Nisan 2025 itibarıyla sanayi aboneleri ve organize sanayi bölgeleri (OSB) için geçerli elektrik tarifelerine yapılan zam, reel sektörü yeniden enerji maliyeti artışı ile karşı karşıya getirdi. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından yayımlanan yeni tarifeler, aktif enerji bedelinde yüzde 4,2; dağıtım bedelinde ise yüzde 34,5 oranında artış içeriyor. Böylece sanayi elektriğinin birim fiyatı yaklaşık yüzde 10 oranında bir kümülatif artış ile 3,36 TL/kWh seviyesine yükselmiş oldu. Bu gelişme, 2024 yılı boyunca elektrik fiyatlarını sabit tutmaya çalışan kamu politikalarının sürdürülebilirliğinin sınırlı olduğunu da ortaya koydu.
Elektrik tarifelerindeki bu güncelleme, üretim maliyetlerinde enerjinin yüksek paya sahip olduğu sektörleri daha fazla etkiliyor. Türkiye'de demir-çelik, çimento, cam, tekstil ve kâğıt gibi sektörler enerji tüketimi açısından sanayi ortalamasının çok üzerinde seyrediyor. Bu sebeple sektörlerin birim maliyetleri, enerji fiyatlarına karşı oldukça duyarlı hale geliyor.
Türkiye sanayi enerji tüketiminin yüzde 22,9’unu tek başına gerçekleştiren demir-çelik sektörü, bu artıştan en fazla etkilenecek alanların başında geliyor. Enerji maliyetlerinin toplam üretim giderleri içindeki payı yaklaşık yüzde 40 olan bu sektörde, elektrik ve doğalgaza yapılan her zam doğrudan maliyet artışı anlamına geliyor. Nisan 2025 itibarıyla artan enerji giderleri, halihazırda yüksek üretim maliyetleriyle boğuşan üreticilerin kâr marjlarını daha da daraltacak ve küresel çelik pazarında Türkiye'nin rekabet gücünü zayıflatacak.
MALİYETİN YÜZDE 50’Sİ
Çimento üretiminde de enerji, toplam maliyetin yüzde 50’sinden fazlasını oluşturuyor. Değirmenlerin ve makinelerin yoğun elektrik tüketimi, bu zammın fabrikaların gider tablolarına doğrudan yansımasına neden olacak. İç piyasadaki fiyat artışları ise, inşaat sektöründeki talep seviyesine ve üreticilerin rekabet stratejilerine bağlı olarak şekillenecek. Cam üretimi, düz cam, cam ambalaj, cam elyaf gibi alt dalları ile yüksek sıcaklıkta fırınlar gerektiren ve hem elektrik hem doğalgaz kullanımının yoğun olduğu bir sektör. Cam ergitme fırınları genellikle doğalgaz ile ısıtılırken, fabrikanın diğer kısımlarında elektrik kullanımı ön plana çıkıyor. Cam sektöründe enerji maliyetlerinin toplam sanayi maliyet içindeki payı üretilen ürüne göre yüzde 16 ile yüzde 28 arasında değişiyor. Cam ergitme fırınları 24 saat çalışmak zorunda olduğundan, üretimi durdurmak büyük maddi kayıplar doğurabiliyor. Bu da enerji zamlarının sektör üzerinde daha da kalıcı bir maliyet baskısı yaratmasına neden oluyor. Kâğıt sektöründe özellikle buhar ve elektrik enerjisi yoğun olarak kullanılıyor. Modern tesislerde kojenerasyon sistemleri sayesinde bu etki bir nebze azaltılsa dageleneksel üretim yapan fabrikalar için elektrik zammı ciddi bir yük getirecek. Ambalaj ve karton üreticileri, artan enerji maliyetlerini fiyatlara ne ölçüde yansıtabileceği konusu ise arz ve talep dengesine göre şekillenecek. Tekstil sektöründe enerji, üretim sürecine ve ürüne göre toplam maliyetin yüzde 10’u ila yüzde 20’sini oluşturuyor. Bu sektörün imalat sanayi içinde enerji maliyeti payı nispeten daha düşük olsa da toplam elektrik tüketimi açısından ülke genelinde önemli bir yer tutuyor. İplik, eğirme ve dokuma/örme işlemleri gibi alt dallarda elektrik tüketimi daha yüksek olmakla birlikte terbiye ve boya işletmelerinde hem elektrik hem ısıtma buharı genellikle yoğun kullanılıyor dolayısıylabu zam, özellikle ihracata çalışan ve küresel fiyat rekabeti içindeki firmalar için maliyet yönetimini daha zor hale getiriyor. Türkiye’de sanayi sektörünün genelinde enerji maliyetlerinin üretim giderlerindeki payı ortalama yüzde 20-25 düzeyinde seyrediyor. Bu nedenle elektrik tarifelerindeki her artış, sadece kısa vadeli giderleri değil, aynı zamanda fiyatlama stratejilerini, ihracat kabiliyetlerini ve yatırım iştahını da etkiliyor.Enerji fiyatlarındaki bu artışın yaratacağı en büyük tehdit, üretimden vazgeçme değil; üretimin dışa kaymasıdır. Daha düşük enerji maliyetleri sunan ülkelerde üretim tesisleri kurma eğilimi, Türkiye’nin üretim üstü olma hedeflerinden uzaklaşmasına neden oluyor. Bu zorluklar karşısında çözüm, enerji verimliliğine yatırım yapmaktan ve yenilenebilir kaynaklara yönelmekten geçiyor. Ayrıca, enerji yoğun sektörlere yönelik vergi indirimi, enerji teşvikleri ve kojenerasyon projelerine destek verilmesi, maliyet baskısının hafifletilmesinde katkı sağlayabilir. Elektrik zammı sadece bir fiyat güncellemesi değil; aynı zamanda üretim maliyetlerinde kritik bir faktör, bu nedenle politika yapıcıların, enerji maliyetlerinin sanayideki domino etkisini iyi analiz ederek, sektörleri ayakta tutacak destek mekanizmalarını hızla hayata geçirmeleri gerekiyor.
Ekonomik Veri Takvimi
29 Nisan 2025, Salı Almanya Tüketici Güven Endeksi
29 Nisan 2025, Salı Türkiye İşsizlik Oranı
29 Nisan 2025, Salı Euro Bölgesi Tüketici Güven Endeksi
30 Nisan 2025, Çarşamba Japonya Perakende Satışlar
30 Nisan 2025, Çarşamba Çin İmalat Sektörü PMI
30 Nisan 2025, Çarşamba Almanya İşsizlik Oranı
30 Nisan 2025, Çarşamba Türkiye Dış Ticaret Dengesi
30 Nisan 2025, Çarşamba AlmanyaTÜFE (Aylık-Yıllık)
30 Nisan 2025, Çarşamba ABD Tüketici Harcamaları
30 Nisan 2025, Çarşamba ABD Kişisel Gelirler/Tüketim
01 Mayıs 2025, Perşembe Japonya İmalat Sektörü PMI
01 Mayıs 2025, Perşembe İngiltere İmalat Sektörü PMI
01 Mayıs 2025, Perşembe ABD İmalat Sektörü PMI
02 Mayıs 2025, Cuma Japonya İşsizlik Oranı
02 Mayıs 2025, Cuma Türkiye İmalat Sektörü PMI
02 Mayıs 2025, Cuma Almanya İmalat Sektörü PMI
02 Mayıs 2025, Cuma Euro Bölgesi İmalat Sektörü PMI
02 Mayıs 2025, Cuma Euro Bölgesi İşsizlik Oranı
02 Mayıs 2025, Cuma ABD Tarım Dışı İstihdam
02 Mayıs 2025, Cuma ABD İşsizlik Oranı
Ekonomi ve finans sözlüğü
Kira sertifikası: Kira sertifikası, varlık kiralama şirketleri tarafından, sertifika sahiplerinin lehine olmak üzere düzenlenen ve satın alınan ya da kiralanan varlıklardan elde edilen gelirlerin, sertifika sahiplerine payları oranında aktarılmasını sağlayan bir finansman aracıdır.
Pozisyon fazlası: Döviz, menkul kıymet ya da başka bir finansal varlıkta elde tutulan miktarın, yükümlülükleri aştığı durumda ortaya çıkan net fazla durumu ifade eder.