Harvard Üniversitesi'nin de yer aldığı araştırmada, ekim, kasım ve aralık aylarında doğan çocukların bilişsel testlerde hafif avantaj sağlayabildiği görüldü. Uzmanlar, bu durumun doğrudan zekâdan değil; eğitim sistemindeki yaş farkı, gebelik koşulları ve çevresel etkenlerden kaynaklanabileceğini belirtiyor.
Doğum ayının çocukların bilişsel gelişimi üzerinde etkili olup olmadığı uzun yıllardır bilim dünyasında araştırılan konular arasında yer alıyor. Harvard Üniversitesi'nin de katkı sunduğu kapsamlı bir çalışma, yılın belirli dönemlerinde dünyaya gelen çocukların bazı bilişsel testlerde küçük avantajlar gösterebildiğini ortaya koydu. Ancak uzmanlar, bunun doğrudan zekâ ile ilişkilendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Harvard Üniversitesi ile Avustralya'daki Queensland Üniversitesi araştırmacılarının 2006 yılında yürüttüğü çalışmada yaklaşık 21 bin çocuk doğumdan itibaren 7 yaşına kadar takip edildi. Araştırma boyunca çocukların fiziksel gelişimleri, motor becerileri ve bilişsel performansları düzenli aralıklarla değerlendirildi.
Araştırma sonuçlarına göre sonbaharın sonu ve kış aylarında, yani ekim, kasım ve aralık aylarında doğan çocukların doğum sırasında yaz aylarında dünyaya gelen akranlarına kıyasla ortalama olarak biraz daha uzun, daha ağır ve daha geniş baş çevresine sahip oldukları gözlemlendi.
Çalışmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise aynı çocukların 7 yaşında uygulanan bilişsel değerlendirme testlerinde istatistiksel olarak hafif düzeyde daha yüksek puanlar alması oldu. Araştırmacılar bu farkın bulunduğunu belirtirken, elde edilen sonucun tek başına doğum ayının zekâyı belirlediği anlamına gelmediğinin altını çizdi.
Bilim insanları, bu durumun en önemli nedenlerinden birinin "Göreceli Yaş Etkisi" olarak adlandırılan eğitim sistemi kaynaklı farklılık olabileceğini ifade ediyor. Birçok ülkede çocukların okula başlama tarihi belirli doğum tarihleri esas alınarak planlandığı için aynı sınıfta aylarca yaş farkı bulunan öğrenciler bir arada eğitim görüyor.
Erken çocukluk döneminde birkaç aylık gelişim farkı bile dikkat süresi, dil gelişimi, problem çözme becerisi ve öğrenme kapasitesi üzerinde etkili olabiliyor. Bu nedenle sınıftaki yaşı daha büyük olan çocuklar bilişsel testlerde nispeten daha başarılı sonuçlar elde edebiliyor.
Araştırmada gebelik dönemindeki çevresel koşulların da olası etkilerine dikkat çekildi. Kış aylarında doğum yapan annelerin hamileliğinin son döneminin yaz aylarına denk gelmesi, güneş ışığından daha fazla yararlanılması ve D vitamini seviyelerinin artması gibi etkenlerin bebek gelişimini olumlu yönde destekleyebileceği değerlendirildi.
Bunun yanında yaz aylarında taze sebze ve meyve tüketiminin daha kolay olması ile gebeliğin ilk dönemlerinde geçirilen mevsimsel enfeksiyonların farklılık göstermesi de araştırmacılar tarafından incelenen çevresel faktörler arasında yer aldı.
Uzmanlar, doğum ayı ile bilişsel gelişim arasında gözlenen ilişkinin tek başına zekâyı belirleyen bir unsur olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguluyor. Çocukların bilişsel gelişiminde genetik yapı, aile ortamı, eğitim olanakları, beslenme, sağlık koşulları ve sosyal çevre gibi çok sayıda faktörün birlikte rol oynadığı belirtiliyor.
