İzmir’de günlük yaşamda sıkça kullanılan ilçe isimlerinin büyük bölümü tarihsel olaylara, kişi adlarına, antik yerleşimlere ve coğrafi özelliklere dayanıyor. İzmir’in semt ve ilçe isimleri nereden geliyor? İşte çok bilinmeyen tarihi bilgiler
İZMİR ADI NEREDEN GELİYOR?
İzmir adının kökenine ilişkin en güçlü rivayetlerden biri Amazonlara dayanıyor. M.Ö. 14’üncü yüzyılda İzmir yöresinde yaşayan Erektidler, Karadeniz’den gelen Amazonlarla savaşa girdi. Savaşı kazanan Erektidlerin hükümdarı These, Amazon Kraliçesi Smyrna ile evlendi ve yerleştiği şehre onun adını verdi. Smyrna adı zamanla İyon dilinde Zimimi biçimini aldı ve kent Zmirni olarak anılmaya başladı. Türklerin şehri fethetmesinden sonra ise İzmir adı benimsendi. Şehir tarih boyunca Smyrna, Zmirni, Smirne, Esmira, Yezmir, Samornia, Zmirna ve benzeri çok sayıda adla anıldı. Bir diğer rivayet ise ismin, bölgede yaşayan Luvilerin kullandığı “Zmürna” kelimesinden türediğini ileri sürüyor.
ALİAĞA İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Dördüncü Murat’ın Bağdat Seferi sırasında hizmetleri görülen kişilere Batı Anadolu’da toprak verildi. Bu kişilerden biri olan Abdülkerim Ağa’ya bugünkü Aliağa yöresi bağışlandı. Abdülkerim Ağa’nın ölümünün ardından araziler oğulları arasında paylaşıldı ve bölge Ali Ağa’ya kaldı. Ali Ağa’nın burada kurduğu büyük çiftlik nedeniyle yöre zamanla Aliağa adıyla anılmaya başladı.
BALÇOVA İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Balçova’nın eski adı Ayesefit olarak biliniyor. Köy arazisinin büyük bölümünün balçık yapıda olması nedeniyle bölge bir dönem “Balçık Havi” olarak adlandırıldı. Bu ifade zamanla halk arasında değişerek Balçık Ova ve sonrasında Balçova adına dönüştü.
BAYINDIR İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Bayındır’da Bizans döneminde yerleşim olduğu biliniyor. Selçukluların Anadolu’ya gelişiyle birlikte Orhan Gazi döneminde, Oğuzların Üçoklar koluna bağlı Bayındır Türkmen boyu tarafından yeni bir yerleşim kuruldu. İlçe adını bu boydan aldı.
BAYRAKLI İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Bayraklı adının kökeni Türk korsanlarına dayanıyor. Ege ve Akdeniz’e hâkim olan denizciler, İzmir kıyılarına geldiklerinde bayrak açarak levent topluyordu. Bayrakların açıldığı ve gönüllülerin yazıldığı yerin bugünkü Bayraklı olması nedeniyle bölge bu adla anılmaya başladı.
BERGAMA İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Bergama’da Helenlerden önce Pelasglar ve Luvi halkı yaşıyordu. O dönemde kentin adı Pargauma idi. “Parg” burç veya kale, “uma” ise halk anlamına geliyor. Helenleşme süreciyle Pergamon adını alan kent, günümüzde Bergama olarak anılıyor ve ilk kullanımına oldukça yakın bir isim taşıyor.
BEYDAĞ İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Beydağ’ın bilinen en eski adı Palaiopolis olup “eski şehir” anlamına geliyor. Osmanlı dönemine kadar Palaiopolis adının farklı varyasyonları kullanıldı. İlçe uzun yıllar Balyambolu olarak da anıldı.
BORNOVA İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Bornova’nın en eski bilinen adı Birun-u Abad’dır. Osmanlı kayıtlarında Birunabad olarak geçen bu ismin, zamanla değişime uğradığı düşünülüyor. Bazı görüşlere göre ismin aslı Burunova’dır. Levantenler ise bölgeyi Bonobat olarak adlandırdı.
BUCA İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Buca adının kökeni kesin olarak bilinmiyor. 1235 tarihli belgelerde “Kohi” adlı bir yerleşimden söz ediliyor. Kohi kelimesi zamanla Bugia, Budjia ve Buca şekline dönüştü. Batı kaynaklarında Boudja ve Bougieh olarak da kayıtlara geçti.
ÇEŞME İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Bölgede bol miktarda kaynak suyu bulunması ve bu suların etrafına çok sayıda çeşme yapılması nedeniyle yerleşim Çeşme adını aldı.
ÇİĞLİ İSMİ NEREDEN GELİYOR?
İlçenin geçmişte bataklık ve sazlık alanlardan oluşması, ayrıca sabah saatlerinde yoğun çiğ oluşması nedeniyle yerleşime Çiğli adı verildiği düşünülüyor.
DİKİLİ İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Zeytin ağaçlarının dikildiği alanlara “dikmelik” denmesi ve Karaosmanoğlu ailesinin burada kurduğu çiftlik nedeniyle bölge Dikili adıyla anılmaya başladı.
FOÇA İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Antik çağda denizde yaşayan foklardan dolayı Phokaia adı verilen yerleşim, zamanla Foça adını aldı.
GAZİEMİR İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Gaziemir adı, Aydınoğlu Gazi Umur Bey’e atfen verildi. “Gazi Umur” ifadesi zaman içinde değişerek bugünkü Gaziemir adına dönüştü.
GÜZELBAHÇE İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Antik Klazomenia kentinin adı halk arasında Kilizman olarak kullanıldı. 1936’da Kızılbahçe adını alan ilçe, 1954 yılında Güzelbahçe olarak değiştirildi.
KARABAĞLAR İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Bölgede iki asır önce yoğun kara üzüm bağlarının bulunması nedeniyle Karabağlar adı verildiği kabul ediliyor.
KARABURUN İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Karaburun adının, yarımadanın coğrafi yapısı, kayalıkların rengi ve eski Türklerde yön adlandırmalarıyla bağlantılı olduğu yönünde farklı görüşler bulunuyor.
KARŞIYAKA İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Karşıyaka’nın eski isimlerinden biri Kordelya’dır. İsmin Haçlı Seferleri sırasında Aslan Yürekli Richard’a veya Yunanca “gerdanlık” anlamına gelen Cordelia kelimesine dayandığı rivayet ediliyor.
KEMALPAŞA İSMİ NEREDEN GELİYOR?
9 Eylül 1922’de Mustafa Kemal Paşa’nın ilçede konaklamasının ardından yerleşimin adı Kemalpaşa olarak değiştirildi.
KINIK İSMİ NEREDEN GELİYOR?
İlçe adını Oğuz Türklerinin Bozoklar koluna bağlı Kınık boyundan aldı.
KİRAZ İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Antik dönemden Osmanlı’ya kadar farklı isimlerle anılan ilçe, 1948 yılında Kiraz adını aldı. Yörede eski adı Keles hâlâ kullanılabiliyor.
KONAK İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Katipzade Mehmet Çelebi’nin yaptırdığı konak ve Osmanlı hükümet konağının aynı bölgede bulunması nedeniyle Konak adı benimsendi.
MENDERES İSMİ NEREDEN GELİYOR?
1989 yılında Cumaovası Havalimanı’nın adının Adnan Menderes Havalimanı olarak değiştirilmesiyle ilçe de Menderes adını aldı.
MENEMEN İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Menemen adının Pers, Bergama ve Bizans dönemlerine dayanan üç ayrı rivayeti bulunuyor.
NARLIDERE İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Ali Onbaşı Deresi çevresinde geçmişte bulunan nar ağaçlarından esinlenerek Narlıdere adı verildi.
ÖDEMİŞ İSMİ NEREDEN GELİYOR?
İlçenin adının, bölgede yaşayan Ötemiş aşiretinden geldiği ve zamanla bugünkü halini aldığı belirtiliyor.
SEFERİHİSAR İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Roma döneminde Tysafer’in hisarı olarak anılan yerleşim, Osmanlı döneminde Sivrihisar, Cumhuriyet döneminde ise Seferihisar adını aldı.
SELÇUK İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Antik Efes ve Ayasuluk isimlerinden sonra, 1390 yılında Türk hakimiyetiyle Selçuk adı benimsendi.
TİRE İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Hatti-Luvi kökenli olan Tire ismi, kale ve hisar anlamı taşıyor.
TORBALI İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Torbalı adının, antik Metropolis kentiyle ilişkilendirildiği ve Osmanlı döneminde kullanılan torba uygulamasından geldiği rivayet ediliyor.
URLA İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Urla adının; bataklık anlamına gelen Vurla kelimesinden, Osmanlı dönemindeki söylemlerden ya da Evliya Çelebi’nin aktardığı efsanelerden türediği belirtiliyor.
