AHMET BUĞRA TOKMAKOĞLU-EGETELGRAF/ İzmir’in kuzey ulaşım ağının önemli noktalarından biri olan Menemen Tren İstasyonu, yalnızca bir ulaşım noktası değil, aynı zamanda Batı Anadolu’nun ekonomik ve siyasi tarihine ışık tutan önemli yapılardan biri olarak dikkat çekiyor. Menemen Tren İstasyonu ne zaman kuruldu? Menemen Tren İstasyonu hakkında bilinen tüm bilgileri sizler için derledik.
İNGİLİZLER GEDİZ HAVZASI İÇİN HAREKETE GEÇTİ
1860’lı yıllarda İngiltere, Batı Anadolu’daki tarımsal üretimi kontrol altına almak amacıyla demiryolu yatırımlarına yöneldi. Büyük Menderes Havzası’nın ardından Gediz Havzası’na odaklanan İngilizler, bölgede üretilen çekirdeksiz üzüm ve palamut gibi ürünlerin ticaretini kolaylaştırmayı hedefledi. Bu kapsamda İzmir’den başlayıp Manisa üzerinden o dönem Kasaba olarak bilinen Turgutlu’ya ulaşacak demiryolu hattı planlandı. İngiltere, hattın imtiyazını 4 Temmuz 1863’te Bâb-ı Ali’den aldı.
DEMİRYOLU HATTI 3 YILDA TAMAMLANDI
Edward Price adına yüzde 6 kar garantisiyle verilen imtiyaz doğrultusunda kurulan “Smyrna-Cassaba Railway Company”, 1864 yılında inşaat çalışmalarına başladı. Şirket, yaklaşık 93 kilometrelik İzmir-Kasaba hattını 3 yıl içinde tamamladı. Demiryolu hattı sırasıyla Bornova, Karşıyaka, Menemen, Manisa ve Turgutlu’ya ulaştı. Böylece bölgedeki tarım ürünlerinin limanlara taşınması hız kazandı.
GEDİZ NEHRİ’NİN YATAĞI DEĞİŞTİRİLDİ
Demiryolu inşası sırasında Gediz Nehri’nin taşkın riskine karşı önemli bir adım atıldı. Menemen yakınlarında nehrin yatağı değiştirilerek hem taşkınların önüne geçilmeye çalışıldı hem de İzmir Körfezi’nin dolmasının engellenmesi hedeflendi. Bu uygulama, demiryolu projelerinin bölgenin coğrafi yapısı üzerindeki etkilerine örnek olarak gösteriliyor.
MENEMEN’DE EKONOMİK DÜZEN DEĞİŞTİ
Demiryolunun Menemen’e ulaşmasıyla birlikte bölgede ekonomik yaşam yeniden şekillendi. Özellikle devecilik ve kervan taşımacılığı büyük ölçüde geriledi. İzmir ile Menemen arasındaki yaklaşık 35 kilometrelik mesafenin trenle 1,5 saatte aşılması, yük ve yolcu taşımacılığında demiryolunu ön plana çıkardı.
İSTASYON 1865 YILINDA HİZMETE GİRDİ
Menemen Tren İstasyonu, İzmir-Basmane – Manisa – Afyonkarahisar demiryolu hattı üzerinde yer alıyor. Aynı zamanda Menemen-Bergama demiryolunun başlangıç noktası olarak da önem taşıyor. İstasyon, The Smyrna Cassaba Railway Company tarafından inşa edilerek 10 Ekim 1865 tarihinde hizmete açıldı.
İSTASYON TCDD VE İZBAN DÖNEMİNE GİRİŞİ
İzmir-Kasaba hattını işleten şirket, 1 Temmuz 1934 tarihinde TCDD tarafından satın alınarak feshedildi. Böylece Menemen Tren İstasyonu doğrudan TCDD yönetimine geçti. 2001 yılında elektrifikasyon altyapısıyla yenilenen istasyon, 2006’da İZBAN projesi kapsamında geçici olarak kapatıldı. Yenileme çalışmalarının ardından istasyon, 30 Ocak 2011’de yeniden hizmet vermeye başladı.
HATTIN GÜNCEL DURUMU
Menemen Tren İstasyonu’nda bir kenar peronu ve bir ada peronu bulunuyor. İstasyonda bugün İzmir Mavi Treni, Konya Mavi Treni, 6 Eylül Ekspresi, 17 Eylül Ekspresi ve Ege Ekspresi gibi anahat trenleri hizmet veriyor. Ayrıca Basmane-Alaşehir ve Basmane-Uşak bölgesel trenlerinin yanı sıra İZBAN’ın Cumaovası-Menemen ve Menemen-Aliağa banliyö tren seferleri de istasyondan gerçekleştiriliyor.