Tarih kokulu taş evler ve yer altı şehirleri

Kayseri'nin Melikgazi ilçesine bağlı, halk arasında 'Mancusun' olarak bilinen Yeşilyurt Mahallesi, tarihi taş evleri, dar sokakları, kuşlukları ve yer altı şehirleriyle geçmişin izlerini taşıyor.

Mahalleye adım atar atmaz, tarihi yapılar ve kuşluklar göze çarpıyor, ziyaretçileri tepeye doğru uzanan bu kuşluklar karşılıyor.

Yeşilyurt Mahallesi, Kayseri-Sivas yolu üzerinde yer alıyor ve 1950'li yıllarda inşa edilen taş yapıları, evlerin duvarlarındaki desenli güneşlikleriyle dikkat çekiyor. Dar sokakları ve kuşluklarıyla da ilgi uyandıran mahalle, tarihi yapılarıyla adeta bir zaman yolculuğuna çıkartıyor. Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı (ÇEKÜL) Kayseri İl Temsilcisi Prof. Dr. Osman Özsoy, mahalle hakkında şunları söyledi: "Yeşilyurt, eski adıyla Mancusun, Kayseri şehir merkezine yaklaşık 15 kilometre mesafede yer alıyor. Bu bölge, Koramaz Vadisi’ne paralel iki vadinin birleşim noktasında bulunuyor. Geçmişte burada sık sık sel felaketi yaşanmış. Etrafındaki platolarda çok sayıda taş ocağı olduğu için, burada inşa edilen evlerin çoğu taş yapıdır. Bu taşlar, çevredeki ocaklardan kesilip, mahalle yapılarında kullanılmış. Yeşilyurt’un yapısı, Gesi ve Ağırnas mahallelerinin geleneksel dokusunu yansıtıyor. Özellikle güney yamaçlarda, Erciyes Dağı’na bakan kuşluklar dikkat çekiyor. Ayrıca, buradaki kuş evleri de, aynı şekilde Gesi, Ağırnas ve Turan mahallelerinde olduğu gibi, oldukça belirgin. Zamanla terk edilmiş olsa da, yapılar günümüze kadar neredeyse orijinal haliyle ulaşmış."

Yeşilyurt Mahallesi’nin yer altı yapıları da dikkat çekici. Prof. Dr. Özsoy, "Mahalle sadece yer üstü yapılarıyla değil, yer altı yapılarıyla da önemli bir yerleşim alanıdır. Bölgenin yer altı yapıları, Kapadokya’daki yer altı şehirlerine benzer özellikler taşıyor. Evler arasında üstten doğrudan bir bağlantı olmamakla birlikte, yer altı veya yan bağlantılarla birbirine bağlanan yapılar mevcut. Bu da bölgenin geleneksel mimarisinin bir parçasıdır" dedi.

Son yıllarda, Kayseri'deki üniversiteler tarafından Yeşilyurt Mahallesi üzerine akademik projeler gerçekleştirilmiş. Prof. Dr. Özsoy, "Kültürel peyzaj kavramının giderek daha fazla ön plana çıkmasıyla birlikte, Yeşilyurt Mahallesi gibi yerleşim alanları akademik açıdan büyük ilgi görmeye başladı. Kayseri’deki üniversiteler, bölgedeki sokakları, çatıları ve ayakta kalan yapıları inceleyerek projeler geliştirdi" şeklinde bilgi verdi.