Okul değiştirmek onda derin izler bırakmasın Okul değiştirmek onda derin izler bırakmasın
Özellikle ilkokul döneminde okul ya da öğretmen değiştirmek çoğu çocuğu etkiler. Çocuğa etkisi, önceden planlanıp planlanmamasına, travmatik bir deneyim sonrasına denk gelmesi gibi durumlara... Okul değiştirmek onda derin izler bırakmasın

Özellikle ilkokul döneminde okul ya da öğretmen değiştirmek çoğu çocuğu etkiler. Çocuğa etkisi, önceden planlanıp planlanmamasına, travmatik bir deneyim sonrasına denk gelmesi gibi durumlara göre farklı olacaktır. Nedeni ne olursa olsun ebeveyn uygun biçimde önlem aldığında durumun olumsuz etkileri en aza inecektir.

Peki bu durumda çocukla ilgili bir durum olduğunda kararı kim verecek? Bunun için önümüzde 3 seçenek var: Çocuk hakkında karar vermek. Çocukla birlikte karar almak. Kararı çocuğa bırakmak.

Okul veya öğretmen değişiminde her zaman karar anne babaya aittir. Bu kararı çocuğa bırakmak onun kaldıramayacağı bir yükü taşımasına neden olur. Bu nedenle okul veya öğretmen değişimi gibi kararların sorumluluğunu ebeveynler almalıdır.

PLANLI DEĞİŞİMLER

Ebeveynlerin tayin olmaları ve benzeri gibi nedenlerle taşınmaları önceden bilindiği için okul değişimlerine çocuklar hazırlanabilirler. Çocuklar durumu genelde anlayabilirler, anne babaya zorluk çıkarmazlar. Bu durumda yapılacakları da şöyle sıralayalım:

Eğer çocuğunuzun okulunu değiştireceğinizi önceden biliyorsanız, önce öğretmeni ile konuşun. Onunda değişimi kolaylaştırmak için destek olmasını rica edin. Çocuk, sınıfta arkadaşlarıyla öğretmeninin belirleyeceği biçimde vedalaşabilir. Sınıfta parti yapılabilir, öğretmeni ve arkadaşları için bazı materyaller hazırlayabilir. Vedalaşma zamanı okulun son günlerine denk getirilmelidir.

Öğretmeni ile konuştuktan sonra okul değişimi gerektiğini çocuğunuza uygun bir dille anlatın. Tüm sorularını yanıtlayın. Anlayışlı olun ve zorlamayın. İtiraz ediyorsa kararlı bir biçimde bu değişimin gerekli olduğunu anlatın.

Okul değişimi kararını mümkün olduğunca senenin son zamanlarına bırakın.

Yeni okulunu belirlemişseniz birlikte gidin, öğretmen biliniyorsa çocuğunuzun tanışmasını sağlayın.

PLANLANAMAYAN DEĞİŞİMLER

Ani iş değişikliği, boşanma sonrası ev değişikliği gibi nedenlerle planlanmamışokul değişimi gerekiyor olabilir. Bu tür durumlarda izleyeceğimiz yollar şöyle olabilir:

Durumu en uygun biçimde anlatın. Ani olmasının ve zorunluluğun altını çizin. Sakin ve kararlı olun.

Onu anladığınızı gösterin. Onun için zor olduğunu, ancak başka seçeneğinizin olmadığını anlatın.

Zamanınız varsa öğretmeni ile konuşun. Öğretmeni ve sınıfıyla vedalaşmasını sağlayın.

Çocuğunuza güvende olduğu duygusunu mutlaka verin.

Yeni öğretmeni ile önceden tanışın. Durum hakkında bilgi verin. Çocuğunuzun uyumu konusunda destek olmasını rica edin.

Yeni okulunu görmesini ve mümkünse önceden yeni öğretmeni ile tanıştırın.

TRAVMATİK DURUMLAR

Öğretmenin şiddetine maruz kalma, okulda zorbalığa veya tacize uğrama, ekonomik zorluklar nedeni ile özel okulu bırakmak zorunda olma gibi durumlar çocuk için travmatik deneyimlerdir. Eğer travmatik bir deneyim varsa çocukta, önceki yaşlara gerileme, korku, kaygı, içine kapanma gibi belirtiler ilk zamanlar normaldir. Anne baba, duyarlı, içten, sakin davranarak çocuğu güvende hissettirerek ilk zamanları aşabilir.

Eğer ebeveyn çocuğa destek olamayacak durumda ise, onu en yakın olan akrabası sahiplenmelidir. Kaotik bir ortam varsa çocuk kendi başına bırakılmamalıdır. Çok önemli bir neden yoksa, anne babasından ayrı bir yere gönderilmemelidir. Zorlukları anne babasıyla aşması daha sağlıklıdır.

Çocuğun öğretmeniyle ya da okuldaki diğer bireylerle yaşadığı bir travmatik deneyim varsa ve bu nedenle okul değiştirme kararı alınmışsa, mutlaka çalışan bir uzmandan destek alınmalıdır

Yeni okul ve öğretmen seçimi asla tesadüfe bırakılmamalıdır. Travmatik deneyim sonrası yeni öğretmenin tutumu, kişiliği çocuğun toparlanmasını kolaylaştırır ya da zorlaştırır. Anlayışsız, katı bir öğretmen çocuğun normalleşmesini geciktirebilir.

Anne babanın travmatik bir deneyimi varsa, çocuğun kendisini normalleştirmesi uzun sürer. Bu nedenle ebeveyn mutlaka kendilerini önemsemeli ve kendileri için de uzman desteği seçeneğini kullanmalılar.

Çocuk ne olursa olsun okul sisteminden uzak tutulmamalıdır. Onun için en uygun yer, güvenli bir okuldur. Okulda yaşanmış bir travmatik deneyim varsa ve çocuğa yönelik değil, diğer öğrencileri etkileyen bir olay ise çocuğun okul değişimi gerekmeyebilir. Örneğin öğretmen tüm sınıfa yönelik şiddet uygulamış olabilir. Değişecek olan öğretmendir, çocuğunuz değil. Genel kural travma olabildiğince yaşanan yerde çözülmelidir. Direkt çocuğunuza yönelik travmatik bir durum var ise; örneğin tüm sınıf tarafından uygulanan zorbalık gibi okul değişimi uygun olabilir.

DEĞİŞİMİ ÇOCUK İSTİYORSA

Eğer çocuğunuz okul değiştirmek istiyor ise bunun nedenini mutlaka araştırın. Bunun için şunları deneyebilirsiniz.

Onunla sakince konuşun. Olan biteni anlatmasını isteyin. Sorgulamayın, sadece durumu anlamaya çalışın. Anlattıkları size inandırıcı gelmese bile, ciddiye alın ve dinleyin.

Eşinizle ve sorun çözmede pratik yakınlarınızla durumu değerlendirin.

Çocuğunuzun anlattıklarında yasal ihlal var ise avukatınızla konuşun.

Çocuğunuz, öğretmeninin ya da okuldaki bir yetişkinin tacizinden söz ediyorsa, mutlaka adli mercilere durumu bildirin. Asla ört bas etmeyin. Kimse duymasın dediğiniz şey ileride çocuğunuzun size öfke duymasına, “Annem babam beni korumadı” diye düşünmesine neden olabilir.

Çocuğunuzun okul değişimi isteği, içinde travmatik bir deneyimi taşımıyor, okul içinde aşılabilecek basit problemleri içeriyorsa, anlattıklarını dinleyin ve duruma uygun çözümler üretmesine yönlendirin. O istiyor diye okul değiştirmeyin.

YENİ OKUL VE SORUNLAR

Çocuğunuzu, geldiği yeni okulda onu bazı sorunlar bekler. Öğretmenlerine ve arkadaşlarına uyum sağlaması, yeni düzeni anlaması bazen kolaydır, bazen zordur. Her sınıfın kendine özgü bir kültürü vardır. Bazı sınıflar yeni üyeyi hemen kabullenir ve içlerinde eritirler. Bazı sınıflarda ise bu o kadarda kolay olmayabilir. Bu tür durumlarda çocuğunuz okuldan geldiğinde onu dinleyin, hemen akıl vermeyin, çözümler üretmesini kolaylaştıracak sorular sorun. Örneğin “Bu durumda ne yapabilirsin?” ya da “Okulda kimden yardım alabilirsin?” gibi.

Uyum süreci uzuyorsa öğretmeni, okul psikolojik danışmanı ve yöneticilerle konuşun.

En önemli kural yeni okulunda mutlaka sınıftan en az bir akranı ile arkadaşlık kurması gerektiğini çocuğunuza söyleyin. Çocuğunuzun yaşı küçükse sınıf arkadaşlarının anne babalarıyla tanışın. Çocukların okul dışı ortamda birlikte olmalarını sağlayacak aktiviteler planlayın.

Yeni okulun akademik düzeyi önceki okula göre ileri ise çocuğunuzun ek ders almasını, açığı hızlıca kapatmasını sağlayın. Bunu zamanla düzelir diye kendi haline bırakmayın.

Eğer geldiğiniz okulun akademik düzeyi önceki okula göre düşükse, çocuğunuzun süreçten zamanla kopacağını unutmayın. Bu nedenle evde farklı şeyleri öğrenmesi için teşvik edin. Kendi akademik düzeyini koruması ve geliştirmesi için evde farklı dersler yaparken okulun sosyal aktivitelerine daha aktif katılması için teşvik edebilirsiniz.

Yeni okulunda onu zorlayan sorunları yazın. Her biri için çocuğunuzla birlikte çözümler üretin. Uyum sürecinde zorlandığını ve aşamayacağını görüyorsanız uzman desteği alın.

Çocuğunuz eski okuluyla bağlarını koparıp yeni okuluyla ve öğretmenleriyle bağ kurması gerekir. Eski okuldaki arkadaşlarını ve öğretmenlerini özleyebilir. Bu son derece normaldir. Onları imkan varsa görebilir ve zaman geçirebilir. Ancak yeni okul onun geleceğidir ve birincil ilişkilerini bu okulda geliştirmesi gerekir.

Her şey yolunda olsa bile zaman zaman öğretmeni ile konuşun. Çocuğunuz hakkındaki gözlemlerini ve varsa önerilerini dinleyin.

Bir çocuğun hayatında anne babası, öğretmeni çok önemlidir. Bazı görüşlere göre bu yetişkinlerden çok daha önemli ve etkili olan arkadaş çevresidir. Bir okul seçerken aslında çocuğunuzun çevresini de seçiyor olmaktasınız. Durumunuz ve koşullarınız ne olursa olsun kendi yaşam biçiminize ve size benzeyen ailelerin olduğu okullara yönelmelisiniz. Bu, çocuğunuzun sizden kopmasını, çok farklılaşmasını önler ve uyumunu kolaylaştırır.