Günümüzde sözleşme serbestisi ya da toplu/bireysel iş sözleşmelerinde ihbar önelleri için sınırsız haftalar tayin edilir mi?
Bu konuda birçok kaynak üst sınır yok diyebiliyor.
İhbar Öneli kavramı 4857 sayılı İş Kanunu,6098 sayılı Borçlar Kanunu, Deniz ve Basın İş Kanunu’nda yer almaktadır.
4857/17'inci maddesinde ihbar öneli detaylıca yer alır.
Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir.
İş sözleşmeleri;
|
İHBAR SÜRELERİ |
|
|
İşi altı aydan az sürmüş |
iki hafta |
|
İşi altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş |
dört hafta |
|
İşi bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş |
altı hafta |
|
İşi üç yıldan fazla sürmüş |
sekiz hafta |
feshedilmiş sayılır. Bu süreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabilir. Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır. İşveren bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir. 18 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca bu Kanunun 18, 19, 20 ve 21 inci maddelerinin uygulanma alanı dışında kalan işçilerin iş sözleşmesinin, fesih hakkının kötüye kullanılarak sona erdirildiği durumlarda işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir. Bu maddeye göre ödenecek tazminatlar ile bildirim sürelerine ait peşin ödenecek ücretin hesabında 32 nci maddenin birinci fıkrasında yazılan ücrete ek olarak işçiye sağlanmış para veya para ile ölçülmesi mümkün sözleşme ve Kanundan doğan menfaatler de göz önünde tutulur. 4857/17 maddesinin kıdeme göre 2 katı ile 10 katı artar şeklinde bireysel/toplu iş sözleşmelerine maddeler ilave edilebilir mi? sorusuna Yargıtay icraatlarında cevap aranmıştır.
TAVAN SINIR
Yargıtay kararlarında özetle kötü niyet tazminat tutarını geçmez diyerek 32 haftaya dikkat çeker. Yrg. 9. HD.’nin, 21.03.2006 tarih ve E. 2006/109, K. 2006/ 7052 sayılı; Yrg. 9. HD.’nin, 14.07.2008 tarih ve E. 2007/ 24490, K. 2008/ 20203 sayılı; Yrg 9. HD.’nin, 12.03.2009 tarih ve E. 2007/41150, K. 2009/6661sayılı kararları. 4857 sayılı İş Kanunu’nun (4857 sayılı Kanun) 17. maddesinde düzenlenen bildirimli fesih, belirsiz süreli iş sözleşmeleri için söz konusudur. 4857 sayılı Kanun’un 17. maddesindeki kurallar nispi emredici niteliktedir. Taraflarca bildirim süreleri ortadan kaldırılamaz ya da azaltılamaz. Ancak, sürelerin sözleşme ile arttırılabileceği Kanun’da düzenlenmiştir. Bildirim sürelerinin arttırılabileceği kanunda belirtilmiş olmakla birlikte bir üst sınır öngörülmemiştir. Dairemiz tarafından, üst sınırı hâkimin belirlemesi gerektiği kabul edilmektedir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 21.03.2006 tarihli ve 2006/109 Esas, 2006/7052 Karar sayılı kararı). Dairemizce bildirim süresinin, en fazla ihbar tazminatı ve kötü niyet tazminatına esas süre kadar arttırılabileceği kabul edilmektedir. Somut olayda, işyerinde uygulanmakta olan toplu iş sözleşmesinin 26. maddesinde; iş sözleşmesinin feshinde bildirim süresinin 3 yıldan fazla çalışanlar için 36 hafta olacağı düzenlenmiştir. 4857 sayılı Kanun’un 17. maddesinde bildirim sürelerinin arttırılmasına dair bir üst sınır olmaması, bu artışın sınırsız olarak yapılabileceği şeklinde yorumlanmamalıdır. Aksine düşünce tarzı, iş sözleşmesi ile bildirim süresinin 10 yıl olarak belirlenmesine ve uygulanmasına da imkân verebilir. Yine, işverence kötü niyete dayanan bir fesih durumunda hesaplanması gereken kötü niyet tazminatının tutarı da dikkate alındığında, fahiş şekilde belirlenen bildirim sürelerine hâkimin müdahalesinin gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bunun karşısında yer alan sözleşme serbestisi ilkesi ile çözüme gidilmesi, zaman zaman hakkaniyete uygun olmayan sonuçlara yol açabilmektedir.
MEDENİ KANUNDA UYARI!
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 2. maddesinde, “Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz” kuralı mevcuttur. Bildirim süresini fahiş şekilde artıran toplu iş sözleşmesi hükmü, işverenin bildirimli fesih hakkını orantısız bir şekilde sınırlandırdığı gibi iş güvencesi sağlayan kurumlardan biri olan ihbar tazminatına ilişkin yasal düzenlemenin amacını da aşmıştır.
Açıklanan ilkeler doğrultusunda, ihbar tazminatının, bildirim süresinin sözleşme ile artırılmasına ilişkin dairemizce benimsenen üst sınır dikkate alınarak hesaplanması gerekir.
Esas No : 2025/6645
Karar No : 2025/8204
Tarihi : 22.10.2025