Çalışan işçinizin herhangi bir suçtan tutuklanması ya da gözaltına alınması esnasında işveren tarafından derhal fesih işlemi yapılmadan önce bazı işlemleri beklemeniz gerekir.
IV- İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması halinde devamsızlığın 17’nci maddedeki bildirim süresini aşması.(25/IV.)
Süreli fesih Madde 17 - Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir. İş sözleşmeleri;
a) İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,
b) İşi altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,
c) İşi bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,
d) İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra feshedilmiş sayılır. Bu süreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabilir.
Tutuklu ya da gözaltındaki işçi için işveren hangi yolu izlemeli, yargı gözü ile?
1.) 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesinin (IV) numaralı bendinde, işçinin gözaltına alınması veya tutuklanması üzerine devamsızlığın, 4857/17. maddesinde sözü edilen bildirim süresini aşması durumunda, işverenin derhal fesih hakkının olduğu hükme bağlanmıştır.
2.) Gözaltı veya tutukluluk süresi bildirim önellerini aşmadıkça, iş sözleşmesi işverence derhal feshedilemez.
3.) Bildirim önellerinin sözleşme hükmü ya da TİS ile artırılmış olması halinde, değinilen maddenin uygulaması yönünden artırılmış sürelerin dikkate alınması gerekir.
4.) İşverenin derhal fesih hakkı ancak tutukluluk süresinin artırılmış ihbar önellerini aşması halinde ortaya çıkar.
5.) Çalışamadığı süre için ücret ödenmesine dair bir kurala yer verilmemiştir. Çalışamadığı süre için ücret talep hakkı yoktur.
6.) Fesheden işverenin, bildirim şartına uyma ve ihbar tazminatı yükümlülükleri bulunmamakla birlikte, kıdem tazminatı ödemesi gerekir.
Örneğin: 4 yıllık çalışan işçiniz için bu süre 8 hafta olup, 56 gün sonra fesih işlemi yapılması gerekir. Devamsızlık kavramına bakılması gerekiyor. İşçiden haber alınması esası vardır.
İşçi, çalışmasının karşılığı olan alacaklarından olan ücret alacağı (yan haklar), yıllık izin parası alacağı gibi varsa bir yıldan uzun süreli çalışma kıdem tazminatına da hak kazanır.
İşçinin gözaltına alınması ya da tutuklanması halinde kıdem tazminatına hak kazanamadan işten çıkarılması işlemi, işyerinde gerçekleşen bir tutukluluk eyleminden kaynaklanması gerekir.
SGK EKSİK GÜN KODLARI
4 Gözaltına Alınma Gözaltına alınan çalışanların eksik gün bildirimi bu kod ile yapılır. Gözaltına alınmaya ilişkin belge ile ispat edilir. Her zaman düzenlenebilir nitelikte olmayan belgelerdendir. Düzenlendiği tarihten itibaren hüküm ifade eder.
5 Tutukluluk Tutuklanan çalışanların eksik gün bildirimi bu kod ile yapılır. Tutuklanmaya ilişkin belge ile ispat edilir. Her zaman düzenlenebilir nitelikte olmayan belgelerdendir. Düzenlendiği tarihten itibaren hüküm ifade eder.
SONUÇ:
4857 /25-IV İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması üzerine işe devamsızlığı 4857/ 17’nci maddesinde yer alan bildirim süresini aşması durumunda, işverenin iş sözleşmesini derhal fesih hakkı veriyor. Bunun işyeri ile ilgili bir suç olmamalı.
Gözaltına alınma veya tutukluluk süresi bildirim sürelerini aşmadıkça, iş sözleşmesi işverence derhal feshedilemez.
Burada bazı görüşler tutuklu ya da gözaltı süreleri askıda olup kıdem tazminatına sürelerde dikkati alınıp alınmaması yönünde ortaya atılması yargının bu konuda farklı görüşleri de vardır.
İşveren 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/I, 25/III ve 25/IV maddelerindeki sebeplere dayalı olarak iş sözleşmesini sonlandırırsa haklı bir sebep olsa bile kıdem tazminatı ödemelidir.
İşyeri dışında işyeri ile ilgisiz suçun infazı için işe devamsızlık söz konusu olup devamsızlık iradi değildir. İşçinin iş sözleşmesinin zorlayıcı nedenlerle 25/III bendi uyarınca feshi halinde, işverenin bildirim şartına uyma ya da ihbar tazminatı yükümlülükleri bulunmamaktadır. Bu durumda yarım ücret ödenmesini gündeme gelebilir. İşyeri dışında işlenen ve tutuklanmaya neden olan suç yüz kızartıcı olup işyerinde olumsuz¬luklara neden olabilecek türdense, ihbar önel süreleri aşılmamış olsa bile işverene geçerli nedenle iş sözleşmesini feshetme imkanı verebilir. Yargı kararında kıdem tazminat süresini işçinin işe girdiği tarih ile cezaevine girdiği tarihe göre hesaplanmasına hüküm altına almıştır.