Gün yaşamla başlar, devam ederken, yaşamı sona erenlerin haberi hayatın akışı içinde geçer. Yeni hayata merhaba diyen bir bebeğin sevinci, hayat defterini kapanın hüznü ile karışır. İnsan hayatında doğum ve ölüm olgusu her daim var olacak, ölüm olay karşısında ölüm kavramı birinci derece yakınlar için olsa da, bizleri derinden yaralar.
İş ve çalışma hayatında yasal düzenlemeler, çalışma koşullarına göre ‘’Ölüm’’ kavramındaki izin süreleri değişik düzenlemelerle karşımıza çıkar.
4857 sayılı İş Kanunu’nda;
Ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü hâlinde üç gün ücretli mazeret izin verilir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda;
Memura eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hâllerinde isteği üzerine 7 gün izin verilir.
5953 sayılı Basın İş Kanunu’nda;
Basın İş Kanunu'na göre, eşi, çocuğu, annesi veya babası ölen gazetecilere 4 gün ücretli mazeret (ölüm) izni verilir. Kardeşi, büyük anne veya büyük babası veya torunu öldüğü zamanlar iki gün olağanüstü ücretli izine hak kazanır.
854 Sayılı Deniz İş Kanunu’nda;
Ana ve babanın, karı ve kocanın, kardeş ve çocukların ölümünde iki güne kadar izin
6098 sayılı Kanunu’nda;
Bu kanuna tabi çalışanlar için ölüm izni düzenlenmemiş olup ilgili maddelerde işverenin oluruna bırakılmıştır.
Kanun düzenlemelerinde ortak nokta;
a.Eş
b.Çocuk
c.Anne/Baba
d.Kardeş
e.Takvim günü esasına
ağırlık verilmiştir.
İş Kanunu’nda kayınvalide, kayınpeder, kayınço, amca, hala, teyze, büyük dede, büyükanne, nişanlı, üvey kardeşler gibi vefatlar için ayrıca izin düzenlemesi olmayıp, bireysel yada toplu iş sözleşmelerinde yer verilir.
Örnek:
A işyeri Toplu İş Sözleşmesi’nde;
Sosyal izinler alt başlığında kayınvalide ve kayınpeder ölümünde 2 iş günü ücretli mazeret izni gibi.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda bu konuda benzeri düzenleme ile karşılaşabiliriz.
Basın İş Kanuna tabi çalışanlarda ise büyük anne / büyük babası veya torunu öldüğünde izin verildiğini görüyoruz.
Tüm izin düzenlemeleri takvim günü esas alınmış olup, iş günü kavramı yoktur. Bireysel ve Toplu İş Sözleşmeleri’nde iş günü düzenlemesine yer verilir.
Ölümle birlikte yakınlarını kaybedenlerin, çalışma hayatında psikolojik olarak bağları zayıflar. Duyguları ön plana çıkar, destek almak isterler. Ruh hallerinde değişiklik ölüm olgusuyla tetiklenir, iş süreçlerine yansır. İş süreçleri sürekliliği gerektirdiği için bu elem halini çalışan lehine hafifletme adına yasal düzenlemelerde ölüm izinlerine yer verilmiştir. Sosyal yaşama uyum sürecinde üzüntülü olan kişilere kısa süreli de olsa, ölüm izninin verilmesi, işveren yönüyle olumlu bir yaklaşımdır. Yakını vefat eden çalışanın çalışma arkadaşları da kendisine destek vermesi, o sürelerde iş yaşamına olumlu etkileşim sağlar.
Çalışma hayatını düzenleyen iş kanunlarında ölüm kavramıyla, ilgili izin günleri genelde çalışanların üst ve alt soylarının vefatıyla ilişkilendirilen süreleri, içine alacak şekilde düzenlenmiştir. Yasa koyucu bu elemli günler için çalışanın fiziksel, ruhsal ve sosyal halini iyileştirmek için, ölüm izin sürelerinin kullanmasını önerir.
Yukarıdaki yazılı ölüm izin süreleri dışında, çalışanlarınizin süreleri yetersiz kaldığı günler için, ücretsiz izin taleplerini işverenlerinden isteyebilir.
KANUNLARIN ORTAK NOKTASI
4857 sayılı İş,657 sayılı Devlet Memurları, 5953 sayılı Basın İş, 854 sayılı Deniz İş Kanunları’nda yer alan ölüm izin süreleri, yakınlarımızın vefat ettiği günlerde, elemli halimizi hafifletmek için düzenlenmiştir. Çalışanın vefat eden yakını ardından, ölüm izin süreleri hem dini, hem de toplumsal vazifelerini yerine getirmesi için süre verilmesidir.
ÖLÜM İZİNLERİ
Bu izinler mazeret izni kapsamında olup, olayın ortaya çıkmasıyla birlikte kullandırılır, kullanılmaması halinde ücrete dönüşmez.
Örnek:
10 Ağustos günü vefat eden işçi A’nın kardeşi için 12 Ağustos gününe kadar 3 takvim günü izinli sayılır.
Çalışanlarımız açısından ruh ve psikolojik sağlıkları ön planda tutulmak suretiyle yasal düzenlemelerde ölüm izinleri düzenlenmiş, işyerleri için uygulanabilir süreler tespit edilmiş, üretim çarklarını aksatmayacak yasal izin sürelerine yer verilmiştir. Sürelerin artırılması yönünde ilerleyen dönemlerde norm ve standart anlamında yeni yasal teklifler gündeme gelebilir.
|
ÖLÜM İZNİ KANUNLARDA FARKLI DÜZENLENİR |
||||
|
KANUN NO |
KANUN ADI |
AÇIKLAMA |
İZİN SÜRESİ |
ÜCRETLİ Mİ? |
|
4857 |
İŞ KANUNU |
ANNE-BABA-EŞ-KARDEŞ VEFAT |
3 GÜN |
ÜCRETLİ |
|
657 |
DEVLET MEMURLARI KANUNU |
EŞ-ÇOCUĞU-KENDİ YADA EŞİNİN ANNE-BABA-KARDEŞİ |
7 GÜN |
ÜCRETLİ |
|
5953 |
BASIN İŞ KANUNU |
EŞ- ÇOCUĞU-ANNE-BABA |
4 GÜN |
ÜCRETLİ |
|
5953 |
BASIN İŞ KANUNU |
KARDEŞ- BÜYÜKANNE-BÜYÜKBABA -TORUN |
2 GÜN |
ÜCRETLİ |
|
854 |
DENİZ İŞ KANUNU |
ANA -BABA, EŞİ-KENDİSİ, KARDEŞ-ÇOCUK |
2 GÜN |
ÜCRETLİ |
|
6098 |
BORÇLAR KANUNDA |
ANNE-BABA-EŞ-KARDEŞ VEFAT |
409 BK |
ÜCRETLİ |