Osmaniye’nin Düziçi ilçesinde, Amanos Dağları’nın uzantısı olan Düldül Dağı’nda yeni bir bitki türü keşfedildi. Doğasever Mehmet Çelik tarafından fark edilen bitki, Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi ile yürütülen çalışmalar sonucunda bilim dünyasına kazandırıldı. Yeni tür, taşkırangiller familyasına ait olarak kayıtlara geçti.
BİLİMSEL İNCELEME SÜRECİ
Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım, Mehmet Çelik’in Düldül Dağı’nda yaptığı arazi gözlemlerinde sıra dışı bir taşkıran popülasyonu tespit ettiğini bildirdi. Çelik’in durumu ekibe iletmesinin ardından bölgede incelemeler yapıldı. Literatür ve herbaryum örnekleriyle yapılan karşılaştırmalarda, bitkinin daha önce tanımlanmamış yeni bir tür olduğu belirlendi.
TÜRÜN ADLANDIRILMASI
Yeni türe, Mehmet Çelik’in eşi Sumru Çelik’e ithafen “Saxifraga sumruae” adı verildi. Bitkinin Türkçe bilimsel adı ise yaşadığı bölgeye atfen “Düldül taşkıranı” olarak önerildi. Prof. Dr. Hasan Yıldırım, türün özellikle Düldül Dağı zirvesine yakın bölgelerde, kalker kayalıklar üzerinde yetiştiğini aktardı.
BİYOÇEŞİTLİLİK VE ENDEMİK TÜRLER
Prof. Dr. Yıldırım, taşkırangiller familyasının dünya genelinde yaklaşık 40 cins ve 800’ün üzerinde türle temsil edildiğini söyledi. Saxifraga cinsinin yaklaşık 477 tür içerdiğini belirten Yıldırım, Türkiye’de ise bu türle birlikte 24 takson bulunduğunu ifade etti. Bu türlerin 5’inin dar yayılışlı ve endemik olduğu kaydedildi. Düldül Dağı’nın, çok sayıda endemik bitkiye ev sahipliği yapan önemli bir biyolojik çeşitlilik alanı olduğu vurgulandı.
KEŞİF VE DAHA ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR
Mehmet Çelik, bitkiyi kayalıklar arasında fark ettiğini ve uzun süre araştırma yaptıktan sonra bilimsel süreci başlattıklarını söyledi. Çelik, “Bunu ülkemiz ve dünya florasına kazandırdığımız için çok mutluyum.” ifadelerini kullandı. Çelik’in daha önce de 2023 yılında farklı bir bitki türünün literatüre kazandırılmasına katkı sağladığı ve o türe annesi Meryem Çelik’e atfen “arum meryemianum yıldırım” adı verildiği bilgisi paylaşıldı.
TEHDİTLER VE KORUMA UYARISI
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, türün yalnızca yaklaşık 250 bireyden oluştuğunu ve sınırlı bir alanda bulunduğunu aktardı. Düldül Dağı’nda süren bazı insan faaliyetlerinin habitat üzerinde risk oluşturduğunu belirtti. Küresel iklim değişikliğinin de yüksek dağ ekosistemlerini etkilediği ifade edildi.
MEHMET ÇELİK’İN AÇIKLAMALARI
Mehmet Çelik, bitkiyi ilk kez 2019 yılında gördüğünü söyledi. Bitkinin sarp kayalıkların çatlaklarında yetiştiğini, sert yapılı yapraklara sahip olduğunu ve 5-6 cm boyunda çiçekler açtığını belirtti. Çelik, bitkinin ulaşılması zor bir tür olduğunu ancak “görülmeye değer” olduğunu ifade etti.