Nâzım’ın çilesi – 12 Nâzım’ın çilesi – 12
“Ne denli tutsam kendimi / Usul usul bir yerlerim kanıyor” Nâzım’a şiir yazanlar sadece yabancılar değildi elbette. 1947’de “Bir Şey” şiirinde Cahit Sıtkı ne... Nâzım’ın çilesi – 12

“Ne denli tutsam kendimi / Usul usul bir yerlerim kanıyor”

Nâzım’a şiir yazanlar sadece yabancılar değildi elbette. 1947’de “Bir Şey” şiirinde Cahit Sıtkı ne diyordu:

“Bir şey daha var, yürekler acısı                                                                                                                           Utandırır insanı, düşündürür,                                                                                                                                 Öylesine başka bir kalp ağrısı,                                                                                                                                    Alır beni ta Bursa’ya götürür.

Yeşil Bursa’da konuk bir garip kuş,                                                                                                                       Otur demiş, oracıkta oturmuş.                                                                                                                                  Ta yüreğinden bir türkü tutturmuş.                                                                                                                          Ne güzel şey dünyada hür olmak hür.

Benerci, Jokond, Varan 3, Bedrettin,                                                                                                                    Hay kahpe felek, ne oyunlar ettin?                                                                                                                               En yavuz evladı bu memleketin                                                                                                                              Nâzım ağabey hapislerde çürür.”

Cahit Sıtkı’nın şiirindeki “Yeşil Bursa’da konuk bir garip kuş / Otur demiş, oracıkta oturmuş” dizelerinin Nâzım’da yanlış anlamaya dayalı olumsuz bir etki yaptığını biliyoruz ama, Orhan Kemal’in (Raşit Kemali) “onun ağladığına şahit olduğum şiir” dediği şiiri şöyleydi:

“Sen                                                                                                                                                                  

   ‘Prometenin çığlıklarını                                                                                                                               

      kaba kıyım tütün gibi piposuna dolduran’ adam,                                                                                              

      sen benim mavi gözlü arkadaşım                                                                                                                           

     Kabil değil unutmam seni.                                                                                                                       

 26 Eylül 943                                                                                                                                                    

 seni yapyalnız bırakıp hapishanede                                                                                                                          

bir üçüncü mevki kompartımanında pupayelken                                                                                                    

koşacağım memlekete.                                                                                                                           

Tren                                                                                                                                                                                  bir güvercin gibi çırpınarak istasyona girecek,                                                                                                 gözü yaşlı bir genç kadın,                                                                                                                                                  beş senenin ardından,                                                                                                                             

  kocasını getirecek.                   

                                                                                                                  

  O dem –ki boş verip istasyon halkına-                                                                                                        

yanaklarından öperken sevgilimi,                                                                                                                           

sen neşeli mavi gözlerinle bakacaksın,                                                                                                             

 içimden bana.                                                                                                                                                         

  O dem –ki yürekten her şey atılacak-

ekmek,

kin,

hasret

fakat Nâzım Hikmet,

sen şu kadar kilometre uzakta kalmana rağmen

aydınlık yüreğimin duvarına dayayıp sarı saçlı başını,

batan bir yaz güneşi hüznüyle ağlatacaksın arkadaşını!

Günler geçecek,

ekmek

derdi çökecek omuzlarıma.

Fabrika.

Makinalar…

Tezgahım!

Sana şeker kamışı, portakal yollayacağım.

Karım yün çorap örecek,

her hafta mektup yazacağız.

-Askere almazlarsa eğer-

unutabilir miyim seni?

Tahtakurusu ayıkladığımız hapishane gecelerini,

ve radyoda Şark Cephesinden haber beklediğimiz

müthiş anların küfrünü!

-Radyonun yanındaki duvara

kurşun kalemle

abus insan yüzleri çizmiştin-

Unutabilir miyim seni?

Hala beton malta boylarında duyuyorum

takunyalarının sesini!

Unutabilir miyim seni hiç?

Dünyayı ve insanlarımızı sevmeği senden öğrendim,

hikâye, şiiri yazmayı

ve erkekçe kavga etmeyi senden!”

Özdemir İnce’nin de “Ozan” adıyla yazdığı bir şiir var ki, son derece etkileyicidir:

“Kara gözlü karıncaların dostu

trenlerin uçakların vapurların eksilmez yolcusu

on dokuzunda delikanlı

altmışında delikanlı

usanmaz ve uslanmaz sevdalı

belki Paris’tesin St. Michael Rıhtımı’nda

hava güneşli ve sancımıyor yüreğin

sen memleketten uzak

hasretin bin türlüsüyle delik deşik yürek

bir güvercin gibi geçer İstanbul

mavi gözlerinin içinden

Sarayburnu Kadıköy Gülhane Parkı

bir acı sözünle geçer

mavi kederli gözlerinin içinden

belki uçarsın karlı Ukrayna ovalarını

aklında Tuz Gölü Konya Ovası

aklında ülken sekiz bin metre yukarlarda

Lejyonerler Köprüsü’ndesin belki Prag’da

Vıltava suyunun köpüklerinde gözün

ama aklın İstanbul’da Beyazıt Meydanı’nda

Bursa’da Çankırı’da Diyarbakır’da

yaşarsın en belalısını sanatların

yaşlı yorgun ülkenden uzak

ekmeğini kendi öz kanına banarak

kederli bir ırmak gibi çoğalarak

kendi sıcak dost masmavi denizlerinden uzak

yaşarsın en kanlısını sanatların

Sen memleketten uzak gurbet işçisi

hasretin bin türlüsüyle yaralı ozan

senden öğrendim umudun söz dizimini

senden öğrendim inancın tatlı dilini

sen on dokuzunda sevdalı ve delikanlı

sen altmışında sevdalı ve delikanlı

sen memleketten uzak gurbet işçisi

hasretin bin türlüsüyle yaralı ozan

Ustam benim! Hasretlerin, ayrılıkların ozanı!”

Kemal Özer’in de “3 Haziran 1973” adını verdiği şiir, Özdemir İnce’nin şiirinden farklı şeyler anlatmıyordu aslında:

“ … verimli bir şafak dölüdür Nâzım’ın şiiri

inmiş yeryüzü tarlasına insan dilinden

eğitir bilinç ocağında kiminin yüreğini

kiminin ateş yağmurudur ter dökmeyen alnına.”

Gülten Akın, belki de kadın duyarlılığını öne çıkararak Nâzım’a duyduğu sevgiyi “Nâzım Nâzım” şiirinde bakın nasıl dillendiriyor:

“Ülkende şiirlerin dolanıyor

Kavgan içten içe sürüp dayanıyor

Uzak mezarında bir kırmızı karanfil

Ne denli tutsam kendimi

Usul usul bir yerlerim kanıyor

Sonsuz gurbetçim, koca şairim

Nâzım Nâzım

Suç çağında suçsuzluğa katlananları

Ben şairim, nasıl bağışlarım

Gül değse incinen bu yürek

Yandı başka bir biçimde

Nâzım Nâzım ”

(DEVAMI VAR)