Modern çalışma hayatı, kadınların hem annelik hem de kariyer rollerini birlikte yürütmesini giderek daha fazla önemser hale gelmiştir. Günümüzde çocuk bakımı ve masraflarının giderek artması, çalışan annelerin çalışma hayatından çekilmelerini, daha az işte ve daha çok evde kalmalarını mecbur bırakır hale gelmiştir. Ülkemizde çalışan kadınların çalışma hayatında istihdamlarını devam ettirebilmeleri ve doğum sonrası çocukları ile de birlikte vakit geçirmelerini mümkün kılmak için doğum sonrası yarım çalışma hakkı tanınmıştır.
Yarım çalışma hakkı, İş Kanunu kapsamında kullanılan doğum sonrası analık hali izninin bitiminden itibaren çocuğunun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla ve çocuğun hayatta olması kaydıyla kadın işçi ile üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçilere belirli koşullar altında 60 ila 360 gün arasında haftalık çalışma süresinin yarısı kadar verilen izindir. Bu izin süresinde hak kazanan çalışanlara Yarım Çalışma Ödeneği ödenir.
Yarım Çalışma Ödeneğinden Yararlanma Koşulları
1- İşçinin adına doğum veya evlat edinme tarihinden önceki son üç yılda en az 600 gün süre ile işsizlik sigortası primi bildirilmiş olması, 2-Haftalık çalışma süresinin yarısı kadar fiilen çalışılması, 3-Hak sahipliğine konu olan çocuğun hayatta olması, 4-Analık hali izninin bittiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde en yakın İŞKUR birimine doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma belgesiyleşahsen ya da elektronik ortamda başvurmak.
Yarım çalışma süresi birinci doğumda 60 gün, ikinci doğumda 120 gün, sonraki doğumlarda ise 180 gündür. Çoğul doğumlarda bu sürelere 30 gün eklenmektedir. Çocuğun engelli doğması hâlinde bu süreler 360 gün olarak uygulanmaktadır.
Yarım çalışma ödeneği; birinci doğumda en fazla 30 gün, ikinci doğumda en fazla 60 gün, sonraki doğumlarda en fazla 90 gün, çocuğun engelli doğması hâlinde en fazla 180 gün olarak ödenmektedir.Yarım çalışma ödeneğinin günlük miktarı, kişinin çalıştığı işte aldığı ücret ne olursa olsun, günlük asgari ücretin brüt tutarı kadardır. Yarım çalışma ödeneği, damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmamaktadır.
Ödenek ödenen süreler için asgari ücret üzerinden malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ile genel sağlık sigortası (GSS) primi işçi ve işveren payları İŞKUR tarafından SGK’ya yatırılmaktadır.
Yarım çalışma yapan kişinin çalışılmayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günlerine ilişkin ücret ve yarım çalışma ödeneği, yarım çalışılan süreye orantılı olarak işveren ve İŞKUR tarafından paylaşılarak ödenmektedir.
Bu düzenleme, hem çalışan annelerin istihdamda kalmasını destekliyor hem de çocuk bakımını kolaylaştırıyor. Kadın istihdamının artırılması ve anneliğin cezalandırılmadığı bir iş yaşamı için bu tür hakların bilinmesi ve uygulanması büyük önem taşıyor. Her anne bu hakkı bilmeli, her işveren bu hakkı tanımalı. Çünkü güçlü bir toplum, ancak kadınların güçlü olduğu bir yapıda yükselebilir.