Kademeli erken emeklilikte son durum ne? Kademeli emeklilik düzenlemesi çıkacak mı?

CHP Karabük Milletvekili ve Plan Bütçe Komisyonu Üyesi Cevdet Akay, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Emekli Sandığı Kanunu’nda değişiklik öngören yeni bir kanun teklifini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sundu. Teklif kapsamında, 08/09/1999 ile 16/04/2008 tarihleri arasında sigortalı olan vatandaşların kademeli emeklilik hakkından faydalanmaları öngörülüyor. Ayrıca, esnaf ve memurlar için mevcutta 9000 olan prim gün sayısının 7200’e düşürülmesi teklif ediliyor. Cevdet Akay, 1999 sonrası işe başlayanlar ile öncesinde sigortalı olanlar arasında ciddi prim günü farkı bulunduğunu belirterek, bu durumun sosyal güvenlik sisteminin ölçülürlük ilkesiyle çeliştiğini ifade etti.

Sosyal Güvenlik Baş Uzmanı İsa Karakaş, katıldığı TGRT Haber TV yayınında yaptığı açıklamada, emeklilik sisteminde kademeli geçişle ilgili değerlendirmelerde bulundu: “Eninde sonunda mutlaka yapılacak. Çünkü sosyal güvenlik bir zincirdir. Şimdi orada EYT ile birlikte halka öyle bir koptu ki 17 yıl 24 yıl kabul edilebilecek bir durum değil. Adil değil. Eninde sonunda bunun yumuşatılması gerekiyor ki insanların sisteme inancı olması gerekiyor. Yani ben erken emekliyi teşvik eden bir uzman değilim. Ama bunun yapılması gerekiyor. Emeklilikte kademe ile ilgili düzenlemenin eninde sonunda olacağına inanıyorum. Benim beklentim 2027 gibi bununla ilgili mutlaka bir düzenleme olacağı yönünde.”

AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, emeklilik sisteminde yapılması planlanan değişikliklere ilişkin açıklamalarda bulundu. Açıklamasında şu ifadelere yer verdi: “Hem prim miktarını esas alacak, hem yaşı esas alacak ve ödenen süreyi esas alacak şekilde daha adil, daha dengeli ve sürdürülebilir mahiyette bir emeklilik sistemini inşa etmemiz lazım. Tabi bakanlığımızın bu konuda çalışmaları vardır. Ama şu anda bir yasal düzenleme açısından elimizde böyle bir metin yok. Bunu ilerleyen zaman dilimi içerisinde daha geniş çerçevede çalışmak lazım.” “Dünyada 3-4 çalışana karşılık bir emeklinin, Türkiye'de ise 2 çalışana karşı bir emekli var. Avrupa'nın çok gelişmiş ülkelerinde bizim ülkemizde olduğu gibi 40'lı, 45'li, 50'li yaşlarda bir emekliye rastlayamazsınız. Oradaki emeklilik yaşı 65'tir, 67'dir.”

Kademeli emeklilik iddialarına yönelik açıklamada bulunan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, şu ifadeyi kullandı: “Sosyal güvenlikle ilgili şu anda bir çalışmamız yok.”

Kademeli emeklilik, sigortalı çalışanların belirli bir yaşa ve prim gün sayısına ulaştıklarında kısmi olarak emekli olmalarını sağlayan bir sistemdir. Sistemde yaş ve prim gün şartları, sigortalının statüsüne ve sigorta başlangıç tarihine göre farklılık gösterir.

EYT düzenlemesi ile 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlar emekli olurken, bu tarihten sonra sigortalı olanlar hak kaybı yaşadıklarını belirtiyor. “1 güne 17 yıl kabul edilemez” sloganıyla seslerini duyurmaya çalışan milyonlarca kişi, kademeli emeklilik sisteminin hayata geçmesini istiyor. Birçok çalışan, 20 yıldan fazla süre çalışmasına rağmen yaş şartı nedeniyle emekli olamıyor. Bu durum, sosyal güvenlikte adalet tartışmalarını beraberinde getiriyor.

Uzmanlar, EYT'nin sosyal güvenlik sistemi üzerindeki yükü artırdığını belirtiyor. SGK’nın 2023 yılı faaliyet raporuna göre bu yük ciddi maliyet oluşturdu. Bu nedenle kısa vadede yeni bir EYT benzeri düzenlemenin yapılmasının zor olduğu ifade ediliyor. Ancak kamuoyu baskısının artması halinde kademeli emeklilik düzenlemesinin tekrar gündeme gelme ihtimali bulunuyor.