Marteniçka takıldı sıra leyleklerde! Beklenen bahar geliyor: İzmir’de leylek görmek için merkeze en yakın yerler

MARTENİÇKA GELENEĞİ YAŞATILIYOR Mart ayının yaklaşmasıyla birlikte Balkan kökenli bir gelenek olan marteniçka yeniden gündeme geliyor.

Kırmızı ve beyaz iplerden yapılan marteniçka bileklikleri, baharın gelişini simgeleyen bir gelenek olarak biliniyor.

1 Mart itibarıyla takılan bu bileklikler, Mart ayı boyunca bilekte taşınıyor. Baharın gelişini simgeleyen marteniçka, Balkan ve Trakya coğrafyasında uzun yıllardır sürdürülen gelenekler arasında yer alıyor.

MARTENİÇKA NEDİR? Marteniçka, Martipi ya da Martenitsa olarak da adlandırılan ve Balkanlar ile Trakya’da Mart ayının gelişiyle birlikte bileklere takılan geleneksel bir süs olarak biliniyor.

Genellikle kırmızı ve beyaz iplerden yapılan bu bileklikler, baharın gelişi, güneşin daha güçlü görünmesi ve yeni bir dönemin başlaması dileğiyle takılıyor.

RENKLERİN ANLAMI Kırmızı renk hayatın enerjisini temsil ederken, beyaz renk ise saflık ve yeni başlangıçları simgeliyor.

MARTENİÇKA NE ZAMAN ÇIKARILIR? Balkan geleneğine göre marteniçka bileklikleri 1 Mart günü takılıyor. Gelenekte dikkat çeken bir diğer detay ise bilekliğin kişinin kendisi tarafından değil, bir yakını tarafından takılması.

Marteniçka bilekliği, ilk kırlangıç veya leylek görüldüğünde çıkarılıyor. Çıkarılan bileklik ise genellikle çiçek açmış bir ağaca bağlanıyor.

MARTENİÇKA GELENEĞİNİN HİKAYESİ Marteniçka geleneği Bulgaristan kültüründe “Baba Marta” yani “Marta Nine” efsanesiyle ilişkilendiriliyor.

Bulgar inanışına göre 1 Mart itibarıyla Baba Marta günleri başlıyor ve insanlar birbirlerine sağlık ve güç dilekleriyle marteniçka hediye ediyor.

MARTENİÇKA NEREYE TAKILIR? Marteniçka sadece insanlara değil, bazı bölgelerde evlere, meyve ağaçlarına ve ev hayvanlarına da takılıyor. Bu geleneğin yeni tarım yılının bereketli geçmesi için yapıldığı ifade ediliyor.

İlk dönemlerde kırmızı ve beyaz yünden yapılan marteniçkaların nazardan korunmak amacıyla insanlara ve hayvanlara takıldığı da biliniyor. Bazı bölgelerde ise kırmızı-beyaz iplerin üzerine altın veya gümüş para bağlandığı belirtiliyor.

Marteniçkaların en bilinen figürleri arasında kırmızı ve beyaz iplerden yapılan “Pijo ve Penda” adlı kuklalar yer alıyor.

Bu figürlerde beyaz renk uzun ömrü, kırmızı renk ise sağlık ve gücü temsil ediyor.

LEYLEKLER TÜRKİYE’YE DÖNMEYE BAŞLADI Baharın habercisi olarak bilinen leylekler Afrika’dan yaklaşık 7 bin kilometrelik göç yolculuğunun ardından Türkiye’ye ulaşmaya başladı.

Samsun’un Bafra ilçesinde bulunan ve Türkiye’nin önemli sulak alanlarından biri olan Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti’ndeki “Leylek Ormanı”na ilk leyleklerin geldiği bildirildi.

Doğanca Mahallesi çevresindeki ağaçlarda bulunan yuvalara önce erkek leylekler gelerek yuvalarını onarıyor. Nisan ayında dişi leyleklerin gelmesiyle birlikte üreme döneminin başlayacağı ifade ediliyor.

İZMİR’DE LEYLEKLER NEREDE GÖRÜLÜR? İzmir’de leyleklerin en sık görüldüğü bölgeler arasında sulak alanlar ve tarım arazileri öne çıkıyor.

Leyleklerin yoğun olarak görüldüğü bölgeler; Gediz Deltası (İzmir Kuş Cenneti), Menemen ve Çiğli, Selçuk (Efes ve Belevi Köyü), Menderes (Gümüldür ve Özdere), Kemalpaşa ve Torbalı olarak biliniyor.

Gediz Deltası, Türkiye’nin en önemli sulak alanlarından biri olarak çok sayıda göçmen kuşa ev sahipliği yapıyor.