Türkiye’de binin üzerinde üzüm çeşidi yetiştirilirken, sofralık, kurutmalık ve şaraplık olarak ayrılan türler farklı besin değerleri sunuyor. Üzüm, dünya genelinde ve Türkiye’de en yaygın yetiştirilen meyvelerden biridir. Tarihi M.Ö. 5.000-8.000 yıllarına kadar uzanır. Özellikle Anadolu bölgesi, üzümün anavatanı olarak öne çıkmaktadır. Türkiye, üzüm üretiminde dünya sıralamasında ilk on ülke arasında yer alır. İklim ve toprak özellikleri nedeniyle üzüm, farklı coğrafyalarda kolaylıkla yetişebilir.
ÜZÜM TÜRLERİ VE TÜKETİM ŞEKİLLERİ
Günümüzde dünya genelinde 150 binden fazla, Türkiye’de ise 1.200’den fazla üzüm çeşidi bulunmaktadır. Üzümler; sofralık, kurutmalık ve şaraplık olmak üzere üç ana gruba ayrılır. Ayrıca pekmez, sirke ve üzüm suyu gibi işlenmiş ürünler halinde de tüketilir.
ÜZÜMÜN BESİN DEĞERLERİ
Üzüm, yüksek oranda su ve karbonhidrat içeren bir meyvedir. Protein ve yağ oranı düşüktür. Doğal şeker olarak glikoz ve fruktoz içerir.
VİTAMİN DEĞERLERİ (100 GRAM İÇİN)
B1 Vitamini (Tiyamin): 0,069 mg
B2 Vitamini (Riboflavin): 0,07 mg
B3 Vitamini (Niasin): 0,188 mg
B5 Vitamini (Pantotenik asit): 0,05 mg
B6 Vitamini: 0,086 mg
B9 Vitamini (Folik asit): 2 µg
Kolin: 5,6 mg
C Vitamini: 3,2 mg
E Vitamini: 0,19 mg
K Vitamini: 14,6 µg
MİNERAL DEĞERLERİ (100 GRAM İÇİN)
Kalsiyum: 10 mg
Demir: 0,36 mg
Magnezyum: 7 mg
Manganez: 0,071 mg
Fosfor: 20 mg
Potasyum: 191 mg
Sodyum: 2 mg
Çinko: 0,07 mg
SİYAH (KARA) ÜZÜMÜN FAYDALARI
Siyah üzüm, yüksek antioksidan içeriği ile öne çıkar. Özellikle kabuğunda yer alan resveratrol maddesi; kalp, damar ve bağışıklık sistemi üzerinde olumlu etkiler gösterebilir. Ayrıca hücresel hasarın azalmasına ve kötü kolesterolün düşmesine katkıda bulunabilir. Düşük glisemik indeksi sayesinde kan şekerinin dengelenmesine yardımcı olabilir.
YEŞİL ÜZÜMÜN FAYDALARI
Yeşil üzüm; C ve K vitamini açısından zengin olup bağışıklık sistemini destekler. HDL yani iyi kolesterolü artırabileceği ve karın bölgesindeki yağlanmayı azaltabileceği tespit edilmiştir. İçerdiği stilben bileşenleri, resveratrol gibi maddeler sayesinde enfeksiyonlara karşı vücudu destekleyebilir.
KURU ÜZÜM
Kuru üzüm, lif ve mineral açısından taze üzümden daha yoğun içeriğe sahiptir. Demir, potasyum, bakır ve selenyum minerallerini barındırır. Sindirim sistemine destek sağlarken ağız sağlığı üzerinde de antibakteriyel etkiler gösterebilir. Sağlıklı bir ara öğün olarak tüketilebilir.
ÜZÜM PEKMEZİ
Üzüm pekmezi, doğal glikoz ve fruktoz içeriğiyle enerji verir. Özellikle demir, kalsiyum ve magnezyum içeriği nedeniyle kansızlık, iştahsızlık gibi durumlarda destekleyici olabilir. B1 (tiyamin) ve B2 (riboflavin) vitaminlerini içerdiği için özellikle çocuklar ve emziren anneler için önemlidir.
ÜZÜM SİRKESİ
Üzüm sirkesi, asetik asit içeriğiyle sindirim sistemine destek olur. Mide asidini dengeleyebilir, yağ yakımını destekleyebilir. Doğal probiyotik etkisi sayesinde bağırsak sağlığı üzerinde olumlu etkiler sağlayabilir. Kolesterol, cilt problemleri ve baş ağrısı gibi durumlarda da kullanılmaktadır.
Üzüm suyu; potasyum, kalsiyum, demir, magnezyum gibi mineraller ve doğal şekerler içerir. Bağışıklık sistemini destekler, enerji sağlar ve sindirimi kolaylaştırabilir.
ÜZÜM SUYU NASIL HAZIRLANIR?
Taze ve olgun üzümler yıkanarak saplarından ayrılır. Blender ya da meyve sıkacağı ile ezilen üzümler süzülür. Posası ayrıldıktan sonra isteğe bağlı olarak limon suyu ya da bal eklenebilir. Katkısız şekilde tüketildiğinde doğal formunu korur.
TÜKETİMDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
Üzüm yüksek şeker içeriği nedeniyle ölçülü tüketilmelidir. Aşırı tüketim, kan şekerinin ani yükselmesine ve düşmesine neden olabilir. Ayrıca üzüm sirkesinin asidik yapısı diş minesi ve mide sağlığı üzerinde olumsuz etki oluşturabileceğinden kontrollü kullanılmalıdır.
İşlenmiş ürünlerin faydası, üzümün kalitesine ve katkı maddesi içermemesine bağlıdır. Bu nedenle organik ve katkısız ürünler tercih edilmelidir.
