Ciltte aniden ortaya çıkan kaşıntılı ve kabarık döküntülerle kendini gösteren kurdeşen, farklı nedenlerle gelişebiliyor. Akut ve kronik türleri bulunan ürtikerin nedenleri, belirtileri, teşhis ve tedavi yöntemlerini sizler için derledik. Kudeşen nedir? Nasıl geçer? Belirtileri nelerdir?
KURDEŞEN (ÜRTİKER) NEDİR?
Ürtiker ya da halk arasında bilinen adıyla kurdeşen, ciltte histamin ve benzeri kimyasalların salınımı sonucunda ortaya çıkan bir cilt reaksiyonudur. Genellikle soluk kırmızı renkte, kabarık ve yoğun kaşıntıya neden olan şişliklerle kendini gösterir. Bu döküntüler çoğu zaman aniden ortaya çıkar ve kısa süre içinde kendiliğinden kaybolabilir.
Kurdeşen, kenarları belirgin kabarcıklar halinde görülür ve tüm vücutta ya da belirli bölgelerde gelişebilir. Reaksiyonun şiddetine göre kabarıklıkların boyutları birkaç milimetreden birkaç santimetreye kadar değişebilir. Bazı durumlarda bu kabarıklıklar birleşerek daha geniş plaklar oluşturabilir.
KURDEŞEN NE KADAR YAYGIN GÖRÜLÜR?
Toplumda oldukça sık rastlanan ürtiker, insanların yaklaşık yüzde 20’sinin yaşamlarının herhangi bir döneminde karşılaştığı bir sağlık sorunu olarak tanımlanır. Belirtiler kişiden kişiye değişiklik gösterebilirken, yoğun kaşıntı en sık bildirilen şikâyetler arasında yer alır.
KURDEŞEN (ÜRTİKER) ÇEŞİTLERİ NELERDİR?
Kurdeşen, süresine ve tetikleyici faktörlerine göre farklı türlerde görülür.
AKUT ÜRTİKER
Altı haftadan kısa süren ürtiker atakları akut ürtiker olarak adlandırılır. Toplumun yaklaşık dörtte birinin hayatının bir döneminde akut ürtiker atağı geçirdiği belirtilmektedir. Bu hastaların bir kısmında tablo altı haftayı aşarak kronik forma dönüşebilir.
KRONİK ÜRTİKER
Altı haftadan uzun süren ürtiker atakları kronik ürtiker olarak tanımlanır. Toplumda görülme oranı yüzde 0,5 ile 1 arasında değişmektedir. Kronik ürtikerin genellikle 1 ila 5 yıl arasında devam edebildiği ifade edilir.
FİZİKSEL ÜRTİKER
Isı, soğuk, basınç ve sürtünme gibi fiziksel etkenlerle tetiklenen ürtiker türüdür. Kaşıma veya ovuşturma sonrasında birkaç dakika içinde ortaya çıkabilir ve kısa sürede kaybolabilir. Dar giysiler, kemer kullanımı, sıcak duş, terleme veya soğuk havaya maruz kalma da fiziksel ürtikeri tetikleyebilir.
KURDEŞEN (ÜRTİKER) NEDEN OLUR?
Kurdeşenin en sık nedeni, yiyecek, içecek veya ilaçlara karşı gelişen alerjik reaksiyonlardır. Bunun yanı sıra enfeksiyonlar, stres, güneş ışığına maruz kalma ve bazı sistemik hastalıklar da histamin salınımına yol açarak ürtikere neden olabilir.
Ürtikere yol açabilen başlıca etkenler şunlardır:
Yiyecek, içecek ve ilaç alerjileri
Bakteri ve virüs kaynaklı enfeksiyonlar
Böcek, arı ve sivrisinek sokmaları
Basınç, sıcak, soğuk ve güneş ışığı
Evcil hayvan tüyü, polen ve bazı bitkiler
Tiroid ve romatizmal hastalıklar
Lösemi ve lenfoma
Stres
KURDEŞEN (ÜRTİKER) BELİRTİLERİ NELERDİR?
Kurdeşenin en belirgin bulguları, kenarları net olan, kırmızı ya da ten renginde kabarık ve kaşıntılı şişliklerdir. Bu lezyonlar zamanla yer değiştirebilir, şekil değiştirebilir ve iz bırakmadan kaybolabilir.
En sık görülen belirtiler şu şekilde sıralanır:
Yoğun kaşıntı
Deride kırmızı döküntüler
Ciltte yanma ve batma hissi
Küçükten büyüğe değişen şişlikler
Ten rengine bağlı farklı renkte lekeler
KURDEŞENE NE İYİ GELİR?
Kurdeşen tedavisinde temel amaç kaşıntıyı azaltmak ve tetikleyici faktörlerden kaçınmaktır. Antihistaminik ilaçlar ve kaşıntı giderici kremler sıklıkla kullanılır. Ayrıca bazı destekleyici yöntemler de uygulanabilir.
Kurdeşene iyi geldiği belirtilen yöntemler arasında şunlar yer alır:
Antihistaminik ilaçlar
Soğuk kompres uygulaması
Yulaf ezmesi veya karbonat banyosu
Aloe vera kullanımı
Maydanoz
Zencefil
Zerdeçal
Soğan ve sarımsak
Çay ağacı yağı
Kalamin losyonu
KURDEŞEN (ÜRTİKER) NASIL TEDAVİ EDİLİR?
Ürtiker tedavisinde ilk basamak, sedasyon yapmayan antihistaminik ilaçların kullanılmasıdır. Şikâyetlerin devam etmesi halinde doz artırımı ya da ileri tedavi seçenekleri gündeme gelebilir.
Tedavide kullanılan başlıca yöntemler şu şekilde sıralanır:
Antihistaminik ilaçlar
Kaşıntı giderici ve antiseptik kremler
Tetikleyici faktörlerin belirlenmesi
Omalizumab enjeksiyonları
Gerekli durumlarda sistemik steroid tedavisi
Topikal kortizonlu kremlerin ürtiker tedavisinde yeri olmadığı belirtilmektedir.
KURDEŞEN (ÜRTİKER) NASIL ÖNLENİR?
Kronikleşen kurdeşen uzun yıllar sürebilir ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle tetikleyici faktörlerden kaçınmak önem taşır. Alınabilecek önlemler arasında şunlar yer alır:
Dar kıyafetlerden kaçınmak
Cildi tahriş edebilecek ürünleri kullanmamak
Bilinen tetikleyicilerden uzak durmak
Cilt hijyenine dikkat etmek
Güneş koruyucu kullanmak
