Bilim dünyasında uzun süredir tartışılan bir hipotez, yeni verilerle yeniden gündeme geldi. Halk arasında uçuk virüsü olarak bilinen herpes simpleks virüsü tip 1 (HSV-1) ile Alzheimer hastalığı arasında olası bir ilişki olduğu yönündeki iddialar, bu kez daha geniş kapsamlı bir araştırmayla desteklendi. BMJ Open adlı bilimsel dergide yayımlanan çalışmaya göre, HSV-1 taşıyan bireylerin Alzheimer hastalığına yakalanma riski daha yüksek olabilir.
Kaynak: NTV
UÇUK VİRÜSÜ NEDİR?
HSV-1, ağız ve dudak çevresinde uçuklara neden olan, nörotropik bir virüs olarak biliniyor. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre 50 yaş altındaki dünya nüfusunun üçte ikisinden fazlası bu virüsü taşıyor. İlk enfeksiyon genellikle ateş, baş ağrısı ve kas ağrıları gibi belirtilerle ortaya çıkıyor. HSV-1, sinir sistemine yerleşerek uyku halinde kalabiliyor ve stres ya da hastalık gibi etkenlerle yeniden aktif hale gelebiliyor.
340 BİN HASTA ÜZERİNDE İNCELEME YAPILDI
Araştırma kapsamında, 2006-2021 yılları arasında ABD’de Alzheimer teşhisi konan 340 binden fazla kişi analiz edildi. Bu kişiler, benzer yaş, cinsiyet ve bölgesel özelliklere sahip Alzheimer teşhisi almamış bireylerle karşılaştırıldı. Sonuçlara göre Alzheimer hastalarının yüzde 0,44’ü daha önce HSV-1 tanısı almışken, kontrol grubunda bu oran yüzde 0,24 olarak belirlendi. Bu veriler, HSV-1 taşıyan bireylerde Alzheimer gelişme riskinin yaklaşık yüzde 80 daha fazla olabileceğine işaret etti.
ANTİVİRAL TEDAVİ ALZHEİMER RİSKİNİ AZALTABİLİR Mİ?
Çalışmanın dikkat çeken bir diğer sonucu ise, HSV-1 tanısı alan ve antiviral ilaçlarla tedavi edilen bireylerde Alzheimer gelişme riskinin yüzde 17 oranında daha düşük olduğunun ortaya konması oldu. Bu bulgu, antiviral tedavilerin potansiyel koruyucu etkilerine dair yeni araştırma alanları yaratabilir.
DAHA ÖNCE DE ŞÜPHELER VARDI
Alzheimer hastalarının beyin dokularında HSV-1 DNA’sına rastlanması, geçmişte bu virüs ile hastalık arasında bir bağlantı olabileceği yönünde kuşkular doğurmuştu. Ayrıca laboratuvar ortamında yapılan çalışmalar, HSV-1'in beyindeki sinir hücrelerinde Alzheimer'a özgü amiloid-beta plaklarının oluşumunu tetikleyebileceğini göstermişti. Bu veriler, virüsün yeniden aktif hale gelmesinin beyin dokusunda iltihaplanma ya da hasara yol açarak hastalık riskini artırabileceği yönündeki teorileri destekliyor.
ENDİŞELENMELİ MİYİZ?
Uzmanlar, HSV-1 taşıyan herkesin Alzheimer riskiyle karşı karşıya olduğunu söylemenin mümkün olmadığını vurguluyor. Her üç kişiden ikisinin bu virüsü taşıdığı düşünüldüğünde, yalnızca uçuk geçirmek Alzheimer riskini önemli ölçüde artırmıyor. Araştırmacılar, mevcut verilerin yalnızca bir bağlantıya işaret ettiğini, ancak neden-sonuç ilişkisi kurulmadığını belirtiyor.
ARAŞTIRMALAR SÜRÜYOR
HSV-1 ve Alzheimer arasındaki ilişki, bilimsel açıdan halen netlik kazanmamış bir konu. Bu hastalığın gelişiminde yaş, genetik yatkınlık, kalp sağlığı, yaşam tarzı gibi pek çok farklı etkenin rol oynadığı biliniyor. Yine de bu çalışma, enfeksiyonların nörolojik hastalıklara olası etkileri konusunda yeni araştırmaların yolunu açabilecek nitelikte.
