Sosyal güvencesi bulunmayan ve sağlık sigortası primini kendi ödeyen vatandaşları ilgilendiren yeni bir düzenleme gündemde. Hazırlanan kanun teklifiyle geçmiş yıllardan kalan Genel Sağlık Sigortası borçlarının bir bölümünün tahsilinden vazgeçilmesi hedefleniyor. Düzenlemenin yıl sonuna kadar yasalaşması ve 2027 yılında uygulanması bekleniyor. Ancak teklif henüz yasalaşmadığı için yürürlük tarihi ve kesin kapsamı belli değil.
GSS BORÇLARINDA HANGİ DÖNEM SİLİNECEK?
Düzenlemenin, 1 Ocak 2017 tarihinden önce oluşmuş ve henüz ödenmemiş GSS prim borçlarını kapsaması planlanıyor. Buna göre 2016 yılına ait borçların yanı sıra bu tutarlara eklenen gecikme cezaları ve gecikme zamlarının da kaldırılması hedefleniyor. Çalışmanın, herhangi bir işte sigortalı olmayan, eşi veya anne babası üzerinden sağlık güvencesinden yararlanamayan ve GSS primini kendisi ödemek zorunda kalan kişileri ilgilendirmesi bekleniyor. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde yaklaşık 1 milyon kişinin borç yükünün hafiflemesi öngörülüyor. Ancak kesin yararlanıcı sayısı ve uygulama koşulları, yasal sürecin tamamlanmasının ardından netleşecek.
2017 VE SONRASI BORÇLAR SİLİNMEYECEK
GSS prim borçlarının tamamının kaldırılacağı yönündeki beklentilerin aksine, hazırlanan çalışmanın geçmiş dönemle sınırlı olması bekleniyor. Mevcut hazırlığa göre 2017 ve sonraki yıllarda oluşan borçlar silinmeyecek.Örneğin hem 2016 hem de 2020 yılına ait prim borcu bulunan bir kişinin, düzenleme bu kapsamla yasalaşırsa yalnızca kapsama alınan eski dönem borcu kaldırılabilecek. Daha sonraki yıllara ait borçlar ise yürürlükteki mevzuata göre değerlendirilecek. 2017 ve sonrasındaki borçların da silinmesi için ayrıca yasal düzenleme yapılması gerekiyor.
ESKİ BORCUNU ÖDEYENLERE PARA İADESİ YAPILACAK MI?
Düzenlemenin temel amacı, henüz tahsil edilmemiş borçların kaldırılması. Bu nedenle geçmiş döneme ait prim borcunu daha önce tamamen veya kısmen ödeyen vatandaşlara geri ödeme yapılması beklenmiyor. Başka bir ifadeyle, borçların silinmesine ilişkin düzenlemenin daha önce ödenmiş primlerin iadesini kapsaması öngörülmüyor. Kesin uygulama esasları ise kanun teklifinin kabul edilmesiyle belli olacak. Prim borçlarının silinmesi, sağlık hizmetlerinden yararlanma konusunda da merak uyandırıyor. Ancak geçmiş döneme ait borcun kaldırılması, SGK ile anlaşmalı özel hastanelerden yararlanma hakkını kendiliğinden sağlamıyor. GSS primini kendisi ödeyen kişilerin özel hastanelerden SGK kapsamında hizmet alabilmesi için gerekli sigortalılık ve prim şartlarını karşılaması gerekiyor. Genel kurallar çerçevesinde son bir yılda en az 30 günlük prim ödeme şartı aranırken, 60 günden fazla prim borcunun bulunmaması koşulu da uygulanıyor. Mevzuatta belirli istisnalar bulunabiliyor.
PRİM BORCU OLANLAR DEVLET HASTANELERİNE GİDEBİLİYOR
GSS ve BAĞ-KUR prim borcu bulunan belirli grupların kamu hastanelerinden yararlanabilmesine yönelik uygulama, 31 Aralık 2026 tarihine kadar uzatılmış durumda. Bu kapsamda şartları karşılayan kişiler, prim borçları bulunsa da Sağlık Bakanlığına bağlı hastaneler ile devlet üniversitesi hastanelerinden hizmet alabiliyor. Ancak uygulama, SGK anlaşmalı özel hastaneleri kapsamıyor. Yıl sonunda sürenin yeniden uzatılıp uzatılmayacağı ise ayrıca netleşecek. Uzatma yapılmaması halinde normal sigortalılık koşullarını karşılamayan kişilerin sağlık hizmetlerine erişimi yeniden gündeme gelebilecek. Sosyal güvencesi bulunmayan ve GSS primini kendi ödemekle yükümlü olan vatandaşlar için 2026 yılında aylık prim tutarı 1.981,80 TL olarak uygulanıyor. Bu tutar, 2025 yılı sonunda yapılan düzenlemeyle brüt asgari ücretin yüzde 6’sı esas alınarak belirlenen prim üzerinden hesaplanıyor. Hane içinde kişi başına düşen aylık geliri brüt asgari ücretin üçte birinin altında olan kişilerin GSS primleri ise devlet tarafından karşılanıyor. Gelir durumunun belirlenmesi için gelir testi yaptırılabiliyor.
GSS PRİM BORCU NASIL SORGULANIR?
Vatandaşlar mevcut prim borçlarını e-Devlet üzerinden “Genel Sağlık Sigortası Tescil ve Prim Borcu Sorgulama” hizmetini kullanarak öğrenebiliyor. Prim ödeme gücünün bulunmadığını düşünen kişiler de ikamet ettikleri yerdeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına başvurarak gelir testi yaptırabiliyor.
GSS borçlarının silinmesine yönelik yeni düzenlemede son kararın TBMM’de verilecek olması nedeniyle vatandaşların mevcut borçlarının şimdiden silindiğini varsaymaması gerekiyor. Düzenlemenin kapsamı, yürürlük tarihi ve uygulama ayrıntıları yasal sürecin tamamlanmasıyla kesinleşecek.
