İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü öğrencileri, mutfak atıklarını değerlendirerek kompost gübre üretimi gerçekleştirdi. Sıfır atık hedefiyle yola çıkan birinci sınıf öğrencileri, ders kapsamında oluşan organik atıkları toprağa gömdü. Elde edilecek gübre, mikro filiz yetiştirme başta olmak üzere çeşitli alanlarda kullanılabilecek.
35 ÖĞRENCİDEN ORTAK HAREKET
Toplam 35 öğrenci, “Mutfakla İlgili Kavram ve Beceriler” dersi kapsamında oluşan sebze atıklarını bir hafta boyunca biriktirdi. Patates ve havuç gibi sebzelerden oluşan bu atıklar, ağartılmamış kağıt, yumurta kabukları ve kuru yapraklarla zenginleştirildi. Oluşan karışım, kampüste belirlenen kompost alanına gömülerek doğayla buluşturuldu.
KOMPOST 2-3 AYDA OLGUNLAŞACAK
Kompostun toprakta 2-3 ay sürecek bir olgunlaşma süreci sonunda doğal bir gübreye dönüşmesi bekleniyor. Elde edilen bu kompost, sadece üniversitede değil; evde ya da ofiste yetiştirilen bitkiler için de kullanılabilecek.
İEÜ Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölüm Başkanı Prof. Dr. Nazan Turhan, gastronomi eğitiminde çevre bilincinin önemine dikkat çekerek şunları söyledi: “Gastronomi, yalnızca yemek pişirme sanatı değil; aynı zamanda kaynakları verimli kullanmayı, israfı önlemeyi ve doğaya saygılı üretimi öğrenme sürecidir. Öğrencilerimizin bu bilinçle yetişmesi, gelecekte sürdürülebilir mutfak kültürünün yaygınlaşmasına katkı sağlayacaktır. Bu proje, genç şef adaylarının hem çevresel sorumluluk hem de yenilikçi üretim anlayışı kazanması açısından çok değerli bir örnek.”
“SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK BİLİNCİ KAZANDIRMAK İSTEDİK”
Dersin ve projenin yürütücülüğünü yapan Eğitmen Şef Belgin Bulgan, kompostun nasıl hazırlandığını detaylarıyla anlattı: “Asidik özellik taşımadığı için daha çok patates ve havuç gibi sebzelerle çalıştık. Öğrenciler, atıkları toprağa karıştırmadan önce daha kolay çözünmesi için küçülttü. Patates ve havucun yanı sıra karbon-nitrojen dengesini sağlamak için hafta boyunca biriktirilen kahve telveleri, ağartılmamış kağıt ve kuru yaprak; toprağı mineral açısından zenginleştirmek için de yumurta kabukları kullandık. Bir haftalık biriktirme sürecinin ardından tüm bu malzemeleri dengeli şekilde toprağa gömdük. Atıklar, zamanla toprakta çözülmeye başlayacak. Besin değeri açısından zengin, bitki ve meyve yetiştirmeye elverişli doğal bir gübre elde edeceğiz. Bu tür sürdürülebilir uygulamalar, geleceğimizi korumak için doğaya da büyük katkı sunacaktır.”
EVDE KOMPOST NASIL YAPILIR?
Eğitmen Şef Bulgan, evde de kompost üretmenin mümkün olduğunu belirterek süreci şu şekilde özetledi: “Evde kompost yapmak için alt kısmında birkaç küçük delik açılmış bidon, kova ya da saksı gibi bir kap kullanılabilir. Kabın altına biraz toprak veya kuru yaprak serilerek başlanır. Ardından organik atıklar, yeşiller (sebze-meyve kabukları, kahve telvesi, çay posası gibi nemli atıklar) ve kahverengiler (kuru yaprak, ince dallar, ağartılmamış karton gibi kuru materyaller) olarak ikiye ayrılır. Bu iki grup dönüşümlü şekilde, bir kat kahverengi, bir kat yeşil olarak yerleştirilir. Katmanların üzerine ince bir toprak tabakası serilmesi, hem kokuyu azaltır hem de ayrışmayı hızlandırır. Karışımın nemi önemlidir; hafif nemli bir sünger kıvamı idealdir. Çok ıslanırsa kuru malzeme, çok kurursa biraz su eklenebilir. Kompost karışımı 7–10 günde bir karıştırılarak hava aldırılmalıdır. Kompost olgunlaşırken koku açığa çıkabileceği için balkon ya da bahçe gibi açık bir alan tercih edilmelidir. Yaklaşık 2-3 ay sonunda koyu renkli, toprak kokulu doğal bir gübre elde edilir. Bu kompost, saksı bitkilerinde veya bahçede güvenle kullanılabilir.”