Sakın çöpe atmayın! Filizlenen sarımsaklar hakkında bildiklerinizi unutun: İşte ne zaman yenir, ne zaman atılır?

Mutfakta yemeklerimize lezzet katan sarımsakların tezgahta birkaç gün bekledikten sonra filizlendiğini veya yeşil sürgünler verdiğini gördüğünüzde hemen çöpe mi atıyorsunuz? Mutfaklarda yapılan en büyük yanlışlardan biri olan bu alışkanlık, aslında devasa bir gıda israfına neden oluyor! Çünkü filizlenen her sarımsak bozulmuş anlamına gelmiyor. Sarımsağın yeşermesi nem, sıcaklık ve ışıkla temas etmesinden kaynaklanan tamamen doğal bir süreçtir. Ancak filizlenmiş sarımsağı tüketmeden önce kokusuna, dokusuna ve üzerinde küf olup olmadığına mutlaka bakmak şart! Peki filizlenen sarımsak yenir mi, yemeğe acılık vermemesi için ne yapılmalı ve sarımsak nasıl saklanmalı? İşte bütçenizi koruyacak ve sarımsaklarınızı çöpten kurtaracak altın değerindeki tavsiyeler…

FİLİZLENEN SARIMSAK HER ZAMAN BOZUK DEĞİLDİR Filizlenen sarımsağın çöpe atılması gerektiği düşünülse de bu her zaman doğru değildir. Eğer sarımsak dişi sertliğini koruyorsa, kötü koku yoksa, küf oluşmamışsa ve çürüme belirtisi görülmüyorsa kullanılabilir. Ancak filizlenme ilerledikçe sarımsağın tadı değişebilir. Filiz kısmı bazı yemeklerde acımsı bir tat bırakabilir. Bu nedenle filizlenmiş sarımsak kullanılacaksa önce ortadaki yeşil filiz çıkarılabilir.

ÖNCE KOKUSUNU KONTROL EDİN Sarımsak kullanılmadan önce mutlaka kokusuna bakılmalıdır. Sağlıklı sarımsağın kendine özgü keskin bir kokusu vardır. Ancak çürük, ekşi, küflü ya da rahatsız edici bir koku varsa sarımsak tüketilmemelidir. Filizlenmiş sarımsakta kötü koku oluşmuşsa bu yalnızca filizlenme değil, bozulma belirtisi olabilir. Böyle durumlarda “filizini çıkarıp kullanırım” düşüncesi doğru olmayabilir. Koku, sarımsağın durumunu anlamada önemli bir işarettir.

DOKUSU YUMUŞADIYSA DİKKAT Sarımsak dişleri sert ve dolgun olmalıdır. Filizlenmiş sarımsak ele alındığında aşırı yumuşamış, buruşmuş, içi boşalmış ya da ezilir hale gelmişse kalitesini kaybetmiş olabilir. Böyle sarımsaklarda lezzet de belirgin şekilde azalır. Yumuşama, bazen uzun süre bekleme nedeniyle oluşabilir. Ancak kötü koku, renk değişimi ya da küfle birlikte görülüyorsa sarımsak kullanılmamalıdır. Sarımsağın dokusu mutlaka kontrol edilmelidir.

KÜF BELİRTİSİ VARSA KULLANMAYIN Sarımsakta beyaz, yeşil, siyah ya da gri küf benzeri oluşumlar varsa ürün tüketilmemelidir. Küf yalnızca dış kabukta gibi görünse bile sarımsağın iç kısmına da yayılmış olabilir. Bu nedenle küflü sarımsak riskli kabul edilmelidir. Küflenen sarımsağın yalnızca küflü kısmını kesip kullanmak güvenli olmayabilir. Özellikle dişin üzerinde yumuşama, kötü koku ve renk değişimi varsa sarımsak tamamen ayrılmalıdır. Şüpheli ürünlerde risk alınmamalıdır.

YEŞİL FİLİZ ACI TAT VEREBİLİR Sarımsağın içinden çıkan yeşil filiz, bazı tariflerde acımsı bir tat bırakabilir. Özellikle çiğ kullanılacak sarımsakta bu tat daha belirgin hissedilebilir. Bu nedenle filizlenmiş sarımsak çiğ tüketilecekse dikkatli olunmalıdır. Yemeklerde pişirilerek kullanılacaksa filizin etkisi daha az fark edilebilir. Yine de daha dengeli bir lezzet için sarımsak ikiye bölünüp ortasındaki yeşil filiz çıkarılabilir. Bu yöntem, acı tadın azalmasına yardımcı olabilir.

FİLİZ KISMINI ÇIKARMAK LEZZETİ DENGELEYEBİLİR Filizlenmiş sarımsağı kullanmadan önce diş ortadan ikiye kesilebilir. İç kısmındaki yeşil filiz küçük bir bıçakla çıkarılabilir. Daha sonra sarımsak yemeklerde kullanılabilir. Bu işlem özellikle sos, yoğurtlu karışım, salata ve çiğ sarımsak kullanılan tariflerde işe yarayabilir. Çünkü filiz kısmı çiğ tüketimde daha keskin ve acı bir tat oluşturabilir. Filizi çıkarmak, sarımsağın lezzetini daha dengeli hale getirebilir.

ÇİĞ TÜKETİMDE DAHA DİKKATLİ OLUNMALI Filizlenmiş sarımsak çiğ tüketilecekse daha dikkatli değerlendirilmelidir. Çiğ sarımsakta filizin acılığı ve sert tadı daha fazla hissedilebilir. Ayrıca sarımsakta yumuşama ya da bozulma belirtisi varsa çiğ tüketim kesinlikle tercih edilmemelidir. Sarımsak yoğurt, salata sosu ya da mezelerde kullanılacaksa taze ve sağlam dişler tercih edilmelidir. Filizlenmiş sarımsak kullanılacaksa filiz kısmı çıkarılmalı ve ürünün kokusu, rengi ve dokusu kontrol edilmelidir.

PİŞMİŞ YEMEKLERDE KULLANILABİLİR Filizlenmiş ama bozulma belirtisi göstermeyen sarımsak, pişmiş yemeklerde değerlendirilebilir. Çorba, tencere yemeği, fırın yemeği ya da soslarda kullanılabilir. Ancak lezzeti taze sarımsağa göre daha hafif ya da farklı olabilir. Yemeğe eklemeden önce sarımsağın filizi çıkarılmalı, küf ve kötü koku kontrolü yapılmalıdır. Eğer sarımsak çok buruşmuş ya da aroması zayıflamışsa yemeğe istenen lezzeti vermeyebilir.

SARIMSAK NEDEN ÇABUK FİLİZLENİR? Sarımsağın çabuk filizlenmesinin en önemli nedenleri nem ve sıcaklıktır. Sıcak mutfak dolapları, ocak ve fırın çevresi, güneş alan raflar sarımsağın filizlenmesini hızlandırabilir. Özellikle yaz aylarında bu süreç daha hızlı ilerleyebilir. Işık da filizlenmeyi tetikleyebilir. Sarımsak açıkta, güneş gören bir yerde bekletildiğinde daha kısa sürede filiz verebilir. Bu nedenle saklama alanı doğru seçilmelidir.

SARIMSAĞI BUZDOLABINDA SAKLAMAK HER ZAMAN DOĞRU DEĞİL Sarımsağı buzdolabında saklamak çoğu zaman doğru bir yöntem değildir. Buzdolabındaki nem, sarımsağın yapısını etkileyebilir ve filizlenmeyi hızlandırabilir. Ayrıca sarımsak çevredeki kokulardan da etkilenebilir. Bütün baş sarımsaklar genellikle serin, kuru, karanlık ve hava alan bir yerde saklanmalıdır. Buzdolabı, özellikle soyulmamış bütün sarımsak için ideal bir saklama alanı olmayabilir. Ancak soyulmuş sarımsak kısa süreli olarak kapalı kapta buzdolabında tutulabilir.

SERİN VE KURU ORTAMDA SAKLANMALI Sarımsağın daha uzun süre dayanması için en uygun ortam serin, kuru ve havadar bir alandır. Nemden uzak tutulması gerekir. Kapalı, havasız ve sıcak dolaplar sarımsağın daha hızlı filizlenmesine neden olabilir. Sarımsak güneş almayan, kuru ve hava dolaşımı olan bir yerde saklanmalıdır. Plastik poşet yerine file, sepet ya da hava alabilen bez torba tercih edilebilir. Hava akışı, sarımsağın nemlenmesini azaltabilir.

PLASTİK POŞETTE SAKLAMAYIN Sarımsağı plastik poşette saklamak filizlenmeyi ve bozulmayı hızlandırabilir. Plastik poşet içinde hava akışı azalır ve nem birikebilir. Bu ortam sarımsak dişlerinin yumuşamasına, küflenmesine ya da filizlenmesine neden olabilir. Sarımsak alındıktan sonra plastik poşetten çıkarılmalıdır. File torba, delikli sepet ya da hava alabilen saklama kabı daha uygun olabilir. Amaç sarımsağı kuru ve havadar tutmaktır.

SOĞAN VE PATATESLE YAN YANA SAKLAMAYIN Sarımsağı soğan ve patatesle aynı kapta ya da yakın ortamda saklamak doğru olmayabilir. Özellikle patates gibi nem ve gaz salınımı yapabilen ürünlerle birlikte bekletilen sarımsak daha hızlı etkilenebilir. Kuru gıdalar ve sebzeler birbirinden ayrı tutulmalıdır. Sarımsak, serin ve kuru bir köşede tek başına saklanırsa daha uzun süre dayanabilir. Yanlış ürünlerle yan yana saklamak filizlenme sürecini hızlandırabilir.

SOYULMUŞ SARIMSAK DAHA KISA SÜREDE TÜKETİLMELİ Sarımsak soyulduktan sonra daha hassas hale gelir. Dış kabuğu olmadığı için nem, hava ve koku değişiminden daha hızlı etkilenir. Bu nedenle soyulmuş sarımsak uzun süre açıkta bekletilmemelidir. Soyulmuş sarımsak temiz ve kapaklı bir kapta kısa süreli olarak buzdolabında saklanabilir. Ancak kötü koku, yumuşama, yapışkanlık ya da renk değişimi varsa kullanılmamalıdır. Soyulmuş sarımsakta kontrol daha önemlidir.

YAĞ İÇİNDE SARIMSAK SAKLAMAYA DİKKAT Sarımsağı yağ içinde uzun süre oda sıcaklığında saklamak güvenli olmayabilir. Sarımsak ve yağ karışımları uygun koşullarda hazırlanmadığında risk oluşturabilir. Bu nedenle evde hazırlanan sarımsaklı yağ karışımları dikkatle değerlendirilmelidir. Sarımsağı yağ içinde saklamak yerine taze olarak kullanmak daha güvenli bir alışkanlık olabilir. Eğer sarımsaklı yağ hazırlanacaksa küçük miktarda yapılmalı, buzdolabında saklanmalı ve kısa sürede tüketilmelidir. Şüpheli koku ya da görüntü varsa kullanılmamalıdır.

SARIMSAK FİLİZİ YENİR Mİ? Sarımsak filizi bazı kişiler tarafından tüketilebilse de tadı taze sarımsağa göre daha acı ve keskin olabilir. Özellikle çiğ tüketimde bu tat rahatsız edici gelebilir. Bu nedenle çoğu tarifte filizin çıkarılması tercih edilir. Filiz kısmında küf, kötü koku ya da çürüme belirtisi varsa kesinlikle kullanılmamalıdır. Filizin yenip yenmemesi kadar sarımsak dişinin genel durumu da önemlidir. Sağlam olmayan sarımsak tüketilmemelidir.

SARIMSAK FİLİZLENDİYSE PANİK YAPMAYIN Filizlenmiş sarımsak her zaman çöpe gitmek zorunda değildir. Önemli olan sarımsağın genel durumudur. Filiz kısmı yeşermiş olsa bile diş sağlam, kokusu normal ve küfsüzse kullanılabilir. Yine de filizlenmiş sarımsağın tadı taze sarımsağa göre daha keskin ya da acı olabilir. Bu nedenle kullanmadan önce filiz kısmını çıkarmak lezzet açısından daha iyi sonuç verebilir. Şüpheli ürünlerde ise risk almamak gerekir.