İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay'ın sürdürülebilir atık yönetimi kapsamında başlattığı bokaşi (bokashi) kompost uygulaması kent genelinde yaygınlaşıyor. “Dönüşüme Evde Başla” projesi kapsamında yürütülen uygulamayla organik atıkların evlerde kaynağında değerlendirilmesi, sağlıklı toprakların korunması ve sürdürülebilir tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması amaçlanıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı Kompost Üretimi ve Geri Kazanım Şube Müdürlüğü tarafından yürütülen proje kapsamında Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi'nde bokaşi kompost eğitimi ve set dağıtımı etkinliği düzenlendi.“İyi Tarım İzmir” uygulaması üzerinden başvuru yapan ve değerlendirme sonucunda uygun bulunan 105 vatandaşa daha bokaşi kompost seti teslim edildi.
128 EĞİTİM DÜZENLENDİ, 4 BİN 556 SET DAĞITILDI
İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından 2026 yılının ocak ayında başlatılan proje kapsamında bugüne kadar kentin farklı ilçelerinde toplam 128 bokaşi kompost eğitimi gerçekleştirildi. Eğitimlerde katılımcılara evsel organik atıkların kaynağında ayrıştırılması, bokaşi yöntemiyle ön kompost hazırlanması ve elde edilen ürünün toprak verimliliğine katkısı konusunda uygulamalı bilgiler aktarıldı. Eğitimlerle birlikte bugüne kadar 4 bin 556 bokaşi kompost seti vatandaşlara ulaştırıldı.
ORGANİK ATIKLAR YENİDEN TOPRAKLA BULUŞUYOR
Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı, ürettikleri kompostu kendileri kullanmak istemeyen vatandaşların kompost kovalarını teslim alıyor ve karşılığında yeni kovalar veriyor.Vatandaşlardan toplanan ön kompostlar ise Konak Kadifekale Mahalle Bostanı'nda toprağa kazandırılıyor. Böylece organik maddelerin yeniden üretim döngüsüne dahil edilmesi sağlanıyor.
BOKAŞİ UYGULAMASINA NASIL KATILINIR?
Bokaşi kompost setinden yararlanmak isteyen İzmirlilerin, “İyi Tarım İzmir” mobil uygulaması üzerinden başvuru yapması gerekiyor.Projeye dahil olan gönüllü haneler, eğitim sonrasında evsel organik atıklarını bokaşi kovalarında biriktirerek kompost sürecini tamamlıyor.Kova dolduğunda vatandaşlar yine “İyi Tarım İzmir” mobil uygulaması üzerinden “kovam dolu” bildirimi yapıyor. Bunun ardından yeni kovanın teslim süreci başlatılıyor.
BOKAŞİ KOMPOSTU NEDİR?
Japonca'da “fermente organik madde” anlamına gelen bokaşi (bokashi) kompostu; mutfaklardan çıkan meyve ve sebze atıkları, yemek artıkları, çay ve kahve posası gibi organik maddelerin kapalı kovalar içerisinde fermente edilmesini sağlayan bir yöntem.Sistemde oksijenin sınırlı olduğu ortamda yararlı mikroorganizmalarla fermantasyon gerçekleştiriliyor. Bu sayede organik atıklar çürümeye bırakılmadan değerlendiriliyor.Ev ortamında uygulanabilen sistem apartman yaşamına da uygun şekilde kullanılabiliyor. Fermantasyonun sonunda ortaya çıkan ürün, toprağın yapısını iyileştiren ve besin değeri yüksek bir toprak düzenleyici olarak kullanılabiliyor.Fermantasyon sırasında ortaya çıkan bokaşi sıvısı ise seyreltilerek doğal sıvı gübre olarak değerlendirilebiliyor.
BOKAŞİ KOMPOST SETİ NASIL KULLANILIR?
İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından dağıtılan bokaşi kompost setlerinin kullanım talimatları şöyle:
Musluğu contalar içte–dışta olacak şekilde kovaya takıp somunu sıkın.
Süzgeci yerleştirip 3–4 cm mukavva veya baskısız karton ekleyin.
Beyaz kâğıt, peçete, renkli viyol ve dergi kullanmayın; fazla kâğıt alt suyu geciktirir.
1 ölçek (50 ml) konsantreyi klorsuz suyla 1:10 seyreltip karton–mukavvayı ıslatın; ilerleyen aşamada oran 1:100 olabilir.
Klorsuz su kullanın; gerekirse şebeke suyunu bir gece bekletin.
Konsantreyi kullanım sonrası ağzı kapalı şekilde buzdolabında saklayın.
Atıkları küçük parçalara ayırıp günde tek sefer ekleyin, talaş serpip sıvıyla ıslatın.
Mikro-aerobik ortam için eklemeyi tek seferde yapın; sıvı buzdolabında 1 hafta saklanır.
Atıklar ne kadar küçük parçalara ayrılırsa bokaşi (bokashi) alt suyu daha hızlı oluşur.
Talaş ve seyreltilmiş konsantre eklenen atıkları deliksiz aparatla iyice sıkıştırın; bu fermantasyonu hızlandırır ve kokuyu önler.
Kimyasal işlem görmemiş odun talaşı kullanın.
Talaş yoksa geçici olarak baskısız karton, mukavva veya buğday kepeği tercih edilebilir.
Fermantasyon için atıklar havasız kalmalı; kapak sıkıca kapatılmalı ve ekleme günde tek sefer yapılmalıdır.
Kova, doğrudan güneş almayan bir yerde tutulmalıdır.
Oda sıcaklığında (yaklaşık 24 °C) mikroorganizmalar verimli çalışır ve alt su zamanında oluşur.
Bokaşi alt suyu 15–20 gün içinde gün aşırı alınır, klorsuz suyla 1:100 seyreltilip bitkilere iki sulamada bir verilir.
Rengi elma sirkesi gibi, kokusu turşu/sirke olmalıdır; kötü koku veya renk değişimi bozulma göstergesidir.
Kova her gün kontrol edilmelidir; alt su buzdolabında saklanır ve bozulmuşsa kullanılmaz.
Sette iki kova vardır; ilk kova dolup fermantasyona girince ikinci kovayla devam edilir.
Dolu kova en az iki hafta kapalı, karanlık ve güneş almayan yerde bekletilir; sıvı gübre bu sürede günlük alınır.
Sıkıştırma kapağı kovalar arasında kullanılır; bu nedenle sette tek kapak bulunur.
En az 15 gün fermente olmuş posa, bahçe veya saksıda yaklaşık 30 cm derinliğe gömülür.
İki ay sonra bitki dikimine uygun hale gelir; istenirse çıkarılıp başka bir yerde kompost olarak kullanılabilir.
UYGULAMA KENT GENELİNDE YAYGINLAŞIYOR
İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin ocak ayında başlattığı uygulama kapsamında düzenlenen eğitimler ve set dağıtımlarıyla binlerce hane bokaşi kompost sistemine dahil edildi. Bugüne kadar 128 eğitim düzenlenmesi ve 4 bin 556 set dağıtılmasıyla uygulamanın kent genelindeki erişimi genişlerken, vatandaşların evsel organik atıkları kaynağında değerlendirmesine yönelik çalışma da sürdürülüyor.