Hafızamız sandığımız gibi değilmiş! Beyin anıyı her seferinde nasıl farklı kodluyor olabilir?
Nature dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, beynimiz aynı anıyı her hatırladığında farklı nöron grupları devreye giriyor. Araştırma, hafızanın sabit bir kayıt sistemi değil; dinamik, değişken ve zamanla evrilen bir süreç olduğunu ortaya koyuyor
Abone Ol
ANILAR ZAMANLA YER DEĞİŞTİRİYOR
Araştırmaya göre, beynin hafıza merkezi olan hipokampusta depolanan anılar zamanla farklı nöron gruplarına taşınıyor. Bu değişim, hatırlama sırasında bile gerçekleşebiliyor.
"YER HÜCRELERİ" TEORİSİNE YENİ BİR BAKIŞ
1960’lardan bu yana hakim olan teoriye göre; çevresel yerler, hipokampustaki “yer hücreleri” tarafından temsil ediliyordu. Ancak bu çalışmayla, anıların her seferinde aynı hücrelerde saklanmadığı ortaya kondu.
“HİPOKAMPAL TEMSİL KAYMASI” NEDİR?
Bilimsel literatürde “hipokampal temsil kayması” olarak tanımlanan olguya göre; fareler aynı ortamı tekrar ziyaret ettiğinde aktive olan hücre grubu zaman içinde değişiyor. Bu durum, anıların durağan değil dinamik olduğunu gösteriyor.
SANAL GERÇEKLİKTE FARELİ DENEY DÜZENİ
Araştırma, çevresel değişkenleri sıfırlamak adına sanal gerçeklik ortamında yürütüldü. Fareler video oyun kumandası gibi çalışan bir koşu bandında yürütülürken çevresel uyarıcılar sabit tutuldu.
HÜCRE AKTİVİTESİ FLORESANLA İZLENDİ
Deney sırasında, aktive olan nöronlar floresan ışığı yayacak şekilde tasarlandı. Böylece araştırmacılar gerçek zamanlı olarak hipokampal hücrelerin aktivitelerini gözlemleyebildi.
SADECE %5-10'U SABİT KALDI
Elde edilen sonuçlara göre, gözlemlenen nöronların yalnızca %5-10’u her seferinde aynı anıyı kodlayan “geleneksel” hücreler gibi davrandı. Geri kalan büyük çoğunluk farklı zamanlarda farklı şekillerde aktive oldu.
UYARILABİLİRLİK HAFIZAYI BELİRLİYOR OLABİLİR
Araştırmacılar, sabit kalan hücrelerin daha yüksek uyarılabilirliğe sahip olduğunu ve bunun, anıların daha kalıcı şekilde korunmasında etkili olabileceğini öne sürdü.
ZAMANIN AKIŞINI TAKİP ETME MEKANİZMASI MI?
Bu nörolojik "kayma", beynin benzer deneyimleri ayırt etmesine ve böylece farklı ziyaretlerin ayrı anılar olarak saklanmasına olanak tanıyor. Beynin zaman akışını kodlamasının bir yolu olabileceği düşünülüyor.
YAŞLANMAYLA BİRLİKTE HAFIZA NEDEN ZAYIFLIYOR?
Sonuçlara göre, yaşlandıkça hipokampal hücrelerin uyarılabilirliği azalıyor. Bu durum, yaşa bağlı hafıza kaybının altında yatan nedenlerden biri olabilir.