Kahve en çok içilen içeceklerden diyebiliriz. Sabah uyanmak için, sohbetlere eşlik etmesi için, yoğun güne mola vermek için hep bir fincan kahvenin kapısını çalarız. Kahvenin vücudumuzu uyarmasının sebebi ise içeriğindeki kafeindir. Kahvenin dışında çay, kola ve enerji içecekleri de kafein içerir ve sıkça tüketilen içeceklerdendir. Kafein merkezi sinir sistemini etkileyen bir uyarıcı maddedir ve insan sağlığına aşırı alımının zararları bulunmaktadır.
Kafein duyarlılığı kişiden kişiye değişir. Bazı kişiler günde 4-5 fincan kahve içmelerine rağmen rahatsız olmaz ancak bazı kişiler tek bir fincan kahve içtiğinde bile uykusuzluk ve gerginlik gibi sorunlarla karşılaşabilirler. Eğer ki kafeine karşı vücudunuz normal duyarlılıkta ise günde 400 miligram kafeini herhangi bir yan etki ile karşılaşmadan alabilirsiniz. Eğer ki aşırı duyarlıysanız çok az miktarlardaki kafeini tolere edebilirsiniz. Kafeine aşırı duyarlı kişilerin genetik özellikleri buna neden olabileceği gibi karaciğerlerinin kafeini metabolize etme kabiliyetinin az olması da bir sebep olabilir.
Kafein duyarlılığı belirtileri
Kafeine aşırı duyarlı kişiler birkaç yudum kahve içtiklerinde duyarlılığı olmayanların 4-5 fincan kahve içtiklerinde yaşayabilecekleri durumu yaşayabilirler. Adrenalin hormonu düzeyleri hızlıca artar ve yüksek kalp atışı ve çarpıntı, baş ağrısı, sinirlilik ve titreme, gerginlik hissi ve kaygı, huzursuzluk, uyuyamama gibi sorunları yaşayabilirler.
Önerilen kafein miktarları
Kafeine karşı normal duyarlılığı olan kişiler günde 2-4 fincan kahve içebilir. Yani kişi 200-400 miligram kafein almış olur. 400 miligram üzerinde kafein alımı önerilmemektedir. Kafeine karşı aşırı hassasiyeti olan kişiler kafein alımını sınırlamak zorundadır. Bu gruptaki kişiler günlük en fazla 50 miligram kafeini tolere edebilirler. Bu da en fazla 1-2 fincan siyah ya da yeşil çay içilebilmesi demektir. Bir fincan kafeinsiz kahvede 2 miligram kafein bulunur. Türk kahvesinin bir fincanında diğer kahvelere göre az olmakla beraber 57 mg kafein bulunmaktadır. Gebelik ve emzirme döneminde kişiler tüketmek istiyorsa mutlaka kendi hekimleri kontrolünde tüketmelidir. Bu kişilerin kafein sınırlamasına gitmesi gerekmektedir.
Kafein duyarlılığı neden olur?
Cinsiyet, yaş ve kilo gibi pek çok faktör neden olabilir. Bazı ilaçlar ve takviyeler kafeinin etkilerini arttırabilir. Yine genetik ve karaciğer fonksiyonları da bu konuda oldukça etkilidir.
Bazı içeceklerin kafein miktarları
1 fincan (200ml) filtre kahve : 135-200 mg
1 fincan (60ml) espresso: 100 mg
1 fincan (200ml) cappuccino: 100 mg
1fincan (200ml) hazır kahve: 100 mg
1 fincan türk kahvesi: 57 mg
1 fincan (200ml) kafeinsiz kahve: max.5 mg
1 fincan demleme siyah çay (200ml) : 20-110 mg
1 fincan sallama siyah çay (200 ml) : 30 mg
1 kutu kola (330 ml): 30-56 mg
1 kutu soğuk çay (330 ml): 70 mg
Uzman Diyetisyen Deniz Zünbülcan