BBC Türkiye'de yer alan habere göre Donald Trump, İran ile yapılması beklenen olası anlaşmaya ilişkin açıklamasında, bölge ülkelerinin İsrail ile ilişkilerini normalleştirmesi gerektiğini söyledi. Trump, Suudi Arabistan, Katar, Pakistan, Türkiye, Mısır ve Ürdün’ün Abraham Accords kapsamında yer almasının önemine dikkat çekti. 25 Mayıs’ta yaptığı paylaşımda Trump "Amerika Birleşik Devletleri'nin bu çok karmaşık bulmacayı bir araya getirmek için yaptığı tüm çalışmalardan sonra, bu ülkelerin hepsinin, en azından, eş zamanlı olarak İbrahim Anlaşmaları'nı imzalaması zorunlu olmalıdır" ifadelerini kullandı.
“ÇOĞU ÜLKE HAZIR OLMALI”
Trump, 24 Mayıs’ta bölge liderleriyle İran’la savaşın sona erdirilmesine yönelik görüşmeler yaptığını belirtti "Görüşülen ülkeler Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (zaten üye!), Katar, Pakistan, Türkiye, Mısır, Ürdün ve Bahreyn (zaten üye!)" ifadelerini kullanan Trump, bazı ülkeler için istisna olabileceğini de söyledi. "Bir-iki ülkenin katılmamak için bir nedeni olabilir ve bu kabul edilecektir" diyen Trump, çoğu ülkenin anlaşmaya katılmasının İran ile yapılacak olası anlaşmayı daha tarihi hale getireceğini savundu. "çok daha tarihi bir olay haline getirmeye hazır, istekli ve yetenekli olmalıdır"
İBRAHİM ANLAŞMALARI NEDİR?
Abraham Accords, Trump’ın ilk başkanlık döneminde 15 Eylül 2020’de imzalandı. Anlaşma kapsamında Bahrain ve United Arab Emirates, İsrail ile ilişkilerini normalleştirdi. Daha sonra Sudan, Morocco ve Kazakhstan da sürece katılan ülkeler arasında yer aldı.
PAKİSTAN’DAN RET
Reuters’ın haberine göre, Pakistan yönetimi Trump’ın önerisini reddetti. İsrail ve diğer ülkelerden ise konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı. Gazze savaşının ardından bölge ülkelerinin İsrail ile ilişkilerini normalleştirme süreci yeniden tartışma konusu oldu. Özellikle Saudi Arabia ve Qatar gibi Körfez ülkeleri, bağımsız bir Filistin devleti kurulmadan İsrail ile ilişkileri normalleştirmeyeceklerini açıklıyor.
TÜRKİYE-İSRAİL İLİŞKİLERİNDE SON DURUM
Türkiye, İsrail devletini 1949 yılında tanıdı. İki ülke ilişkileri zaman zaman gerilim yaşasa da diplomatik temaslar sürdü. Özellikle 1990’lı yıllarda güvenlik alanında çeşitli işbirliği anlaşmaları imzalandı. 2010’daki Gaza flotilla raid sonrasında ilişkilerde gergin bir dönem başladı. İsrail’in, Hamas’ın 7 Ekim 2023 saldırısına Gazze’ye askeri operasyonlarla karşılık vermesi sonrası ilişkiler daha da gerildi. Türkiye, büyükelçisini geri çekmesine rağmen Kudüs Büyükelçiliği’ni kapatmadı. Ankara yönetimi, Gazze’de ateşkes sağlanması, sivillerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve askeri operasyonların sona ermesi halinde İsrail ile ilişkilerin yeniden normalleşebileceğini belirtiyor.
İRAN İLE ANLAŞMA YAKIN MI?
Iran ile United States arasında yürütülen görüşmelerde Mayıs ayının son haftasında ilerleme sağlandığı yönünde açıklamalar yapıldı. Marco Rubio, anlaşmanın 25 Mayıs Pazartesi günü sağlanabileceğini söyledi. Tahran yönetimi ise görüşmelerde ilerleme olduğunu doğrularken, anlaşmanın hemen imzalanacak kadar yakın olmadığını açıkladı.