“Şimdiki zaman dikkat dağıtır, gelecekse bir rüyadır ve hayatın anlamını ancak hafıza çözebilir” diyor Frank Hebert. Size bir süredir takip etmekten heyecan duyduğum, toplumsal ve yer yer kişisel belleğimize de hizmet eden iki değerli çalışmayı aktarmak istiyorum.
2019 yılında İstanbul’da başlayan, ancak çalışmalarını günden güne büyüterek İzmir ve Ankara başta olmak üzere envanterini genişleten ‘ŞEHRİN PANOLARI’ bunlardan ilki. Sanat tarihçileri Nurtaç Buluç ve Mustafa Ergül çalışmalarıyla geçmişten bugüne kentlerde binaların duvarlarını süsleyen panoları odağına alıyor. Günümüzde kullanımı oldukça azalsa da hepimiz en az bir kere bu etkileyici ve kendine has üsluba sahip panolardan görmüşüzdür. Proje kapsamında bir çevrimiçi arşiv oluşturan Buluç ve Ergül bu çalışmalara dair bir hafıza mekanı kurmuş. Çalışmada, 1950’lerde önce bir kimlik arayışı ve inşasının parçası olarak kamusal yapılarda görülmeye başlayan ardından yıllar içerisinde şehirleşmeyle çok sayıda yapıda kendine yer bulan bu eserlerin, binalara kimlik kazandırırken toplumun görsel hafızasına da katkıda bulunduğu aktarılıyor.
Her ne kadar bir süre sonra, ortaya çıkış misyonunu kaybederek güzellik kaygısıyla yapılara iliştirilmiş olsa da, bu panolar bir dönem dahi olsa ülkenin her alanında sanatsal estetiğe ve biricikliğe verilen önemi ortaya koyması açısından hala çok değerli bana kalırsa.Hele ki her şeyin tek tipleştiği, binaların, insanların ve hemen her şeyin birbirinin kopyası olduğu günümüzde…
İzmirliler etrafa biraz dikkatli bakarsa, bu binaların geçmişten kalmış birkaç örneğini görecektir. Güzel bir örneği Alsancak Kıbrıs Şehitleri Caddesi’nde hala duruyor. Çalışma dış katkılara da açık, sehrinpanolari.com adresinden detaylı bilgilere ulaşabilir, envanteri gezebilir ve katkı sağlayabilirsiniz…
Bir diğer çalışma ise yine 2019 yılında Dâhili Bellek, 6x6x6 ve Kendine Ait Bir Oda inisiyatifleri tarafından kurulan “KARANTİNA”... Kentimizin kadim semtinden adını alan proje hem İzmir’de güncel sanat, iletişim ve belleğe dair çalışma yapanlara kapısını açma misyonu üstleniliyor hem de özgün projelere imza atılıyor. Bu projeler arasında sergiler, gösterimler, söyleşiler, forumlar ve atölyeler var. Araştırma ve arşiv odaklı ‘Bizi Biz Yapan 90’lar' adında bir programları da mevcut. KARANTİNA sadece kente değil toplumsal hafızamıza değer katan önemli bir çalışma, karantinamekan.com adresinden de çalışmalarını takip edebilirsiniz.
Geleceği daha doğru inşa edebilmek için hatırlamaya ihtiyacımız var! Neleri, nasıl kazandığımızı ve kaybettiklerimizin toplumumuzda, kişiliğimizde yarattığı deformasyonu…