Türkiye’nin Bisiklet Master Planı

bisiklet-yollari
Ege Telgraf Admin
11 Ocak 2023

Ülkemizde ulaşım planları kapsamında kent içi ve kent dışı bisiklet planlaması konusunda yaklaşım, yöntem ve süreçleri belirleyen herhangi bir yasal veya teknik çerçeve bulunmamaktadır. Ulusal düzeyde yapılan sınırlı sayıdaki talep tahmin çalışmasında bisiklet hiç gündeme gelmemiş, uygulamada yerleşimler arası bisiklet kullanımı az sayıda sayıdaki örnekleriyle herhangi bir altyapı olmaksızın turistik ya da sportif turların düzenlenmesi ile sınırlı kalmıştır.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tüm dünyada gelişen çevre bilinci ve sürdürülebilirlik hedeflerine erişmek ve uluslararası anlaşmalarla yükümlendiğimiz sorumlulukları yerine getirmek amacıyla çevre dostu bisiklet ulaşımının tüm kentlerimizde ve yerleşim dışı alanlarda yaygınlaşması için projeler geliştirmekte ve önlemler almaktadır. Bu çerçevede özellikle yerleşim alanları dışında, ağırlıkla belediyelerin yetki ve sorumluluğu dışındaki alanlarda çeşitli amaçlarlayapılan yolculuklarda bisikletin daha güvenli, ucuz ve sürdürülebilir bir ulaşım biçimi olarak geliştirilmesi için “Türkiye Yerleşimler Arası Ulaşım ve Turizm Bisiklet Yolu Ağı Master Planı” hazırlanması için Bilkent Üniversitesi ile bir sözleşme imzalamıştır.

Bu sözleşme kapsamında yapılacak çalışmalar sonucunda elde edilmesi amaçlanan ürünler arasında;

*Belediyelerin sorumluluğunda olan kentsel yerleşimleri de kapsayacak şekilde bisiklet kullanımının geliştirilmesine yönelik “Ulusal Bisiklet Stratejisi” taslağının hazırlanması,

*Yerleşimler arasında bisiklet kullanımını geliştirmek amacıyla “Yerleşimler Arası Ulaşım ve Turizm Bisiklet Yolu Ana Planı” raporlarının hazırlanması, bu kapsamda yaklaşık 6 bin kilometre uzunluğunda bisiklet ağının planlanması, tip projelerinin tasarlanması,

*Ulusal bisiklet ağının Avrupa’nın uluslararası turizm amaçlı ortak bisiklet ağı olan EuroVelo standartlarına uygun olarak planlanması ve bütünleşme için gerekli koşulların oluşturulması,

* “Bisiklet Ana Planı” kapsamında önerilen ağın altyapısının uygulanması konusunda eylem planlarının, tanıtım çalışmalarının, gerekli kurumsal ve yasal yapılanma önerilerinin geliştirilmesi,

*Yerleşimler arasındaki bisiklet altyapısının planlama, projelendirme, yapım ve işletmesinde yol gösterici olacak teknik konuların belirlenerek “Kentiçi Bisiklet Planlama ve Tasarım

*Kılavuzları ve Standartları” ile bütünleşecek şekilde önerilmesi,

*“Bisiklet Altyapı Planlaması ve Tasarımı Yönetmeliği” güncellenen halinde yapılması gereken değişikliklerin hazırlanması, görüş ve önerilerin hazırlanması yer almaktadır.

PLANLAMA YAKLAŞIMI VE SÜREÇLERI

Türkiye Yerleşimler Arası Ulaşım ve Turizm Amaçlı Bisiklet Yolu Ağı Master Planı” bisiklet kullanımının tüm biçimlerine ilişkin genel strateji ve ilkeleri belirlemekte özellikle yerleşimler ilgi dışındaki mevcut ve potansiyel turistik odaklarını birbirine bağlayan yolculuklarda bisiklet kullanımını geliştirmeye yönelik bir ağ ve destek hizmetleri oluşturulmasını amaçlamaktadır. Ülkemizde ulaşım planları kapsamında kent içi ve kent dışı bisiklet planlaması konusunda yaklaşım, yöntem ve süreçleri belirleyen herhangi bir yasal veya teknik çerçeve bulunmamaktadır. Bisiklet kullanımının daha yoğun olduğu kentsel alanlarda ulaşım planlaması konusunda sınırlı bir teknik çerçeve bulunmakla birlikte bisiklet planlaması konusunda açıklık ve zorunluluk bulunmamaktadır. Ulusal düzeyde yapılan sınırlı sayıdaki talep tahmin çalışmasında (örneğin Ulusal Ulaştırma Ana Planı kapsamında) bisiklet hiç gündeme gelmemiş, uygulamada yerleşimler arası bisiklet kullanımı az sayıda sayıdaki örnekleriyle herhangi bir altyapı olmaksızın turistik ya da sportif turların düzenlenmesi ile sınırlı kalmıştır. Bu çalışmada da kapsamlı bir talep tahmin çalışması ya da benzetim modeli kullanılmadan, bisiklet kullanımının arttırılmasına yönelik politikaların desteklenmesi stratejisine uygun olarak yerleşimler arasında güvenli bisiklet altyapısı oluşturulması hedeflenmektedir. Protokol gereğince etüt kapsamında belirlenecek ve ön projeleri hazırlanacak bisiklet altyapısının öngörülen kullanım amacına, kullanıcı özelliklerine ve ihtiyaçlarına, bisiklet ulaşımının gerekliliklerine, topoğrafya ve iklim gibi çevrenin özelliklerine uygun olarak planlanması ve projelendirilmesi hedeflenmektedir.

Bisiklet Yolculukları Kent İçi: Ülkeden ülkeye ve kentten kente oranları değişmekle birlikte nüfusun yoğunlaştığı kentsel alanlarda ortaya çıkan ulaşım amaçlı günlük yolculuklarda bisiklet kullanımı yüksek oranlara ulaşabilmektedir.

Bu yolculuklarda bisikletin kullanılması sürdürülebilirlik hedeflerine en çok destek veren ulaşım eylemidir çünkü daha önce otomobil ve toplu ulaşım araçları ile yapılan bu yolculukların bisiklet yolculuklarına dönüşmesiyle akaryakıt tüketimi, hava kirliliği, gürültü, kazalar, trafik sıkışıklığı ve zaman kayıpları azalmakta kentlerde ulaşım ve yaşam kalitesinde artışlar olmaktadır.

Yerleşim Dışı Bisiklet Yolculukları: Bir ucu yerleşim içinde olmasına karşılık diğer ucu yerleşim dışında olan, kentiçi yolculuklardan daha uzun yolculuklardır. Yerleşimlerin çevresindeki alanlara yönelik bu yolculukların uzunluğu artarken sayısı azalmakta, yolculuk amaçları arasında spor, turistik geziler ve rekreasyon öne çıkmaktadır.

Yerleşimler Arası Bisiklet Yolculukları: Uzun mesafeli bu yolculuklarda artık bisiklete binmek bir amaç olarak ağırlık kazanmakta, spor, dayanıklılık ve turistik gezilerin bisikletin kullanım amacı olduğu görülmektedir. Yolculuk mesafeleri uzamakta, genellikle çadırda ya da konaklama tesislerinde gecelemelerle devam ederek günlerce sürebilmektedir.

TÜRKİYE VE BİSİKLET

Türkiye Yerleşimler Arası Ulaşım ve Turizm Amaçlı Bisiklet Yolu Ağı Master Planı” kapsamında öncelikle ulusal düzeyde tüm ölçeklerde bisiklet kullanımının geliştirilmesine temel olacak “ulusal bisiklet stratejisi” belirlenerek her ölçekte ve farklı amaçlarla yapılan bisiklet yolculuklarının bir bütün olarak yönlendirilmesi sağlanmaktadır. Uluslararası uygulamalar ve örnekler dikkate alınarak ulusal düzeyde belirlenen stratejiler önümüzdeki dönemlerde değerlendirilmektedir.

Bu planın asıl amacı, Belediyelerin yetki alanı olan kentiçi bisiklet yolları dışında kalan ama onlarla bütünleşerek kent geçişlerinde bu yerel bisiklet ağlarını kullanan, gerektiğinde yerel yönetimlerle anlaşılarak bu kentiçi kesimleri ulusal ağ kapsamında düzenleyerek ülke düzeyinde bütünsel bir bisiklet ağının oluşturulmasıdır.

Kurumsal Yapı ve Bisiklet Konusundaki Yetkiler

Ulusal Bisiklet Ana Planı ile önerilen bisiklet ağı farklı idari yapıya sahip alanlardan geçtiği için farklı kurumlarla iş birliği yapılarak planlanacak, uygulanacak ve işletilecektir. Aşağıdaki yetki ve sorumluluk dağılımı mevcut yasal çerçeveyi yansıtmaktadır.

Büyükşehir Belediyesi Alanlarında Bisiklet ağının büyükşehir sınırlarındaki güzergahlarında hangi mevcut yolun üzerinde ya da idari sınırları içinde bulunmasına göre bir ya da birden fazla idare ile çalışmalar sürdürülecektir. Yol kesiminin hangi kurumun sorumluluğunda olduğuna bakılmaksızın çalışmalar sonunda onay aşamasında konunun Ulaşım Koordinasyon Merkezine (UKOME) sunularak onay alınması gerekecektir.

Çalışılan yol kesimi büyükşehir belediyesi sınırlarında olmakla birlikte KGM sorumluluğundaki devlet karayolu ağı kapsamında ise KGM ile iş birliği yapılacaktır.

Etüt edilen yol kesimi büyükşehir belediyesi sınırları içinde ve büyükşehir belediyesi sorumluluğundaki yol ağı üzerinde ise sadece ilgili büyükşehir belediyesi ile ortak çalışma yapılacaktır.

Büyükşehir belediyesi sınırları içinde büyükşehir ilçe belediyesinin sorumluluğunda olan yol kesimi söz konusu olduğunda ilgili büyükşehir ilçe belediyesi ve büyükşehir belediyesi ile iş birliği yapılacaktır.

Bisiklet ağının bir parçası olarak planlanan yol kesimi KGM sorumluluk alanındaki devlet karayolu ağının bir parçası ise KGM ile çalışılacaktır.

Yol kesimi İl Özel İdaresi sorumluluğundaki il yolu niteliğinde ise ilgili valilik ve il özel idari ile iş birliği yapılacaktır.

Çalışılan yol kesimi büyükşehir olmayan il merkezi belediyesi sorumluluğundaki yol ağında ise ilgili merkez belediye ile,

Yol kesimi ilçe belediyesi sorumluluğunda ise ilçe belediyesi ile iş birliği yapılacaktır. Söz konusu planlama kararları konusunda il ve gerekirse ilçe trafik komisyonları kararı da alınması gerekebilecektir.

Yukarıdaki kurumlar dışında bisiklet ağında planlanan yol kesiminin özel koşullara sahip çevre koruma bölgeleri, sit alanları, özel turizm alanları, milli parklar, orman alanları, demiryolları, limanlar gibi özel alanlardan geçmesi durumunda ilgili birimlerle iş birliği yapılması gereklidir.

Bölgesel ölçekte mevcut potansiyelin geliştirilmesi ve ileriye yönelik projelerin etkilerinin dikkate alınması için bölge kalkınma ajansları ile iletişim kurulmalidır.

BİSİKLET PAYLAŞIM SiSTEMLERİ

Geçmişi eski olmasına karşılık doksanlardan itibaren kentlerin gündemine oturan ve ulaşımda farklılık yaratan bisiklet paylaşım sistemleri dünya kentlerinde çok farklı biçimlerde uygulanmaktadır. “Bisiklet Paylaşım Sistemi”, “Kent Bisikleti”, “Bisiklet Kiralama Sistemi” gibi farklı adlarla tanıtılan bu ortak kullanıma açık bisiklet sistemlerinin isimleri aslında çok düşünülmeden ve tartışılmadan kullanılmakta ve uygulamalar arasında farklılıklar göstermektedir.

Bisiklet Paylaşım Sistemi, bir yerel yönetimin kentlilere ya da kâr amacı gütmeyen bir birimin (örneğin bir üniversitenin öğrenci ve personeline) sunduğu bisikletlerin kullanımı olarak değerlendirilirken bu altyapı ve ilgili hizmetlerin belirli bir kâr amacı ile sunulması daha çok Bisiklet Kiralama niteliğine dönüşmektedir. Uygulamalar kent genelini kapsadığında ise “kent bisikleti” olarak kullanılmaktadır. Aynı kentte birden çok işleticinin sunduğu bisiklet kiralama sistemleri ve hatta kamunun işlettiği veya işlettirdiği bisiklet paylaşım sistemleri, kaykay (scooter) gibi araçlarla bir arada hizmet sunabilmektedir.

Ulusal Bisiklet Stratejileri ve Planları

Kişilerin motorlu taşıtlarla yolculuk yapmaktan vazgeçerek günlük yolculuklarında bisiklet kullanmaları farklı alanlarda pek çok yarar sağlamakta; maliyet, çevre kirliliği, sağlık konularında kişisel ve toplumsal kazançlar oluşturmaktadır. Küresel sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmak için birçok konuda yarar sağlayan bisikletli ulaşımın geliştirilmesi için artık ulusal hükümetler ve yerel yönetimler, uluslararası kurumlar ile iş birliği yaparak eylemlerini birlikte düzenlemeye çalışmaktadır. Bu çabaların temel adımı bisiklet kullanımının yaygınlaştırılması için ulusal bisiklet stratejilerinin ve planlarının hazırlanması olmuştur.

Bisiklet stratejileri ve planları bir ülkede, bölgede, kentte ya da kırsal alanda bisiklet kullanımının artırılması amacıyla;

Hem bisiklet ve hem de diğer ulaşım biçimleri için benimsenmesi gereken yaklaşımları belirlemek,

Yapılması gereken işleri ve düzenlemeleri bilimsel olarak ortaya koymak,

Bunları kimin uygulaması gerektiğini tanımlayarak görev dağılımını belirlemek,

Yapılacak işlerin maliyet boyutlarını kabaca ortaya koymak,

Atılacak adımların zamanlamasını oluşturmak,

Gerekli finansman kaynaklarının nereden ve nasıl oluşturulacağını açıklamak,

Gerekli yasal ve idari düzenlemeleri tanımlamak,

Projelendirme, yatırım ve işletmenin koordinasyon, denetim ve değerlendirme yöntemlerini belirlemek için kullanılan bir yol haritasıdır.

ULUSAL BİSİKLET STRATEJİSİ

Ülkemizde bugüne kadar ulusal düzeyde bir bisiklet stratejisi ya da ana planı hazırlanmamış, ancak bazı kentlerimizde yerleşik alanı kapsayan ulaşım ana planları kapsamında “bisiklet planları” da hazırlanarak uygulamaya konulmuştur.

Bazı kentlerimizin ulaşım ana planları içinde ayrı bir plan niteliğinde olmamakla birlikte bisikletin geliştirilmesine yönelik önlemler ve tekil proje önerileri yer almış,bazı kentlerimizde de genel ulaşım ve trafik etütleri kapsamındaki karayolu projelerinde bisiklete yönelik düzenlemeler önerilmiştir. Kentlerde birbirinden bağımsız yapılan bu çabalar tekil girişimler halinde olmuş, yerel yönetimler bisiklet projelerinden bazılarını, genellikle bisikleti geliştirme uygulamaları ile çelişen otomobillerin hızlandırılması amacıyla uygulanan projelerle birlikte gerçekleştirmiştir.

Ulusal Bisiklet Stratejisi Nedir?

Dünyanın çeşitli ülkelerinde hazırlanan ve yıllardır uygulanmakta olan bisiklet politika ve stratejilerinin değerlendirilmesi sonucunda ülkemiz ve günümüz koşullarına uyarlanması gereken kararlar ve öneriler Ulusal Bisiklet Stratejisinde tanımlanmıştır.

Ülkemizde ilk kez hazırlanan ulusal bisiklet stratejisinin amacı ve kapsamı belirlenirken aşağıdaki konuların özellikle göz önünde tutulması gerekmektedir;

Bisiklet stratejisi ve bisiklet ana planları kapsamlı ve teknik raporlar değil, küresel sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmak amacıyla fosil yakıt kullanan ve kentlerde büyük yer kaplayan motorlu taşıtlar yerine bisikletin kullanımının geliştirilmesi için, bilimsel verilere dayanan bir yajlaşım,politikalar ve hedefler bütünüdür.

Bisiklet stratejisi bir dilekler ya da istekler dizisi değil, kamu ve özel kurumların zorunlu ya da ihtiyari olarak yapacakları işleri tanımlayan bir yol haritasıdır.

Ulusal bisiklet stratejisi, daha alt düzeyler (bölgesel, kırsal, metropoliten, kentsel) için hazırlanacak ayrıntılı yerel stratejiler ve bisiklet planlarının hazırlanmasında yol göstermeli, o düzeylerdeki planlar için gerekli genel ilke ve hedefleri koymalıdır.

Ulusal bisiklet stratejisi, yönetim düzeyleri ve kurumlar arasındaki yatay ve dikey eşgüdümü sağlamayı ve alt düzeylerde oluşabilecek sorunları önceden çözmeyi hedeflemelidir.

Bisikletin geliştirilmesi için mekânsal planlama aşamasında yapılması gerekli düzenleme ilkelerini ortaya koymalıdır. Yeni yerleşimlerde planlama aşamasında bisiklet kullanımını yapılırken stratejilerin kısa dönemde daha etkili olabilmesi artırıcı düzenlemeler için mevcut yerleşim alanlarında ve mevcut yol şebekesinde uygulanacak “bisiklete dönüşüm”ilke ve stratejileri de netleştirilmelidir.

Bisiklet strateji ve planları bitmiş öneriler değildir. Ayrıntılı önlem ve düzenlemeleri içerecek eylem planları, projeler, programlar, finansman havuzları ve teşviklerle uygulamaya aşamasına yönlendirmelidir.

Kaynak : Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı.

emekli-ucret

Memur ve emekli fakirleşmeye devam…

Tarih tekerrürden ibaretse