Milyonların gözü SGK'da! Kademeli emeklilikte yıllara göre yeni formül: 2001-2005 arası girişlilere aşamalı yaş şartı

EYT kapsamına yalnızca bir günlük farkla giremeyen çalışanların gözü 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasındaki dönem için yapılabilecek düzenlemeye çevrildi. Ancak açıklanan model resmi bir emeklilik tablosu veya yasalaşmış bir düzenleme değil, uzman değerlendirmesine dayanıyor.

Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlar için uygulanabilecek kademeli emeklilik modelini açıkladı. Erdursun, 2000’den başlayarak 2001, 2002, 2003, 2004 ve 2005 sigorta girişlerine göre yaşın aşamalı biçimde artırılabileceğini, üst sınırın kadınlarda 58, erkeklerde 60 olabileceğini ve prim gününün bir miktar düşürülebileceğini belirtti. Söz konusu model henüz resmi bir kanun teklifi veya kesinleşmiş emeklilik tablosu niteliği taşımıyor.

Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesinin ardından kapsam dışında kalan milyonlarca çalışanın kademeli emeklilik beklentisi devam ediyor. Özellikle 9 Eylül 1999 ve sonrasında ilk kez sigortalı olan çalışanlar, sigorta başlangıç yılına göre yaş ve prim koşullarının aşamalı şekilde değiştirilmesini sağlayacak bir düzenleme bekliyor.

BİR GÜNLÜK FARK YILLARA DÖNÜŞTÜ EYT düzenlemesinde 8 Eylül 1999 tarihi kritik sınır olarak kabul edildi. Bu tarihten önce sigorta girişi bulunan ve diğer şartları sağlayan çalışanlar yaş koşulu aranmadan emeklilik hakkı elde etti. Sigorta başlangıcı 9 Eylül 1999 ve sonrasına kalanlar ise EYT kapsamına alınmadı. Yalnızca bir günlük başlangıç farkının emeklilik yaşı bakımından uzun yıllara ulaşan bir değişime neden olması, kademeli geçiş talebini gündemde tuttu.

GÖZLER 1999-2008 ARASINDAKİ ÇALIŞANLARDA Kademeli emeklilik tartışmalarının merkezinde 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigorta girişi bulunanlar yer alıyor. Bu dönemde işe başlayanlar için mevcut yaş ve prim şartlarının bir anda uygulanması yerine, sigorta başlangıç yılına göre kademeli geçiş yapılması talep ediliyor.

KISA VADEDE YASA BEKLENTİSİNE TEMKİNLİ YAKLAŞTI Kademeli emekliliğin ne zaman çıkacağına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, kısa vadeli beklentilere temkinli yaklaştı. Erdursun, “Kademeli emeklilik yasası Türkiye'de şu anda kısa vadede ben çıkmayacağını düşünüyorum. Fakat EYT gibi bir yasa bundan sonra çıkar mı? Kesinlikle çıkmaz.” ifadelerini kullandı.

İLERLEYEN YILLAR İÇİN KAPIYI AÇIK BIRAKTI Özgür Erdursun, kısa vadede düzenleme beklemediğini belirtmesine rağmen kademeli emeklilik talebinin ilerleyen yıllarda yeniden güçlü biçimde gündeme gelebileceğini ifade etti. Sosyal güvenlik sistemindeki mali dengelerin iyileşmesi ve prim gelirlerinin artması halinde, birkaç yıl içerisinde daha sınırlı ve aşamalı bir modelin değerlendirilebileceğini belirtti.

2001, 2002, 2003, 2004 VE 2005 İÇİN KADEME Erdursun’un gündeme getirdiği muhtemel modelde sigorta başlangıç yılı temel alınacak. Yaş şartı 2000’den başlayarak sonraki yıllar için kademeli biçimde artırılacak. Böylece 2001, 2002, 2003, 2004 ve 2005 yıllarında sigorta girişi bulunanların aynı yaş şartına tabi tutulması yerine her başlangıç yılı için farklı bir geçiş uygulanabilecek.

KADINLARDA 58, ERKEKLERDE 60 YAŞ SINIRI Özgür Erdursun, olası kademeli emeklilik sisteminin nasıl şekillenebileceğini şu sözlerle anlattı: “2000 yılında sigortalı olmuş; 2001, 2002, 2003, 2004, 2005 yılları itibarıyla makul bir kademeyle yaş kademe kademe arttırılarak kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaşına kadar makul bir kademe gelebilir. Prim gün sayısı biraz geriye doğru çekilebilir. Sosyal güvenlik sistemini zedelemeden böyle bir yasal düzenleme gelebilir ve gelecektir de ilerleyen yıllarda.”

PRİM GÜNÜNDE GERİ ÇEKİLME ÖNERİSİ Uzmanın değerlendirmesinde yalnızca emeklilik yaşı değil, prim gün sayısı da yer aldı. Erdursun, sosyal güvenlik sisteminin mali yapısını bozmadan prim gün şartının bir miktar geriye çekilebileceğini ifade etti. Ancak kaç prim gününün uygulanacağına ilişkin kesin bir rakam vermedi.

43-45 YAŞ FORMÜLÜNE GERÇEKÇİ BULMADI Kademeli emeklilik tartışmalarında zaman zaman kadınların 43, erkeklerin 45 yaşında emekli olabileceğine yönelik öneriler gündeme geliyor. Özgür Erdursun, yaş şartını bu seviyelere çeken vaatlerin gerçekçi olmadığını belirtti. Sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği için yaş koşulunun tamamen kaldırılmasının mümkün olmadığını dile getirdi.

EYT BAŞVURULARINDA DÜŞÜŞ BEKLENTİSİ Erdursun, EYT kapsamında emekli olacak kişilerin büyük bölümünün işlemlerini tamamlamasının ardından SGK’ye yapılacak yeni emeklilik başvurularında ciddi düşüş yaşanacağını öngördü. Bu sürecin sosyal güvenlik sisteminin kendi içerisinde yeniden dengeye ulaşmasına katkı sağlayabileceğini ifade etti.

“SGK’NIN KAPISININ ÖNÜNDEN GEÇEN OLMAYACAK” EYT sonrası başvuru sürecini değerlendiren Erdursun, “Şimdi zaten bundan sonra bir kademe düzenlemesi çıkmazsa artık EYT'den dolayı emekli olacaklar emeklilik için sonuçta süresini bekleyip müracaatta bulunacaklar. 2027, 2028, 2029'lara geldiğimizde artık SGK'nın kapısının önünden geçen olmayacak neredeyse emeklilik için. Üç beş kişi gidip müracaatta bulunacak emekli olmak için. Bu nedenle de kendi içerisinde aslında dengeyi sosyal güvenlik sistemi yakalamış olacak.” ifadelerini kullandı.

RESMİ KADEMELİ EMEKLİLİK TABLOSU AÇIKLANDI MI? Özgür Erdursun’un paylaştığı yaş ve prim modeli, olası bir düzenlemeye ilişkin uzman değerlendirmesi niteliği taşıyor. 2000, 2001, 2002, 2003, 2004 ve 2005 sigorta girişlileri için resmi makamlarca açıklanmış kesin bir yaş ve prim tablosu kaynakta yer almıyor. Bu nedenle gündeme gelen rakamlar yürürlükteki emeklilik koşullarını değiştirmiyor.

KADEMELİ EMEKLİLİK ÇIKTI MI? Kademeli emeklilik konusunda yürürlüğe girmiş yeni bir yasal düzenleme bulunmuyor. Uzmanın açıklamaları da sistemin kısa vadede değişeceğine yönelik kesin bir tarih içermiyor. Emeklilik şartlarının değişebilmesi için düzenlemenin kanun teklifi haline gelmesi, TBMM’de kabul edilmesi ve Resmi Gazete’de yayımlanması gerekiyor. Bu süreç tamamlanmadıkça mevcut yaş ve prim koşulları geçerliliğini sürdürüyor.