Market ya da mağaza alışverişlerinden sonra hepimizin eline tutuşturulan fişler, çoğu zaman hiç düşünmeden cebimize atılır ya da doğrudan çöpe gider. Ancak bu sıradan davranış, farkında olmadan sağlığımızı riske atıyor olabilir. Son bilimsel araştırmalara göre, market fişlerinin üretiminde kullanılan termal kağıtlar; hormon sistemini bozan, doğurganlık üzerinde olumsuz etkiler yaratan ve kansere kadar varan sağlık sorunlarına yol açabilen kimyasallar içeriyor. Uzmanlar, bu tür fişlere sadece birkaç saniyelik dokunmanın vücuda zararlı maddelerin geçişi için yeterli olabileceği uyarısında bulunuyor. Alışveriş sonrası fişi almak artık sadece bir refleks değil, sağlık açısından dikkat edilmesi gereken bir durum haline geldi.
(Sözcü)
Günlük hayatta alışveriş sonrası neredeyse her elimize tutuşturulan, genellikle dikkatsizce cebe atılan veya çöpe giden market fişleri, sanıldığından çok daha ciddi bir sağlık tehdidi barındırıyor. İlk bakışta zararsız gibi görünen bu kağıtlar, aslında sağlığımızı tehdit eden kimyasalları içerebiliyor. Uzmanlara göre, bu fişlere sadece birkaç saniye dokunmak bile vücuda zararlı maddelerin geçişi için yeterli.
New York Üniversitesi Langone Sağlık Merkezi’nde çocuk ve çevre sağlığı alanında çalışmalar yürüten Prof. Dr. Leonardo Trasande, fişlerin üretildiği kağıt türüne dikkat çekiyor. Alışveriş fişleri genellikle "termal kağıt" ile basılıyor. Bu kağıtlar, düşük maliyetli olmaları nedeniyle tercih edilse de, plastik bazlı özel kaplamalar içeriyor. Isı ile çalışan özel bir mürekkep sayesinde yazılar bu yüzeye aktarılıyor. Ancak bu teknolojik kolaylık, beraberinde ciddi bir sağlık riskini de getiriyor.
Termal fişlerin büyük bir kısmında bisfenol-A (BPA) ya da onun yerine kullanılan bisfenol-S (BPS) bulunuyor. Bu maddeler, hormon sistemini taklit edebilen ve bozabilen özelliklere sahip. Bilimsel çalışmalar, BPA ve BPS maruziyetinin hormonal bozukluklara, doğurganlık sorunlarına, kalp-damar rahatsızlıklarına ve hatta bazı kanser türlerine yol açabileceğini gösteriyor.
Bu ciddi riskler nedeniyle Avrupa Birliği, bisfenol-S maddesinin gıda ambalajlarında kullanımını tamamen yasakladı. ABD'nin Kaliforniya eyaleti ise bu maddeyi, "üreme sağlığına zarar veren" kimyasallar listesine dahil etti. Ancak bu düzenlemelere rağmen dünya genelinde milyonlarca insan hâlâ her gün bu fişlerle doğrudan temas halinde.
Tehlike yalnızca kimyasal maddelerle sınırlı değil. Termal kağıtların yüzeyinde bulunan plastik kaplamalar zamanla mikro ve nano plastik parçacıklara dönüşebiliyor. Bu parçacıkların vücuda alınması halinde beyin, damar sistemi ve sindirim organlarında birikebileceği; bu birikimlerin de kronik inflamasyon, sinir sistemi bozuklukları, kalp hastalıkları ve kansere kadar gidebilecek rahatsızlıklara neden olabileceği belirtiliyor.
Prof. Dr. Trasande, bu konuda bireysel farkındalığın büyük önem taşıdığını vurguluyor. Uzmanlara göre alınabilecek en temel önlem, termal fişlere doğrudan temas etmemek.
Eğer dokunmak kaçınılmazsa, fişle temas sonrası mutlaka eller sabunla yıkanmalı. Ayrıca dijital fiş seçeneği (e-posta ya da SMS ile gönderim) olan yerlerde bu uygulama tercih edilmeli.
“Günlük yaşantımızda fark etmeden temas ettiğimiz birçok şey aslında sağlığımız üzerinde etkili olabilir. Termal fişler de bu sessiz tehditlerden biri. Küçük önlemlerle, büyük sağlık sorunlarının önüne geçebiliriz.” diyen Trasande, farkındalık ve tedbirin hastalıkları önlemede kilit rol oynadığını belirtiyor.
Sağlık açısından alışveriş fişlerine artık aynı gözle bakmak mümkün değil. Market çıkışında verilen bu küçük kağıtlar, aslında düşündüğümüzden çok daha büyük bir etki yaratabilir. Bilimsel verilerle ortaya konulan bu riskler, fişlere "dikkatle" yaklaşmamız gerektiğini net bir şekilde ortaya koyuyor.
