Türkiye’de zorunlu kış lastiği uygulaması 15 Kasım’da başlayacak ve 15 Nisan’a kadar devam edecek. Şehirler arası yolcu ve yük taşımacılığı yapan kamyon, otobüs, minibüs, kamyonet, tanker ve ticari taksiler kış lastiği kullanmak zorunda olacak. Hususi otomobiller için ülke genelinde zorunluluk bulunmazken valilikler, hava ve yol şartlarına göre özel araçları da kapsayan ek tedbirler alabilecek. Sürücülerin hem güvenli sürüş hem de cezai yaptırımlarla karşılaşmamak için lastik kontrollerini zamanında yaptırması gerekiyor.
Türkiye'de kış mevsiminin yaklaşmasıyla birlikte sürücülerin araç hazırlıkları da hız kazandı. Özellikle hava sıcaklıklarının düşmesi, yağışların artması ve yollarda buzlanma riskinin ortaya çıkması trafik güvenliğini yeniden gündeme taşıdı. Bu kapsamda her yıl uygulanan zorunlu kış lastiği dönemi için geri sayım başladı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından belirlenen kurallar doğrultusunda ticari araçların kış şartlarına uygun lastik kullanması gerekiyor. Uygulama kapsamında sürücülerin hem yasal yükümlülüklerini yerine getirmesi hem de güvenli sürüş için gerekli önlemleri alması önem taşıyor.
ZORUNLU KIŞ LASTİĞİ UYGULAMASI 15 KASIM'DA BAŞLIYOR
Türkiye genelinde ticari araçları kapsayan kış lastiği uygulaması 15 Kasım ile 15 Nisan tarihleri arasında gerçekleştirilecek. Belirlenen tarihler boyunca şehirler arası karayollarında yolcu ve eşya taşımacılığı yapan ticari araçların kış lastiği kullanması zorunlu olacak. Kamyon, otobüs, çekici, tanker, minibüs ve kamyonet gibi araçlar uygulama kapsamında yer alıyor. Ticari taksiler de ilgili mevzuat kapsamında kış lastiği kullanması gereken araçlar arasında bulunuyor. Kurallara uymayan araç işletmecileri ve sorumlular hakkında idari para cezası uygulanabilecek.
HANGİ ARAÇLAR KIŞ LASTİĞİ TAKMAK ZORUNDA?
Kış lastiği zorunluluğunun temel amacı, kış şartlarında trafikte meydana gelebilecek kazaların önüne geçmek olarak öne çıkıyor. Özellikle yolcu ve yük taşımacılığı yapan ticari araçların ağır hava koşullarında güvenli şekilde ilerleyebilmesi için lastiklerin mevsime uygun olması gerekiyor. Kamyon ve çekicilerde tahrikli dingiller üzerindeki lastiklerin kış şartlarına uygun olması şartı aranıyor. Otobüs, minibüs ve kamyonet gibi araçlarda ise aracın tüm lastiklerinin mevzuata uygun olması gerekiyor. Sürücülerin denetimler sırasında herhangi bir yaptırımla karşılaşmamak için lastik kontrollerini uygulama başlamadan önce tamamlaması tavsiye ediliyor.
HUSUSİ OTOMOBİLLERDE KIŞ LASTİĞİ ZORUNLU MU?
Özel otomobil sahiplerinin en çok merak ettiği konuların başında kış lastiği zorunluluğunun kendilerini kapsayıp kapsamadığı geliyor. Türkiye genelinde hususi olarak tescil edilmiş binek otomobiller için ülke çapında genel bir kış lastiği zorunluluğu bulunmuyor. Ancak bu durum, özel araçların her koşulda yaz lastiğiyle trafiğe çıkabileceği anlamına gelmiyor. Valilikler, bulundukları ilin iklim ve yol şartlarını dikkate alarak hususi otomobilleri de kapsayan ek tedbirler alabiliyor. Bu nedenle sürücülerin yaşadıkları ilin valilik ve emniyet müdürlüğü tarafından yapılan duyuruları takip etmesi gerekiyor.
VALİLİKLER KIŞ LASTİĞİ SÜRESİNİ UZATABİLECEK
Kış lastiği uygulamasında belirlenen tarihler, hava ve yol koşullarına bağlı olarak yerel düzeyde değişiklik gösterebiliyor. Valilikler, kendi illerindeki iklim şartlarını dikkate alarak uygulama süresini birer ay uzatabiliyor. Özellikle yoğun kar yağışının görüldüğü ve buzlanma riskinin yüksek olduğu bölgelerde ilave tedbirler gündeme gelebiliyor. Bu kapsamda hususi otomobiller için de belirli dönemlerde kış lastiği kullanma zorunluluğu getirilebiliyor. Sürücülerin yalnızca ülke genelindeki takvimi değil, bulundukları ilin güncel kararlarını da dikkate alması gerekiyor.
KIŞ LASTİĞİ TAKTIRMAYANLARA PARA CEZASI
Zorunlu olduğu halde aracında kış lastiği bulundurmayan ticari araç sahipleri idari yaptırımlarla karşı karşıya kalabilecek. Trafik ekipleri, uygulama döneminde gerçekleştirecekleri denetimlerde araçların lastiklerini kontrol edebilecek. Mevzuata aykırı hareket eden araçların işletmecilerine idari para cezası uygulanabilecek. Ceza miktarı ise ilgili yıl için belirlenen güncel tarifeye göre değişiklik gösterecek. Bu nedenle ticari araç sahiplerinin son güne kalmadan lastik değişimini yaptırması önem taşıyor.
KIŞ LASTİĞİ DEĞİŞİM ÜCRETLERİ NE KADAR?
Kış lastiği uygulamasının yaklaşmasıyla birlikte oto lastikçilerinde de hareketlilik yaşanmaya başladı. Lastik sökme ve takma işlemleri için talep edilen ücretler jant ölçüsüne göre farklılık gösteriyor. Paylaşılan fiyat tarifesine göre 13, 14 ve 15 inç jantlarda değişim ücreti 1.500 liradan başlıyor. 16 ve 17 inç jantlarda 1.750 lira, 18 inç jantlarda 2.000 lira, 19 inç jantlarda ise 2.250 lira seviyesinde bulunuyor. Daha büyük jantlarda ücret 20 inç için 2.500 liraya, 21 inç için 3.000 liraya kadar çıkabiliyor.
HAVA SICAKLIĞI 7 DERECENİN ALTINA DÜŞTÜĞÜNDE DİKKAT!
Uzmanlar, kış lastiği kullanımının yalnızca kar yağışıyla ilişkilendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor. Hava sıcaklığının 7 derecenin altına düşmesiyle birlikte yaz lastiklerinin kauçuk yapısı sertleşmeye başlayabiliyor. Bu durum özellikle soğuk ve ıslak zeminlerde aracın yol tutuşunu olumsuz etkileyebiliyor. Kış lastikleri ise özel kauçuk bileşenleri ve sırt desenleri sayesinde düşük sıcaklıklarda daha iyi performans gösterecek şekilde üretiliyor. Bu nedenle yasal zorunluluğu bulunmayan özel otomobillerde de kış lastiği kullanılması güvenli sürüş açısından önem taşıyor.
YAZ LASTİKLERİ KIŞ ŞARTLARINDA RİSK OLUŞTURUYOR
Soğuk havalarda sertleşen yaz lastikleri, karlı ve buzlu yollarda yeterli tutunmayı sağlayamayabiliyor. Özellikle ani fren yapılması gereken durumlarda durma mesafesinin uzaması ciddi tehlikelere neden olabiliyor. Virajlarda aracın savrulması ve sürücünün direksiyon hâkimiyetini kaybetmesi de karşılaşılabilecek riskler arasında yer alıyor. Islak zeminde meydana gelen kaymalar, trafik kazalarının yaşanma ihtimalini artırabiliyor. Kış lastikleri ise özel tasarımı sayesinde soğuk hava koşullarında yol tutuşunun korunmasına yardımcı oluyor.
KIŞ LASTİĞİ DÖRT TEKERLEĞE DE TAKILMALI
Araç sahiplerinin lastik değişiminde dikkat etmesi gereken önemli konulardan biri de kış lastiklerinin kaç tekerleğe takılacağı oluyor. Yalnızca iki lastiğin değiştirilmesi, aracın ön ve arka bölümleri arasında tutuş farklılığı oluşturabiliyor. Bu durum özellikle ani frenleme ve viraj alma sırasında aracın dengesini bozabiliyor. Arka tarafın savrulması veya aracın kontrolünün kaybedilmesi gibi tehlikeler ortaya çıkabiliyor. Güvenli sürüş için kış lastiklerinin dört tekerleğe birden takılması öneriliyor.
DÖRT MEVSİM LASTİKLER KIŞ LASTİĞİ YERİNE GEÇER Mİ?
Dört mevsim lastik kullanan sürücüler de kış lastiği uygulamasında bu lastiklerin kabul edilip edilmeyeceğini merak ediyor. Bu konuda lastiğin yalnızca dört mevsim olarak tanımlanması yeterli görülmüyor. Lastiğin yanak kısmında bulunan işaretler ve teknik özellikleri önem taşıyor. Özellikle üç tepeli dağ içerisinde kar tanesini gösteren 3PMSF sembolü, lastiğin belirli kış performansı testlerini karşıladığını gösteriyor. Ticari araç sahiplerinin denetimlerde sorun yaşamamak için lastiklerinin güncel mevzuata uygunluğunu kontrol ettirmesi gerekiyor.
LASTİKLERİN DİŞ DERİNLİĞİ DE KONTROL EDİLECEK
Kış lastiği kullanımında yalnızca lastiğin mevsime uygun olması yeterli değil. Lastiklerin diş derinliği de güvenli sürüş açısından büyük önem taşıyor. Paylaşılan teknik bilgilere göre kamyon, çekici, tanker ve otobüslerde diş derinliğinin en az 4 milimetre olması gerekiyor. Kamyonet, minibüs ve otomobillerde ise yasal asgari diş derinliği 1,6 milimetre olarak belirtiliyor. Aşınmış lastiklerin yağışlı ve kaygan zeminlerde yeterli tutuş sağlayamayacağı unutulmamalı.
LASTİKLERİN ÜRETİM TARİHİNE DİKKAT EDİLMELİ
Sürücülerin kış lastiği satın alırken göz önünde bulundurması gereken bir diğer unsur üretim tarihi oluyor. Kullanılmamış lastikler de zaman içerisinde fiziksel ve kimyasal özelliklerini kaybedebiliyor. Özellikle güneş ışığına, aşırı sıcaklığa ve neme maruz kalan lastiklerde yıpranma daha hızlı gerçekleşebiliyor. Bu nedenle lastiklerin yalnızca diş derinliğine bakılarak değerlendirilmesi yeterli olmuyor. Satın alma öncesinde üretim tarihi, saklama koşulları ve lastiğin genel durumu mutlaka kontrol edilmeli.
KIŞ LASTİĞİ İLE KAR LASTİĞİ AYNI ŞEY Mİ?
Kış lastiği ve kar lastiği ifadeleri günlük yaşamda sıklıkla birbirinin yerine kullanılıyor. Ancak bu iki kavramın kullanım amacı ve teknik özellikleri bakımından farklılıkları bulunuyor. Kış lastikleri, düşük sıcaklıklarda kuru, ıslak, çamurlu ve karlı zeminlerde kullanılmak üzere tasarlanıyor. Kar lastiği ifadesi ise genellikle yoğun kar ve buz koşullarında daha yüksek çekiş sağlamaya yönelik lastikleri tanımlamak için kullanılıyor. Sürücülerin lastik tercihinde aracın kullanım alanını ve karşılaşacağı yol koşullarını dikkate alması gerekiyor.
KIŞ LASTİĞİ YOL TUTUŞUNU NASIL ETKİLİYOR?
Kış lastiklerinin üretiminde düşük sıcaklıklarda esnekliğini koruyabilen özel kauçuk bileşenlerinden yararlanılıyor. Lastiklerin sırt bölümünde bulunan ince kanallar, yani lameller, kar ve ıslak zeminde tutunmayı destekliyor. Bu kanallar aynı zamanda lastiğin zeminle temasını korumasına yardımcı oluyor. Yaz lastiklerinde ise düşük sıcaklıklarda sertleşme nedeniyle benzer koşullarda performans kaybı yaşanabiliyor. Bu farklılık, kış şartlarında doğru lastik seçiminin neden önemli olduğunu ortaya koyuyor.
KIŞA GİRMEDEN ARAÇ BAKIMI YAPTIRILMALI
Sürücülerin kış mevsimine hazırlanırken yalnızca lastik değişimiyle yetinmemesi gerekiyor. Soğuk havalarda araçların motor, fren ve elektrik sistemleri de daha fazla önem kazanıyor. Özellikle uzun yolculuk öncesinde araçların genel bakımının yaptırılması olası arızaların önüne geçilmesine yardımcı oluyor. Antifriz seviyesi, motor yağı ve fren hidroliği gibi temel kontrollerin ihmal edilmemesi gerekiyor. Araçların kış koşullarına uygun hale getirilmesi hem sürücü hem de yolcular açısından güvenliği artırıyor.
MOTOR YAĞI VE ANTİFRİZ KONTROLÜ İHMAL EDİLMEMELİ
Kış aylarında motorun sağlıklı çalışabilmesi için yağ ve soğutma sistemi kontrollerinin düzenli yapılması gerekiyor. Motor yağının seviyesi ve değişim zamanı, aracın kullanım koşullarına göre değerlendirilmelidir. Soğutma sistemindeki antifriz miktarının ve donma korumasının kontrol edilmesi de büyük önem taşıyor. Eksik veya özelliğini kaybetmiş antifriz, düşük sıcaklıklarda motor sisteminde ciddi hasarlara yol açabiliyor. Cam suyu ve sileceklerin durumu da görüş güvenliğinin korunması için kontrol edilmesi gereken noktalar arasında bulunuyor.
FREN SİSTEMİ VE AKÜ KIŞA HAZIRLANMALI
Soğuk havalarda araçların sorunsuz çalışması için fren sistemi ve akü kontrolleri de ihmal edilmemeli. Fren balatalarının ve disklerin aşınma durumu uzmanlar tarafından incelenmeli. Fren hidroliği seviyesinin uygun olması, aracın güvenli şekilde durabilmesi açısından önem taşıyor. Düşük sıcaklıklarda akü performansı azalabildiği için akünün şarj durumu ve bağlantıları kontrol edilmeli. Ayrıca farlar, stop lambaları, sinyaller ve diğer aydınlatma sistemlerinin çalışır durumda olduğundan emin olunmalı.
UZUN YOLA ÇIKMADAN ÖNCE BU KONTROLLERİ YAPIN
Kış şartlarında uzun yolculuğa çıkacak sürücülerin araçlarını önceden kontrol ettirmesi gerekiyor. Lastik basınçlarının araç üreticisinin belirlediği değerlere uygun olması güvenli sürüş açısından önem taşıyor. Stepne, kriko ve bijon anahtarı gibi ekipmanların araçta bulunup bulunmadığı da kontrol edilmeli. İlk yardım çantası, reflektör ve çekme halatı gibi acil durum malzemelerinin hazır olması gerekiyor. Bunun yanında trafik ve hava durumu bilgileri takip edilerek yolculuk planının buna göre yapılması tavsiye ediliyor.
SÜRÜCÜLERİN VALİLİK DUYURULARINI TAKİP ETMESİ GEREKİYOR
Zorunlu kış lastiği uygulamasıyla ilgili kararlar, illerin iklim ve yol koşullarına göre farklılık gösterebiliyor. Özellikle yoğun kar yağışı beklenen bölgelerde valilikler ek trafik tedbirleri alabiliyor. Bu kararlar kapsamında hususi otomobiller için de belirli güzergâhlarda veya dönemlerde kış lastiği kullanma şartı getirilebiliyor. Sürücülerin yola çıkmadan önce ilgili valiliklerin ve trafik birimlerinin açıklamalarını incelemesi gerekiyor. Kış lastiği uygulamasına uymak ve araç bakımını zamanında yaptırmak, kış aylarında güvenli bir yolculuk için büyük önem taşıyor.
