Fotoğraf sanatçısı Atilla Özdemir  ve antikacı Cem Üsküp ile birlikte Ege Üniversitesi İktisat Fakültesi  Dekanlık Binası olarak kullanılan  Sarı Köşk’ü görmeye gittim. ...

 

 

Fotoğraf sanatçısı Atilla Özdemir  ve antikacı Cem Üsküp ile birlikte Ege Üniversitesi İktisat Fakültesi  Dekanlık Binası olarak kullanılan  Sarı Köşk’ü görmeye gittim.  Gazi Mustafa Kemal’in 1926 yılında ziyareti anısına Köşk’ün bahçesine dikilen, heykeltıraş Heinrich Krippel’in   yaptığı büstü  bir kez daha görmek istedim. Köşk’ün tarihi üzerine bilgi almak için de  Ege Üniversitesi İktisat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Engin Berber’in kapısını çaldık. Arkasından bu söyleşi gerçekleşti.

Gazi Mustafa Kemal’in ziyaret ettiği Sarı Köşk’ün ve okulunuzun öyküsünü sizden dinleyelim.

1992 yılında kurulan fakültemiz, 1994’te eğitim ve öğretime başlamış. İşletme, iktisat ve uluslararası ilişkiler bölümüyle üç farklı binada hizmet vermektedir. Dekanlık olarak kullanılan Sarı Köşk, 19 yüzyılın son on yılında, Bornova Alliance Ziraat Çiftlik Okulu’nun yönetici binasıydı. Mülkiyeti İzmir Yahudi Cemaati’ne ait olan bu bina, Harwey isimli bir İngiliz’den, kamulaştırma yolu ile alınmış; İzmir’in Yunan işgalinden kurtuluşundan üç ay sonra, İzmir Ziraat Mıntıka Mektebi yapılmıştı.

 

 

Zirai pratiğe uygun, geniş bir arazi üzerinde kurulmuş olan İzmir Ziraat Mıntıka Mektebi’nin; Bağcılık, Sınai-yi Ziraiye, Ziraat ve Alat-ı Ziraiye (ziraat aletleri), Mevaşi (at), Ziraat Hayvanları ve Nebatat (bitkiler), Kimya, Riyaziyat (matematik), İktisat, Muhasebe ve Lisan olmak üzere sekiz bölümü vardı. 1929 yılında yenilenmeye başlanan okulun ismi Bornova Numune Ziraat Mektebi olarak değiştirilmiş; Vali Kazım Dirik 31 Ekim 1933 günü, Cumhuriyetin 10. Yıldönümü kutlamaları kapsamında mektebin resmi açılışını yapmıştı.

Gazi Mustafa Kemal’in İzmir ziyaretlerinde okulunuzu birkaç kez ziyaret ettiğini biliyoruz.

 

 

Mustafa Kemal Sarı Köşk’ü ilk kez 18 Haziran 1926’de ziyaret etmiş, bu ziyareti ebedileştirmek için Köşk’ün bahçesine, Avusturyalı ünlü heykeltıraş Heinrich Krippel’in yaptığı bir (Atatürk) büst dikilmiştir. Bu büstün altında Arep alfabesiyle, Türkçe olarak şu ifade yazılıdır:

 

Türkiya’nın büyük dahi ve halaskarı

Türk çiftçisinin ulu rehberi

Cumhurreisimiz, Büyük Gazi

Mustafa Kemal Paşa Hazretlerinin

İzmir Ziraat Mektebini teşrifleri

Hatıra-yı şükranıdır.

                        Haziran 1926

Mustafa Kemal 1933 yılında, Bornova Numune Ziraat Mektebi’ni iki kez ziyaret etmiş.  Aynı yılın kasım ayında, Türkiye’ye resmi bir ziyarette bulunan bir Sovyet heyeti de mektebe gelmiş,  Kızılordu Başkomutanı ve Harbiye Komiseri General Voroşilov mektep defterine şunları yazmıştı: “Bize idarecileri tarafından büyük bir aşk ve muhabbetle gösterilen Ziraat Mektebi, hakikaten mükemmel bir teşkilata sahiptir: Ve herhangi bir memleketin herhangi bir şehri için iftihar edilecek bir mekteptir. Talebelerine ve muallimlerine saadet ve muvaffakiyet dilerim.”

1934 yılının haziran ayında Mustafa Kemal, beraberinde İran Şahı Rıza Pehlevi, Başvekil İsmet İnönü ve Hariciye Vekili Tevfik Rüştü Aras olduğu halde bir kez daha Bornova Numune Ziraat Mektebi’ne gelmişti. Nadir ağaçların çevrelediği Sarı Köşk, Ege Üniversitesi 1955 yılında açıldığında, önce Ziraat Fakültesi Misafirhanesi, ardından lokali olarak kullanıldı.

 

 

Sizi tarih profesörü olarak tanıdık.

2 Eylül 2016’da Ege Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (İİBF) Dekan Vekilliğine atandım. Bu atamanın en çarpıcı yönü, yaklaşık 25 yıllık fakülte tarihinde ilk defa, işletme bölümümüzde görevli olmayan bir öğretim üyesinin (yani benim) dekanlık koltuğuna oturmuş olmasıdır. Ben 1995 yılından beri Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde görevliyim. Dekanlık makamına oturur oturmaz yaptığımız ilk iş, dekanlık üst yönetimini fakültemizdeki tüm bölümleri kapsayacak şekilde oluşturmaktı. Demek istediğim, dekan yardımcılarımı İktisat ve İşletme Bölümü’nden seçmekti.

Fakültenize daha önce de gelmiştim, binalarınızda ciddi bir değişiklik gözlemledim. Özellikle konferans salonlarınız ve derslikleriniz göz alıcı. Bütün bu çalışmalar öğretim devam ederken mi yapıldı?

Fakültemizde mevcut sorunları öncelik sırasına koyduk. Bazı derslikler, öğretim elemanları ve yardımcı hizmetlilerimizin ofisleri, konferans salonumuz, öğrenci işleri ofisimiz, okuma salonumuz vb. fiziki mekânlarla bunların elektronik donanımlarını iyileştirmeden, kaliteli bir eğitim vermemiz mümkün değildi. Öğrenci ve öğretim üyelerimize, gecikmeden bu iyileştireceğimizi yapacağımızı, eğitimi ve hizmet kalitesini artırmaya yönelik bu çabayı anlayışla karşılayacaklarından emin olduğumuzu bildirdik. Tamirat ve tadilat çalışmaları, eğitim-öğretim aksamasın diye mesai saatleri dışına kaydırdık.

Okulunuzda yaptığınız iyileştirme çalışmaları için sponsor desteği bulabildiniz mi?

A Blok binamızda yaklaşık üç aydır devam eden çalışmaları tamamladık, 28 Şubat günü başlayacak Bahar Yarıyılına eksiksiz bir şekilde başlıyoruz. Bu çalışmaların maddi kaynağı kamunun ilgili kalemleri ve Özgörkey Şirketler Grubu’nun maddi desteği ile gerçekleştirdik. Bu süreçte bazen gönüllü çalışarak sürecin bir parçası olan öğrencilerimiz, öğretim elemanlarımız, çalışanlarımız, üniversitemiz bürokratları, Orman Genel Müdürlüğü, Prof. Dr. Mehmet Sıkı ve ekibi ile Bornova Belediyesi’nden destek gördük. Hepsine teşekkür ediyoruz.

 

 

Okul duvarlarında sanatsal faaliyetlerle ilgili panolar gördüm, benim de tanıdığım sanatçı dostların eli değmiş. Sanatsal faaliyetleriniz sanırım devam edecek, müzecilik üzerine önceki yıllarda yaptığınız çalışmaları biliyorum.

Sahip olduğum müzecilik bilgisi nedeniyle fakültemizdeki tadilat sırasında mekânlara estetik dokunuşlar yaptık. Bu dokunuşlarda emek için ödeme yapmadık. Sanatçı dost ve arkadaşlarımız gönüllü olarak çalıştılar. Bu bağlamda heykeltıraş Ekin Erman ve Ferit Furuncu ile ressam Ayşegül Güngören’e üniversitemiz ve fakültemiz adına teşekkür etmek isteriz.

Mekânların tasarımları da hiçbir ücret ödemeden yaptırıldı. Bunu özellikle vurgulamak isterim. Derslikler ve akademik personelin odalarının bulunduğu A Blok, fakültemizin en büyük yapı kütlesi olup giriş katındaki Atatürk’ün pirinç maskının bulunduğu yüzey, heykeltıraş ve mozaik sanatçısı Ekin Erman tarafından tasarlanıp yapıldı.

Tamirat-tadilat çalışmalarınız devam ediyor. Bir öğrenciniz açık alanda bir sanat parkı inşa ettiğinizi söyledi.

Okuma salonu, Ege Stratejik Araştırmalar Merkezi (ESAM), öğrenci kulüpleri ve eliptik anfi-dersliğin bulunduğu B Blok’un bahçesini, sosyal etkinliklerin gerçekleştirileceği bir açık alan olarak tasarladık. Üniversitemizin ilk kültür-sanat parkı B Blok önünde tamamlanmak üzere.

Bu park hem A Blok ön bahçesindeki yığılmayı azaltacak, hem de öğrenci kulüplerimizin çeşitli etkinliklerini yapacakları bir alan olacak. Fakültemizin okuma salonu yenilenerek, kapladığı alan ikiye katlanmış oldu; istendiğinde doktora ve Yüksek Lisans dersleri yapılabilir hale getirildi. Okuma salonunda ayıklama, tasnif çalışmaları tamamlandı, etiketleme ve otomasyona geçme çalışmaları başlamak üzere. Fakültemiz tarihinde ilk kez kulüplerimizin ortak kullanabileceği bir Kulüpler Odası öğrencilerimizin hizmetine verdik.

Yüksek öğretimin kültür ve sanattan bağımsız olamayacağı düşüncenize katılıyorum. Bu konuyu biraz daha açar mısınız? Ayrıca ağaçlarda kuş yuvaları gördüm.

Zemin katta sergi, söyleşi, müzikal dinletiler ve film gösterilerinin yapılacağı bir fuaye oluşturuldu. Burada ve kültür-sanat parkımızda etkinliklerimizi yapacağız. Bu etkinlikler güz ve bahar olmak üzere iki dönemde gerçekleşecek. İİBF Kültür-Sanat Şenlikleri Bahar Programı 2 Mart günü başlıyor. Fakülte yönetimi olarak, yükseköğretimin kültür ve sanattan bağımsız olamayacağı düşüncesindeyiz. Üniversitemizin ilk bankolu, numaratörlü ve otomasyona geçmiş öğrenci işleri bürosu yapılmıştır. Bu büro diğer fakültemiz yöneticilerince de görülüp örnek alınmaktadır.Basım-Yayın Odası oluşturuldu.Konferans Salonumuz tamamen yenilendi.Serçe ve baştankaralar için 15 adet sandık yuva çevreye asıldı. Budama, ağaçlandırma ve çiçeklendirmeler yapıldı.

 

Kısa bir sürede yaptığınız çalışmalar okulunuzun her köşesine yansımış vaziyette. Bölümlerin derslik kapılarının farklı renklerde olması bile önemli ayrıntı.

Çok sayıda kurum, kuruluş ve firma ile araştırma ve eğitim amaçlı projeler için protokol imza edildi. Ayrıca isteğimiz üzerine, A Blok’a bitişik tek katlı binayı (Şimdi B Blokumuz) fakültemize tahsis edip tadilat ve tamiratı hususunda destek veren Sayın Rektörümüz Prof. Dr. M. Cüneyt Hoşçoskun’a teşekkür etmek istiyoruz. B Blok’ta halen devam eden tadilat-tamirat çalışmaları da bitmek üzere.

 

Zaman ayırıp bizleri kabul ettiniz, söyleşi  için teşekkür ederim

Prof. Dr. Engin Berber kimdir?

23 Nisan 1963’te İzmir’de doğdu. 1983 yılında, mezun olduğu Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’ne asistan olarak girdi. 1985’te yüksek lisansını tamamladığı Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde, 1996 yılında doktora programına kayıtlandı. Üç yıl sonra, Yunanistan Hükümeti’nin Asya, Afrika ve Latin Amerika sektörü doktora araştırma burslarından birini kazanarak gittiği Atina’da iki yıl kaldı. 1993’te, ”Mütareke ve Yunan İşgali Döneminde İzmir Sancağı” başlıklı tezini savunarak Dokuz Eylül Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü’nden, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Doktoru unvanını aldı.

1995 yazında, Yrd. Doç. Dr. görev unvanıyla Ege Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’ne geçti. 1996’da, çalıştığı konularla ilgili arşiv malzemesi toplamak amacıyla gittiği Londra’da bir yıl kaldı.

“Sancılı Yıllar: İzmir 1918–1922” başlığı ile basılan doktora tezine (Ayraç Yayınevi, Ankara, 1997), 1998 yılı Afet İnan Tarih Araştırma Ödülü verildi. 2000–2001 öğretim yılında Lefke Avrupa Üniversitesi (KKTC), İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde görev yaptı. Aynı yıl, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Anabilim Dalı’ndan doçent, 2007 yılında ise profesör oldu. 2012’de Ödemiş, 2015’te Kuşadası Kent Müzesi’nin kurucu danışmanlığını yaptı.

Kitapları ve çeşitli dillerde yayımlanmış çok sayıda makalesi bulunan Prof. Dr. Engin Berber, halen Ege Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Siyasi Tarih Anabilim Dalı Başkanlığı ile Milas ve Turgutlu kent müzelerinin fahri kurucu danışmanlığı görevini yürütüyor.

Fotoğraflar:Atilla Özdemir