Ülkemizde işsizlik maaşı, resmi adıyla işsizlik ödeneği, sigortalı çalışanlara ani iş kayıplarında ekonomik bir güvence sunar. Bu destekten yararlanmak için 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nda belirtilen bazı koşulların yerine getirilmesi gerekir. Peki, kimler bu maaşa hak kazanır, süreç nasıl işler?
YASAL ŞARTLAR
Öncelikle, işsizlik maaşına hak kazanmanın temel koşulu, kişinin kendi isteği ve kusuru dışında işini kaybetmiş olmasıdır. Örneğin, istifa eden bir çalışan bu haktan yararlanamaz. Bununla birlikte işveren tarafından haksız şekilde işten çıkarılma veya çalışanın haklı bir nedenle iş akdini feshetmesi gibi durumlarda işsizlik maaşı ödemesinin ilk şartı sağlanmış olur. İkinci önemli şart, prim ödeme süresidir. Kanuna göre, işten ayrılmadan önceki son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödenmiş olmalıdır. Ayrıca, işten çıkış öncesi son 120 gün boyunca hizmet akdine tabi çalışmış olmak gerekiyor. Çalışanlar yönünden 120 gün kuralında esneklik getirilmiş olup artık kesintisiz prim ödenmesi değil, son 120 günde hizmet akdinin devam etmesi yeterli kabul edilmiştir. Bu değişiklik işsizlik maaşına hak kazanma noktasında çalışanlar için önemli bir kolaylık sağlamıştır.
KAÇIRMAYIN!
İş akdi sona erdikten sonraki 30 gün içinde İŞKUR’a şahsen ya da elektronik ortamda (www.iskur.gov.tr veya e-Devlet üzerindenya da İŞKUR Mobil uygulaması üzerinden) başvuru yapılmalıdır. Gecikme olursa, bu süre hak edilen toplam ödenek süresinden düşülüyor. Yani hak kazandığınız işsizlik maaşı geç başvurduğunuz gün kadar eksik ödeniyor. Mücbir sebepler hariç, bu kurala dikkat etmek şart.
NE KADAR SÜRE?
Bu, prim gün sayısına bağlı. Son üç yılda 600 gün primi olanlar 180 gün, 900 gün primi olanlar 240 gün, bin 80 gün primi olanlar ise 300 gün ödenek alır. Günlük ödenek, son 4 aylık brüt kazancın yüzde 40’ı olarak hesaplanır, ancak asgari ücretin brüt tutarının yüzde 80’ini aşamaz. Son 4 ay asgari ücret ile çalışmışsanız eğer, yasal kesintiler sonrasında 2025 yılı için 10 bin 323 lira 25 kuruş işsizlik maaşı alırsınız. İşsizlik ödeneği, her ayın beşinde işsiz bireyin şahsına ödenir.
HERKES YARARLANMALI
Çalışma hayatında işsizlik maaşından yararlanamayan çok sayıda işçi olduğu bir gerçektir. Sosyal devlet anlayışının yansıması olarak işsizlik maaşında köklü bir değişikliğe ihtiyaç olduğunu düşünüyorum. Belirli prim ve gün sayılarını tamamlamak kaydı ile ancak her işten çıkışhalinde işçilerin işsizlik maaşı alması sağlanabilir. Her ay ücretinden belli oranda prim kesintisi yapılarak SGK’ya ödeyen işçilere, işsiz kaldıklarında gerekçe ve sebep sormanın haksızlık olduğunu düşünüyorum. Ödenecek işsizlik maaşı ise asgari ücretin altında kalmamalıdır. Bir gün hepimiz işsiz kalabiliriz, bu nedenle hangi sebeple işten çıkarsa çıksın primini ödediği işsizlik maaşı tüm çalışanların hakkıdır.