Engelli işverenin emeklilik şartları Engelli işverenin emeklilik şartları
5510 sayılı Kanuna tabi sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce: Çalışma gücünün yüzde 60’ını kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilen sigortalı bu... Engelli işverenin emeklilik şartları

5510 sayılı Kanuna tabi sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce:

Çalışma gücünün yüzde 60’ını kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilen sigortalı bu hastalık veya engeli sebebiyle malullük aylığından yararlanamaz. Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce 5510 sayılı Kanunun 25. maddesinin ikinci fıkrasına göre malul sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya engeli bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayan sigortalılara, yaşları ne olursa olsun en az 15 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3960 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla yaşlılık aylığı bağlanacaktır.

BAĞ-KUR İÇİN UYGULAMA TARİHİ

4/1-(b) sigortalıları yönünden ilk defa getirilen bu düzenleme, 2008/Ekim ayı başından sonra tahsis talebinde bulunan sigortalılar için uygulanacaktır. İlk defa çalışmaya başladığı tarihten önce malul sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya engeli bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayan sigortalıların çalışma gücü kayıp oranları yüzde 60 ve üzerinde olduğundan, bunlar için Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi bünyesindeki sağlık kurulundan yeni bir derecelendirme istenmeyecektir.

Kayıp oranı yüzde 60’tan az olanlar

Çalışma gücü kayıp oranlarının yüzde 60’ın altında olması nedeniyle malul sayılmayan sigortalılardan, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce veya sonra çalışma gücü kayıp oranının yüzde 60’ın altında olduğu tespit edilenlere, 5510 sayılı Kanunun 28. maddesinin beşinci fıkrasında yine belirli bir sigortalılık süresi ve prim gün sayısı koşullarını yerine getirmeleri halinde yaşlılık sigortasından aylık bağlanması öngörülmüştür.

Buna göre; SGK’ca  yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi bünyesindeki Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının;

  1. a) Yüzde 50 ila yüzde 59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 16 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4320 gün,
  2. b) Yüzde 40 ila yüzde 49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 18 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4680 gün,

malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla herhangi bir yaş şartı aranmaksızın yaşlılık aylığına hak kazanacaktır.4/1-(b) sigortalıları için ise 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonra talepte bulunanlara, koşulların yerine gelmesi halinde aylık bağlanacaktır.

AYLIK BAĞLAMA ORANI

EMEKLİ AYLIĞI HESAPLAMA

31/12/1999 öncesi için

4/1-(b) sigortalıları için Kanunun 28. maddesinin dört ve beşinci fıkralarına (ilk defa sigortalı olduğu tarihte malul olanlar ile çalışma gücü kaybı oranı yüzde 60’ın altında olanlar) göre aylık bağlanırken, 2000 yılı öncesine ilişkin kısmi aylık hesaplanırken aylık bağlama oranı, 9000 günden eksik her 360 gün için yüzde 70 oranından 1 puan indirilmek suretiyle tespit edilecektir.

2000 İLA 2008/Eylül dönemi

Sigortalının toplam sigortalılık süresinin, ilk 10 tam yılının her bir yılı için yüzde 3,5; takip eden 15 tam yılın her bir yılı için yüzde 2,25 yıldan fazla her bir tam yıl için yüzde 1,5 oranlarının toplamından oluşmaktadır.

4/1-(b) sigortalıları için Kanunun 28. maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarına (ilk defa sigortalı olduğu tarihte malul olanlar ile çalışma gücü kaybı oranı yüzde 60’ın altında olanlar) göre aylık bağlanırken, sigortalının toplam prim ödeme gün sayısına göre yukarıda belirtilen kurallar çerçevesinde aylık bağlama oranı belirlenecektir.

5510 sayılı Kanun’a göre bağlanacak yaşlılık aylıklarında aylık bağlama oranının ne şekilde tespit edileceği hususu Kanun’un 29. maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilmiş olup buna göre yaşlılık aylığının özel hükümlere göre bağlanması halinde, aylık bağlama oranının tespitinde çalışma gücü kayıp oranı dikkate alınarak sigortalı için yeni bir prim gün sayısı belirlenmekte ve belirlenen gün sayısına göre aylık bağlama oranı bulunmaktadır.

Buna göre; ilk defa sigortalı olduğu tarihte malûl veya çalışma gücü kaybı yüzde 60’ın altında olan 4/1-(b) sigortalıları için hesaplanacak aylık bağlama oranı, prim ödeme gün sayısı 9000 günden;

– Az olanlar için çalışma gücü kayıp oranının 9000 gün prim ödeme gün sayısı ile çarpımı sonucu bulunan rakamın yüzde 60’a bölünmesi suretiyle hesaplanan gün sayısına göre (Çalışma gücü kaybı oranı x 9000 / % 60 = ABO’ya esas prim gün sayısı), % 50’yi geçmemek üzere,

– Fazla olanlar için ise toplam prim ödeme gün sayısı dikkate alınarak genel hükümlere göre,

Belirlenmekte ve aylık bağlama oranı her halükarda yüzde 90’ı geçememektedir.

ÖRNEK:

Çalışma gücünü en az yüzde 70 oranında kaybettiği ,talep tarihinde toplam 4225 prim gün sayısı bulunmaktadır. Sigortalının Kanunda öngörülen 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3960 prim gün koşullarını oluşturduğu anlaşılmış olup, prim ödeme gün sayısı 9000 günün altında olduğundan, aylık bağlama oranının tespitine esas gün sayısı aşağıdaki şekilde tespit edilecektir.

Aylık bağlama oranına esas prim gün sayısı: Çalışma gücü kayıp oranı x 9000/ yüzde 60

Yüzde 70 x 9000 / Yüzde 60 =10500 gün

Aylık bağlama oranı: 10500/ 360 x 2 = Yüzde 58,34 olarak bulunmaktadır. Bu durumda olan sigortalıların aylık bağlama oranı yüzde 50 den fazla olamayacağından ABO yüzde 50 olarak uygulanır.

ÖRNEK:

01/10/2008 ÖNCESİ İÇİN ABO

01.01.1998 olması halinde sigortalıya üçlü karma sisteme göre aylık bağlanacağından her bir sistemde hesaplanacak aylıklar için aylık bağlama oranının tespit edilmesi gerekmektedir.

2000 öncesi aylık bağlama sisteminde göre hesaplanan ABO:

9000-4225 =4775/360= 13 =) yüzde 70 – 13 = Yüzde 57,

2000-2008/Ekim arası aylık bağlama sistemine göre hesaplanan ABO:

İlk 3600 gün için: 10 x 3,5 = 35

4225-3600 = 625/360 = 1,73 =) 1 x 2 = 2

Yüzde 35 + 2 = Yüzde 37

2008/Ekim sonrası aylık bağlama sistemine göre hesaplanan ABO:

Yüzde 70 x 9000 / yüzde 60 =10500 / 360 x 2 = Yüzde 58,34 olarak bulunmaktadır. Ancak bu durumda olan sigortalıların aylık bağlama oranı yüzde 50 den fazla olamayacağından ABO yüzde 50 olarak uygulanır.

ÖRNEK:

Çalışma gücü kayıp oranı yüzde 55, prim ödeme gün sayısı 4900 gündür. Sigortalının prim gün sayısı 9000 günden az olduğundan,

ABO’ya esas prim gün sayısı: Çalışma gücü kaybı oranı x 9000 / yüzde 60

Yüzde 55 x 9000 / yüzde 60 = 8250 gün

ABO: 8250/360 x 2 =) yüzde 45,82

ÖRNEK:

01.01.1994 olması halinde sigortalıya üçlü karma sisteme göre aylık bağlanacağından her bir sistemde hesaplanacak aylıklar için aylık bağlama oranının tespit edilmesi gerekmektedir.

2000 öncesi aylık bağlama sisteminde göre hesaplanan ABO:

9000-4900 =4100/360= 11 =) yüzde70 – 11 = Yüzde 59,

2000-2008/Ekim arası aylık bağlama sistemine göre hesaplanan ABO:

İlk 3600 gün için: 10 x 3,5 = 35

4900-3600 = 1300/360 = 3,61 =) 3 x 2 = 6

Yüzde 35 + 6= Yüzde 41

2008/Ekim sonrası aylık bağlama sistemine göre hesaplanan ABO:

Yüzde 55 x 9000 / yüzde60 = 8250 gün

ABO: 8250/360 x 2 =) yüzde 45,82