Yakın temas ile yayıldığı bilinen And türü hantavirüs, Hollanda bandıralı MV Hondius adlı yolcu gemisinde görülen vakalarda doğrulandı. DSÖ Başkanı Tedros Ghebreyesus, gemide sekiz vaka bildirildiğini ve bunlardan üçünün ölümle sonuçlandığını açıkladı. Beşi doğrulanmış, üçü ise şüpheli olarak kayıtlarda yer aldı.
Geminin Arjantin’den Atlantik Okyanusu üzerinden Yeşil Burun Adaları’na doğru seyahat ettiği belirtildi.
AND VİRÜSÜ NEDİR?
Hantavirüsler, adını Güney Kore’deki bir nehirden alan ve tek bir hastalıktan çok bir virüs ailesini kapsayan enfeksiyonlardır. DSÖ’ye göre 20’den fazla tür bulunmakta ve bunların neredeyse tamamı, genellikle sıçan ve fare gibi kemirgenlerden kurumuş idrar ve dışkı yoluyla bulaşmaktadır.
And virüsü, Latin Amerika’daki And Dağları’ndan adını alır ve çoğunlukla Arjantin ile Şili’de görülür. 2018’in sonlarında Arjantin’de bir partiye katılan bir kişinin, farkında olmadan 34 doğrulanmış vaka ve 11 ölüme yol açtığı salgın kaydedilmişti.
GEMİDE YOLCULARIN TAKİBİ SÜRÜYOR
DSÖ, gemide virüsün yolcular ve mürettebat arasında yakın temas ve kemirgenlerle temas yoluyla yayılabileceğini öngörüyordu. And virüsünün doğrulanmasıyla birlikte, gemide sosyal mesafe ve izolasyon önlemleri önem kazandı. Yolcular kabinlerine kapatıldı ve enfeksiyon riskinin sınırlanması hedeflendi.
Uzmanlar, enfekte hastaların izole edilmesi, düzenli el yıkama, yakın temaslıların takibi ve enfeksiyon kontrol önlemlerinin kritik olduğunu vurguladı.
SALGININ KAYNAĞI BELİRSİZ
Ölen Hollandalı çift, Nisan başında gemiye binmeden önce Güney Amerika’da seyahat etmişti. Seyahat sırasında bir veya her ikisinin virüsle temas etmiş olabileceği düşünülüyor. Geminin vahşi yaşam alanlarını ziyaret etmesi nedeniyle yolculardan birinin virüsü bu süreçte almış olabileceği de belirtiliyor.
Virüsün genetik olarak daha ayrıntılı test edilmesi, bulaşma yolunun netleştirilmesine yardımcı olabilir. Uzmanlar, küresel nüfus için enfeksiyon riskinin çok düşük olduğunu ve geminin ötesinde yayılmaya dair kanıt bulunmadığını açıkladı.
HASTALIĞIN BELİRTİLERİ VE ÖLÜMCÜLLÜĞÜ
And virüsü iki ciddi hastalığa yol açabiliyor: Hantavirüs Akciğer Sendromu (HPS): Yorgunluk, ateş ve kas ağrılarıyla başlar; baş ağrısı, baş dönmesi, titreme ve karın rahatsızlıkları izler. Ardından şiddetli solunum güçlüğü görülebilir. Ölüm oranı %20-40 arasında değişir. Kuluçka süresi 1 ila 8 hafta arasında olabilir.
Böbrek sendromlu hemorajik ateş (HFRS): Grip benzeri belirtilerle başlar; böbrekleri etkileyerek düşük tansiyon, iç kanama ve akut böbrek yetmezliğine yol açabilir.
KÜRESEL VAKA VERİLERİ
Ulusal Sağlık Enstitüleri raporuna göre, yılda dünya genelinde çoğunlukla Avrupa ve Asya’da tahmini 150 bin HFRS vakası görülüyor. Vakaların yarısından fazlası Çin’de kaydediliyor. ABD’de 1993–2023 yılları arasında 890 vaka bildirildi. Norveç sıçanları tarafından taşınan Seul virüsü ise ABD dahil dünya genelinde görülüyor.
TEDAVİ VE ÖNLEMLER
Hantavirüsün spesifik bir tedavisi yok. ABD Hastalık Kontrol Merkezi (CDC), oksijen tedavisi, solunum desteği, antiviral ilaçlar ve diyaliz gibi destekleyici bakım öneriyor. Şiddetli vakalar yoğun bakımda tedavi ediliyor ve gerekirse entübe ediliyor.
Virüse maruz kalmayı azaltmak için kemirgenlerle teması önlemek, ev veya iş yerlerinde giriş noktalarını kapatmak ve kirlenmiş havayı temizlerken koruyucu ekipman kullanmak tavsiye ediliyor.
SON DÖNEMDEKİ VAKALAR
Şubat 2025’te Oscar ödüllü oyuncu Gene Hackman’ın eşi Betsy Arakawa, hantavirüsle ilişkili solunum yolu hastalığı nedeniyle hayatını kaybetti. Arakawa’nın evinde fare yuvaları ve ölü kemirgenler bulundu. Araştırmacılar, HPS’ye yakalandığını ve bunun ölümüne yol açtığını belirtiyor. Polis kayıtları, Arakawa’nın ölümünden önce grip ve Covid belirtileri hakkında internette bilgi aradığını gösteriyor.
