Ülkemizde yetiştirilen en önemli ayva çeşitlerinden biri olan Eşme ayvası, son yıllarda Marmara Bölgesi'nde yaygın olarak üretiliyor. Yarı dik büyüme gösteren bu tür, geniş taç yapısı ve yüksek verimliliğiyle öne çıkıyor. Eşme ayvası nedir? Ayvanın faydaları nelerdir? Ayva çayı nasıl yapılır?
MEYVE ÖZELLİKLERİ
Eşme ayvası; orta-iri veya iri büyüklükte, yuvarlak ve geniş karınlı bir yapıya sahip. Sapa doğru daralan silindirik formu, uzunca sap kısmı ve kütt çiçek ucu ile tanınıyor. Meyve eti gevrek, sulu ve mayhoş bir lezzete sahip olup boğucu bir tada neden olmuyor. Sofralık olarak yüksek değerde kabul ediliyor. Uygun koşullarda 5 aya kadar muhafaza edilebilen bu tür, diğer ayvalar gibi Ateş Yanıklığı (Ervinia amylovora) hastalığına karşı hassasiyet gösteriyor.
İKLİM VE TOPRAK KOŞULLARI
Eşme ayvası, elma ve armut türlerine göre soğuklara daha dayanıklı bir meyve. Çiçeklenme dönemi geç olduğu için ilkbahar geç donlarından fazla etkilenmiyor. Ancak rüzgârlı bölgelerde dal kırılması ve meyve dökülmesi gibi sorunlar yaşanabiliyor.
Ayvalar kumlu-tınlı, süzek ve sıcak karakterli topraklarda iyi gelişim gösteriyor. Kökleri fazla derine inmediğinden topraktaki fazla neme karşı dayanıklı. Toprak pH değerinin 6-7,5 arasında olması ve toplam kireç oranının %10’u geçmemesi tavsiye ediliyor.
ANAÇ KULLANIMI VE DİKİM ARALIKLARI
Eşme ayvasında, genellikle ayva çöğürleri anaç olarak kullanılıyor. Ancak son yıllarda Quince-A, BA 29, MC, Sydo gibi klon anaçlarının da kullanımı yaygınlaşmış durumda. Bahçe tesisinde;
Ayva çöğürü üzerine dikimde: Sıra üzeri 5 m, sıralar arası 4 m,
Klon anaçlarında: 4x3 m veya 4x2 m aralık ve mesafeler öneriliyor.
DÖLLENME VE ÇEŞİT SEÇİMİ
Ayva çeşitlerinin çoğu kendine verimli olsa da bazı türlerde meyve tutum oranı düşük kalabiliyor (%3 civarında). Bu nedenle bahçe tesisinde aynı dönemde çiçeklenen farklı bir çeşit bulundurulması verimi artırıyor.
AYVA ÇEŞİTLERLERİ
Eşme ayvası, Ekmek, Limon, Midilli ve İstanbul Ayvası gibi türlerle birlikte Türkiye’de öne çıkan çeşitler arasında yer alıyor. Özellikle Ekmek Ayvası, hem taze tüketim hem de reçel ve marmelat üretimi için tercih ediliyor.
TERBİYE SİSTEMİ VE BUDAMA
Ayva ağaçları yayvan gelişim gösterdiğinden goble veya değişik doruk dallı sistemler öneriliyor. Marmara gibi rutubetli bölgelerde goble sistemi tercih edilirken, daha kuru alanlarda doruk dallı sistem uygulanıyor.
Verime yatmış ağaçlarda aşırı budamadan kaçınılmalı; yalnızca kuru, obur, hastalıklı veya sık dallar temizlenmeli.
HASTALIK VE ZARARLILAR
Eşme ayvasında en önemli hastalık Ateş Yanıklığı (Ervinia amylovora) olarak biliniyor. Mücadelede:
Budamadan önce %3,
Budamadan sonra %1,
Çiçeklenme sonrası %0,4 dozlarında Bordo bulamacı uygulanıyor.
Bulaşık dallar 20 cm aşağıdan kesilerek yakılmalı. Ayrıca monilya, iç kurdu ve Akdeniz meyve sineği gibi zararlılara karşı ilaçlı mücadele öneriliyor.
SAĞLIĞA FAYDALARI
Eşme ayvası lif açısından zengin olduğu için bağırsak hareketlerini düzenler ve kabızlığı önler. Haşlanarak tüketildiğinde sindirimi kolaylaştırır ve gaz problemlerini azaltır.
BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNİ GÜÇLENDİRİR
C vitamini açısından zengin olan ayva, günlük C vitamini ihtiyacının dörtte birini karşılar. Bu sayede vücudu virüs ve bakterilere karşı korur.
KALP VE DAMAR SAĞLIĞINI KORUR
İçerdiği potasyum, pektin, demir ve çinko sayesinde kan basıncını düzenler, kolesterolü düşürür ve dolaşım sistemine katkı sağlar.
ZAYIFLAMAYA YARDIMCI OLUR
Glisemik indeksi düşük olduğu için kan şekerini hızlı yükseltmez. Tokluk hissi sağlar, diyetlerde haşlanarak veya buharda pişirilerek kullanılabilir.
CİLT VE SAÇ SAĞLIĞINA KATKI SAĞLAR
İçeriğindeki demir, bakır ve çinko mineralleri ciltte kan dolaşımını artırır, daha genç bir görünüm sağlar. Aynı mineraller saç köklerini güçlendirerek saç uzamasına yardımcı olur.
ANTİOKSİDAN ETKİSİ
Yüksek polifenol ve antioksidan içeriğiyle serbest radikallerin zararlı etkilerini azaltır, kanser riskini düşürür.
MİDE VE BAĞIRSAK HASTALIKLARINA KARŞI
Araştırmalar, ayva özünün ülseratif kolit ve mide ülseri gibi rahatsızlıklara karşı koruyucu etkileri olabileceğini göstermektedir.
KANSIZLIĞA İYİ GELİR
Demir, bakır ve çinko yönünden zengin yapısı ile kırmızı kan hücrelerinin üretimini artırır, böylece anemiye karşı destek sağlar.
NEFES KOKUSUNU GİDERİR
Anti-bakteriyel özelliği sayesinde ağız içi bakterileri azaltır ve kötü nefesin önüne geçer.
HAMİLELİKTE BULANTIYI AZALTABİLİR
Araştırmalar, gebelik döneminde yaşanan mide bulantısı ve kusma gibi semptomların ayva tüketimiyle hafifleyebileceğini göstermektedir.
AYVA NASIL TÜKETİLİR?
Ayva genellikle pişirilerek tüketilir çünkü çiğ hali oldukça sert ve mayhoştur. Farklı tüketim şekilleri şunlardır:
Fırında veya haşlanmış olarak, üzerine tarçın veya bal eklenerek,
Yoğurt ve yulafla kahvaltıda,
Reçel ve marmelat yapımında,
Et yemeklerinde tatlı-ekşi tat oluşturmak için,
Komposto veya pestil olarak.
AYVA ÇAYI TARİFİ
MEYVEDEN AYVA ÇAYI
Orta boy bir ayva yıkanır ve dilimlenir.
2-3 su bardağı kaynar su eklenir.
İsteğe göre tarçın veya karanfil eklenebilir.
5-10 dakika demlenip süzülür.
Bal veya limonla tatlandırılarak içilebilir.
AYVA YAPRAĞI ÇAYI
Bir avuç taze ya da kuru ayva yaprağı kaynar suya eklenir.
10 dakika kaynatıldıktan sonra birkaç dakika demlenmeye bırakılır.
Süzülerek servis edilir.
