Gittiğin kadar öde Gittiğin kadar öde
İzmir ulaşımının bel kemiğine dönüşen İZBAN’da gittiğin kadar öde sistemine geçiş kararı alınması birçok kişinin tepkisini çekti. Getirilen yeni düzenleme ile İZBAN’ı kullanan yolcular... Gittiğin kadar öde

İzmir ulaşımının bel kemiğine dönüşen İZBAN’da gittiğin kadar öde sistemine geçiş kararı alınması birçok kişinin tepkisini çekti. Getirilen yeni düzenleme ile İZBAN’ı kullanan yolcular ilk 25 km’lik mesafeden sonra gittikleri km başına 7 kuruş (tam ücret) gibi bir ücret ödemek zorunda kalacak.

Aliağa ile Selçuk arasında 136 km’lik mesafe üzerinde 40 farklı istasyonla hizmet veren İZBAN, İzmir’de ulaşım sisteminin ana omurgalarından birine dönüştü. İZBAN yokken otobüslerle bir yere gitmeye çalışan birçok insan her gün birkaç kez İZBAN aracılığıyla evine, işine, alışverişe, okula, eşine dostuna gidiyor. İlk açıldığı günden bu yana her ay yeni bir rekorla hizmet veren İZBAN’da 136 km’lik hatta tek biletle yolculuk yapmak vicdanen doğru değildi zaten. Dünyanın hiçbir yerinde böylesine uzun bir mesafeyi 2,86 TL gibi (tam ücret) bir ücretle kat etmek mümkün değil. Yanı başımızda 30 dakika süren Manisa’ya otobüsle gitmek isterseniz 9 TL, 120 km uzaklıktaki Aydın’a otobüsle gitmek isterseniz 25 TL gibi bir ücret ödemeniz gerekiyor. Sadece bu ufak karşılaştırma bile toplu ulaşımın maliyetleri ne derece düşürdüğünün göstergesi. Önerim İZBAN’ın da en az 15-20 TL ücret alarak çalışması gibi bir şey değil elbette.

Dünyanın her yerinde toplu ulaşım sistemleri yerel yönetimler/hükümetler tarafından sübvanse edilir, edilmek zorunda. Vatandaşın temel haklarından biri olan seyahat hakkının karşılanması, büyük şehirlerdeki trafik yoğunluğunun ve çevre kirliliğinin azaltılması hükümetlerin, yerel yönetimlerin görevidir. Toplu ulaşım sistemleri ve imkanları gelişmiş şehirlerin, genel olarak da gelişmiş olduğunu söylemek mümkün zaten bu yüzden.

TEMELDEKİ SORUN

İZBAN’a getirilen yeni sistemin en çok merak edilen ve çözüm üretilmesi gereken iki sorunlu alanı bulunuyor. Bunlardan birincisi İZBAN kullanacak yolcunun elektronik kartında 10,60 TL bakiye olması zorunluluğu. İZBAN’a ilk binişte en uzak mesafe ücreti alınacağı için, kartında 10,60 TL bakiye olmayan (tam ücretlendirme yapan vatandaş için konuşuyorum) yolcu İZBAN sisteminden yararlanamayacak. Alsancak’tan Halkapınar’a, Şemikler’den Karşıyaka’ya, Şirinyer’den Alsancak’a birkaç istasyonluk yolculuk için kartında 10,60 TL olmadığından kullanamayacak birinin yaşadığı tramvayı düşünemiyorum. Bakiye sorunu yaşayanlar eğer başka bir ulaşım imkanı varsa o araçlara yönelebilir. Bu da trafik yoğunluğu ve diğer toplu ulaşım araçlarındaki yoğunluğu gereksiz yere artırabilir.

Yeni sistemin en çok merak edilen ikinci sorusu da İZBAN’a hem girişte hem de çıkışta kart gösterilecek oluşu. Sisteme girişlerde kullanılan (gösterilen) karta alışkınız ancak çıkışlarda gösterilecek kart için ne gibi bir yöntem düşünülüyor hala görebilmiş değiliz.

İstanbul’da metrobüslerde uygulanan bu sistemle metrobüs duraklarının çıkışında neredeyse mahalle aralarına kadar ayrı ayrı cihazlar yerleştirilerek vatandaşlarının kartlarını yeniden göstererek bakiyelerini iade almaları sağlanıyor. Bu cihazların yeterli sayıda konulması ve uygun yerlere yerleştirilmesi önemli. Aksi takdirde Karşıyaka, Şirinyer, Alsancak, Halkapınar, Hilal gibi yolcu yoğunluğunun bir hayli fazla olduğu istasyonlarda kavgalar ve izdihama varan görüntüler yaşanabilir.

Yeni sistemin nasıl uygulanacağına dair daha şeffaf ve anlaşılabilir açıklamayı İzmirliler olarak bekliyoruz.