Tire'de yaşayan takunya ustası Nihat Yakın, gelişen teknoloji ve plastik ürünlerin yaygınlaşması nedeniyle unutulmaya yüz tutan mesleğini yaşatmak için üretmeye devam ediyor. Osmanlı dönemine kadar uzanan takunya kültürünün son temsilcilerinden olan Yakın, kullanım alanının daralmasıyla geleneksel ürünü minyatür, aksesuar, biblo ve anahtarlıklara dönüştürüyor.
Bir dönem ıslak zeminlerden gelin hamamlarına, camilerden günlük yaşama kadar pek çok alanda kullanılan takunyalar, plastik ve naylon terliklerin yaygınlaşmasıyla eski kullanım alanlarını büyük ölçüde kaybetti. Kültür ve Turizm Bakanlığı geleneksel el sanatçısı kimliğine de sahip olan Nihat Yakın ise zanaatını farklı ürünlerle gelecek kuşaklara aktarmaya çalışıyor.
PLASTİK TERLİKLERLE KULLANIMI AZALDI
Mesleğe ayakkabıcılıkla başlayan Nihat Yakın, takunyanın geçmişte yalnızca bir ihtiyaç ürünü olmadığını, toplumsal ve kültürel anlamlar da taşıdığını anlattı. Takunya renklerinin dahi geçmişte belirli anlamlara geldiğini belirten Yakın, "Takunyada canlı renkleri genç kızlar, koyu renkleri ise yaşlı veya eşi ölmüş bayanlar giyerdi. Eskiden kıyafetlerden ve takunya renklerinden durum anlaşılırmış. Hatta bir yörede hediye olarak götürülürdü. Bayanlar kullanıp kenara koyduğunda hemen suyunu çeken, kuruyan, bahçeli evlerde ve ıslak zeminlerde kullanılan son derece sağlıklı bir üründür. Ancak ne zaman ki plastik ve naylon terlikler çıktı, bu meslek de ölmeye yüz tuttu" dedi.
TAKUNYALAR ARTIK HEDİYELİK EŞYAYA DÖNÜŞÜYOR
Günümüzde takunyanın kullanım alanının oldukça daraldığını belirten Yakın, geleneksel ürünü farklı formlarda yaşatmaya çalıştığını söyledi.
Osmanlı döneminde özellikle gelin hamamlarında kullanılan takunyaların üzerindeki süsleme ve motiflerin önemli bir ayırt edici özellik olduğunu aktaran Yakın, "Osmanlı döneminde gelin hamamlarında özel süslemeleriyle kullanılan takunyaları ayıran en belirgin özellik bu motiflerdi. Günümüzde hamamlarda ve camilerde kullanımı az da olsa sürse de biz artık aksesuar, biblo ve anahtarlıklar üretiyoruz. İnsanlar çocuklarına, gelinlerine hediye olarak alıyor; evlerinin bir köşesinde saklayıp bizi anıyorlar" diye konuştu.
TAKUNYA KÜLTÜRÜNÜ GELECEĞE TAŞIMAK İSTİYOR
Mesleğin geleceğine ilişkin endişelerini dile getiren Yakın, buna rağmen üretmeye devam edeceğini belirtti. Zanaatı öğrenmek isteyenlere de kapısının açık olduğunu ifade eden Yakın, kültürel mirasın korunması gerektiğini söyledi.
Yakın, "Başlamanın ve öğrenmenin yaşı yok; ömür boyu öğrenmek ve yaşamak var. Bazı meslekler maalesef yok oluyor, inşallah bizim mesleğimiz yok olmaz. Elim tuttuğunca bu işi yapmaya devam edeceğim. Gelecekte de bu sanatı devam ettirecek birilerinin çıkması ve unutulmaya yüz tutan bu kimliğe sahip çıkılması en büyük dileğim" ifadelerini kullandı.
