Türkiye’de kümes hayvancılığı alanında tavuk eti ve yumurta üretimi hem tüketim ihtiyaçlarını karşılamak hem de ekonomiye katkı sağlamak adına büyük bir öneme sahiptir. Ancak son yıllarda sektörde yaşanan gelişmeler ve fiyat değişiklikleri hem üretici hem tüketicileri memnun etmeyen seviyeye ulaşmıştır. Özellikle yem ve enerji maliyetlerindeki artışlar, tavuk eti ve yumurta fiyatlarını olumsuz etkilemiş, bu da tüketicilerin alım gücünü sınırlayan bir faktör haline gelmiştir.
Yıllar itibari ile tavuk eti fiyatlarının yükselişi, tüketicilerin cüzdanlarını zorlarken, üreticiler de girdi maliyetlerindeki artış sebebi ile kar marjlarında düşüş yaşamıştır. Bu durum neticesinde üretimin azalmasına ve fiyatların daha fazla artmasına sebep olmuştur. Türkiye İstatistik Kurumu tarafından geçtiğimiz hafta yayımlanan Kümes Hayvancılığı Üretimi raporuna göre: Ağustos ayında bir önceki yılın aynı ayına göre tavuk yumurtası üretimi yüzde 4,5 artış kaydederken; tavuk eti üretiminde yüzde 5,9, kesilen tavuk sayısında yüzde 7,7 ve hindi eti üretiminde yüzde 29,1 oranında azalış yaşanmıştır. Ocak-Ağustos döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre tavuk yumurtası üretimi yüzde 4,2 artarken; tavuk eti üretimi yüzde 4,6, kesilen tavuk sayısı yüzde 7,5 ve hindi eti üretimi yüzde 11,9 azalmıştır.
Türkiye’de, başta tavuk eti üretimi olmak üzere kümes hayvanı yetiştiriciliğinde 2023 yılına kadar üretim artışı gözlenmiştir ancak, fiyatlar da bu büyümeyle birlikte artmıştır. Sektörde yumurta üretimi de tavuk eti üretimi kadar büyük bir rol oynamaktadır. Yumurta ve tavuk üretiminde, yem, enerji, ilaç, bakım gibi birçok maliyet unsuru bulunmaktadır. Bu maliyetlerin artması, üreticilerin kar marjlarını azaltmaktadır. Yem hammaddeleri büyük ölçüde ithal edildiğinden döviz kurlarındaki dalgalanmalar, maliyetlerde öngörülemez değişikliklere sebep olmaktadır. Üreticiler, faaliyetlerine devam etmek ve büyümek için uygun koşullarda krediye ihtiyaç duymakta ancak, krediye erişimde yaşanan sorunlar, sektörün büyümesini kısıtlamaktadır.
Üretimde yaşanan düşüşü önlemek ve bu besin maddelerinin sofralardaki yerini korumak için gerek üreticilerin gerekse yetkili makamların üzerine düşen görevler bulunuyor. Üreticiler, işletme verimliliğini artırarak maliyetleri düşürebilirler. Modern teknolojileri ve en iyi uygulamaları kullanarak daha fazla ürün elde ederek kar marjlarını artırabilirler. Yem ve diğer hammaddelerin ithalatına olan bağımlılığı azaltmak için yerel üretimi artırmak önemlidir. Tarım politikaları ile yerel üretim desteklenmeli ve ithalatın getirdiği riskler azaltmalıdır. Finansman sorunlarını aşmak için üreticilere uygun koşullarda kredi sunan programlar geliştirilmeli, üreticilerin finansal okuryazarlık düzeyi artırılarak, kredi kaynaklarını daha etkili bir şekilde kullanmaları teşvik edilmelidir. Devlet, üreticilere fiyat dalgalanmalarına karşı koruma sağlayan sigorta sistemleri veya fiyat destekleri sunabilir, bu sayede üreticilerin belirsizlikler karşısında riskleri minimize edilebilir. Türkiye'de yumurta ve tavuk üreticiliği hem yerel ekonomiye hem de gıda üretimine önemli katkılarda bulunuyor. Ancak yaşanan sorunlar, bu sektörün sürdürülebilirliğini tehdit ediyor. Sektörün sorunlarının acil olarak çözüme kavuşturulması gerekiyor.
Gelecek hafta verilerin açıklanacağı takvimden önemli olanları aşağıda paylaşıyorum.
Ekonomik veri takvimi
24 Ekim 2023, Salı İngiltere İşsizlik Oranı
24 Ekim 2023, Salı Almanya İmalat/Hizmet PMI
24 Ekim 2023, Salı Euro Bölgesi İmalat/Hizmet PMI
24 Ekim 2023, Salı İngiltere İmalat/Hizmet PMI
24 Ekim 2023, Salı ABD İmalat/Hizmet PMI
25 Ekim 2023, Çarşamba Türkiye Kapasite Kullanım Oranı
25 Ekim 2023, Çarşamba ABD Kapasite Kullanım Oranı
26 Ekim 2023, Perşembe Euro Bölgesi Faiz Oranı Kararı
27 Ekim 2023, Cuma Çin Ratig Kredi Notu
Ekonomi ve finans sözlüğü
Tasarruf: Tüketimin gelecekteki bir tarihe ertelenmesi sonucunda gelirin tüketime harcanmayan kısmıdır. Gelecekte daha fazla kazanç elde etme isteği veya ileride ortaya çıkabilecek beklenmedik durumlara karşı önlem alma içgüdüsü bireylerin tasarruf eğilimlerini artıran sebeplerdendir (TCMB).
Tasarruf açığı: Belirli bir dönemde, yurt içi toplam tasarrufların yurt içi toplam yatırımları karşılayamaması durumunda yatırımların karşılanabilmesi için gerekli olan dış finansman miktarıdır (TCMB).