Ölüm aylığı, yaygın ve bilinen ismiyle dul maaşı, ölen sigortalının geride kalan hak sahiplerine bazı şartları sağlaması koşuluyla ödenen aylıklardır. Dul aylığının sadece kocası olan kadına ödeneceği gibi yaygın bir yanlışın olduğunu söylersek yanlış olmaz. Dul aylığı SGK tarafından Kanun’da sayılan bazı şartların yerine getirilmiş olması kaydı ile erkeklere de ödenir. Hatta sadece ölen sigortalının eşine değil çocuklarına, hatta anne ve babasına dahi bağlanabilir. Peki, dul aylığı bağlanabilmesi için gereken koşullar nelerdir?
GEREKEN ŞARTLAR
5510 Sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonra ölen sigortalıların hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için:
En az bin 800 gün uzun vadeli sigorta kolları primi (malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi) bildirilmeli, ya da; 4/1-(a) sigortalıları için, her türlü borçlanma süreleri hariç en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, toplam 900 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması şartıyla ölüm aylığı bağlanır. Ayrıca 4/b Bağ-Kur’lu olarak çalışan sigortalıların hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için ölen sigortalıların genel sağlık sigortası primi dâhil, prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması şarttır.
EŞE AYLIK
Eşine aylık bağlanması için, ölüm tarihinde sigortalının eşi ile yasal evlilik bağı bulunması şarttır. Sigortalının dul eşine yüzde 50 si; aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan dul eşine ise Kanun’un 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e) bentleri hariç Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaması veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olması halinde yüzde 75 i oranında aylık bağlanacaktır.
ÇOCUKLARA AYLIK
Ölen sigortalının çocuklarına aylık bağlanabilmesi için çocukların cinsiyeti, yaşı, malul olup olmaması, öğrenim durumu ve medeni hali gibi kıstaslar mevcuttur. Hak sahibi çocuklara ölüm aylığı bağlama şartlarında, 7103 sayılı Kanun ile hak sahibi çocuklar için yeni düzenlemeler yapılmıştır. Buna göre, ölüm aylığı bağlanması talebinde bulunan çocuklardan 4/1-(a) kapsamında sigortalı sayılanlara; 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yükseköğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurana kadar aylık bağlanacaktır. Aylık almakta iken 4/1-(a) kapsamında sigortalılığa tabi çalışmaya başlayan hak sahibi çocukların da Kanunda belirtilen yaş ve öğrencilik nitelikleri devam ettiği sürece bağlanan aylıkları kesilmeyecektir.
NE ZAMAN KESİLİR?
Ölen sigortalının; eşi yeniden evlendiği takdirde, çocuklarının yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başlamaları, kendi sigortalılıkları nedeniyle taraflarına gelir veya aylık bağlanması, evli olmayan kız çocuğunun evlendiği takdirde, ölüm aylığı kesilecektir.