Anayasa Mahkemesi’nden TBMM’ye çağrı: Yüksek enflasyonda faiz yetersiz!

MUNZAM ZARAR DAVASI REDDEDİLDİ Başvurucu Caner Şafak, 2010 yılında özel bir bankaya açtığı icra takibi sonucunda 48 bin 854 TL’lik alacağını 2020 yılında 119 bin 114 TL olarak tahsil etti. Ancak geçen sürede alacağın enflasyon karşısında ciddi değer kaybına uğradığını belirterek 100 bin TL’lik “munzam zarar” davası açtı. Tüketici mahkemesi ile birlikte istinaf ve temyiz mercileri davayı reddetti.

ETKİLİ BAŞVURU HAKKI DA İHLAL EDİLDİ AYM, yalnızca mülkiyet hakkının değil, Anayasa’nın 40. maddesi kapsamında etkili başvuru hakkının da ihlal edildiğine karar verdi. Devletin, yalnızca kamu borçlarında değil, özel hukuk kaynaklı alacaklarda da adil dengeyi gözetmek zorunda olduğu vurgulandı.

TBMM’YE DÜZENLEME ÇAĞRISI Kararda, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un, yüksek enflasyon ortamında alacakları korumakta yetersiz kaldığı belirtildi. Mevzuattaki faiz oranlarının, yıllık enflasyon oranlarının altında kaldığı ve bu nedenle alacağın gerçek değerini koruyamadığı ifade edildi. TBMM’ye, faiz ve zarar davalarına ilişkin yeni bir düzenleme yapılması yönünde açık çağrıda bulunuldu.

MUNZAM ZARAR DAVALARINA ELEŞTİRİ Kararda, Türk Borçlar Kanunu’nun 122. maddesine dayalı olarak açılan munzam zarar davalarının da etkin bir çözüm sunmadığı kaydedildi. Bu tür davalarda yargı içtihatlarının istikrarsız ve belirsiz olduğu, enflasyonun tek başına zararın ispatı için yeterli görülmediği durumlarda alacaklının yeterince korunamadığı vurgulandı.

EMSAL NİTELİĞİNDE BİR KARAR Anayasa Mahkemesi, daha önce kamu alacaklarının geç ödenmesine ilişkin verdiği ANO İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. kararını emsal olarak değerlendirdi. Alacakların geç ödenmesi nedeniyle değer kaybetmesinin, ödenen faizlere rağmen telafi edilemediği ve zararların karşılanmadığı durumlarda mülkiyet hakkının ihlal edildiği yönündeki önceki yaklaşım, bu kararda da sürdürüldü.

ENFLASYON ORANLARINA AYRINTILI YER VERİLDİ AYM, kararında yıllık enflasyon oranlarına da yer vererek alacağın uğradığı değer kaybının boyutlarını ortaya koydu. Bu veriler, yasal faiz oranlarının alacakları koruyamadığını somut şekilde gösteren unsurlar olarak değerlendirildi.

PİLOT KARAR USULÜ UYGULANDI Bu kararda Anayasa Mahkemesi, “pilot karar” usulünü uyguladı. Bu yöntemle, benzer nitelikteki hak ihlallerine neden olan yapısal sorunun çözümü için yasama ve yargı organlarına sorumluluk yüklendi. Mahkeme, enflasyonun etkilerini dengeleyici bir yasal mekanizmanın kurulması gerektiğini ifade etti.

YASAMA ORGANINA GÖREV YÜKLENDİ Pilot karar kapsamında, benzer bireysel başvuruların önüne geçilmesi için TBMM ve ilgili kurumlara sorunun sistematik olarak çözülmesi yönünde açık mesaj verildi. Mahkeme, bireysel davalarla çözülemeyecek kadar yaygınlaşan bu sorun için yapısal bir reformun zorunlu olduğunu belirtti.

KARAR RESMİ GAZETE’DE YAYIMLANDI Anayasa Mahkemesi’nin pilot kararı, Resmi Gazete’de yayımlandı. Böylece karar, hem içtihat oluşturma hem de yasama süreçlerini etkileme açısından bağlayıcı hale geldi. KAYNAK: SÖZCÜ