Geçtiğimiz hafta TBMM’ye sunulan Kanun tasarısında 2026 yılında teşviklerde, uygulanan prim oranlarında şirketlerin maliyet yılı bütçelemelerini ciddi düzeylerde etkileyecek ve dolayısı ile istihdam ve çalışanların yıllık ücret maliyet kalemlerini etkileyecek bir dizi değişiklik yapılması öngörülüyor. Bu değişikliklerin, doğum oranlarının giderek azalması, yaşlanan ülke nüfusumuzun ve yakın zamanda çıkarılan EYT ile emekli sayısında meydana gelen artışın da etkisi ile ülkemizdeki Sosyal Güvenlik Sistemindeki bütçe dengesinin yeniden dizayn edilmesi ihtiyacından kaynaklandığını düşünüyorum.
Yapılması planlanan değişiklikler ve olası etkilerine bakacak olursak:
İşveren Sigorta Primi Teşviki Düşürülüyor: 15.01.2025 tarihli 32783 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan 7538 sayılı Kanun ile 2025 yılında belli şartları yerine getiren işverenlere sigorta primi ödemelerinde yüzde 5 oranında prim indirim teşviki imalat sektöründekiişyerleri hariç olmak üzere yüzde 4’e düşürülmüştü. Mevcut taslak ile 2026 yılında imalat hariç yüzde 4 olarak uygulanan işveren sigorta prim teşvikinin yüzde 2’ye düşürülmesi planlanıyor. Bu düzenleme ile özellikle hizmet sektöründe prim maliyetlerinin artmasından kaynaklı olarak istihdamı daraltıcı bir etkisini görebiliriz.
Prime esas kazanç tavanı artırılıyor: 2025 yılında sigorta prim tavanı hâlihazırda asgari ücretin 7,5 katı üzerinden hesaplanmaktadır. 2026 yılından itibaren ise prim tavanının 9 kata çıkarılması öngörülüyor. 2026 yılında brüt ücreti SGK tavanı üzerinde olançalışanların, işverenleriyle anlaşmaları brüt ücret üzerinden ise, net ücretlerinde özellikle yılsonlarına doğru negatif bir etki oluşacaktır. Üst düzey yönetici ve nitelikli personelin prim maliyetinde olacak artışlar ve brüt ücret üzerinden çalışanların net ücretlerindeki sene sonu artan olası düşüşler nedeniyle söz konusu çalışanlarda kayıtdışı ücret ödemelerinin artması riskini barındırmaktadır.
SGK priminde işveren payı artırılıyor: 2025 yılında malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları için uygulanan işveren payında bir değişiklik yapılmamıştı. 2026 yılındaişveren sigorta prim payının +1 puan artırılması öngörülüyor. Bu düzenleme işverenin çalışan başına maliyetini doğrudan artacaktır. Bu nedenle 2026’da kayıtdışı istihdamı artırma riskini barındırmaktadır.
Emekli maaşından prim borcu kesintisi yapılabilecek: Emeklilerin prim borçları olsa dahi hâlihazırda aylık ve maaşlarından re’sen kesinti yapılmamaktadır. 2026 yılında ise değişiklik ile emeklilerin prim borçları doğrudan emekli aylık ve maaşlarından kesilebilecektir.
Borçlanma prim oranları artırılıyor: 2025 yılı için askerlik, yurtdışı vb. diğer borçlanma oranı yüzde 32 olarak uygulanmaktadır. 2026 yılından itibaren ise doğum borçlanması hariç diğer borçlanmaların oranı yüzde 45’e yükseltilmesi planlanmaktadır. Bu nedenle borçlanma yapmayı planlayanların 2026 yılından önce bu işlemleri başlatmaları faydalı olacaktır.
Genç girişimci prim desteğinin kaldırılması: 2025 yılında 18–29 yaş arasındaki genç girişimcilere 1 yıl prim desteği sağlanmaktadır. 2026 yılında bu prim desteğinin kaldırılması öngörülmektedir. Genç girişimcilerin ilk kuruluş kapsamındaki maliyetlerinin artması, yeni işyeri açılmasında düşüş yaşanması ve dolayısı ile istihdamı azaltıcı etkilerinin görülmesi riskini taşımaktadır.