Ege Telgraf’a değerlendirmede bulunan İzmir Ticaret Odası Meclis Üyesi Enver Mehmet Torun, yüksek faizden kapasite kaybına, yan sanayiden elektrikli araç dönüşümüne uzanan riskleri sıraladı; sektörün yeniden ivme kazanması için finansman, rekabetçi sanayi politikası ve teknoloji yatırımı çağrısı yaptı

‘RAKAMLAR YANILTMASIN’

Oluşan tabloyu yalnızca ihracat gelirindeki artış üzerinden başarı olarak okumanın doğru olmayacağı uyarısında bulunan İzmir Ticaret Odası Meclis Üyesi Enver Mehmet Torun, “Sektörün gerçek gücünü üretim adedi, kapasite kullanımı, iç pazar ve ihracat miktarı birlikte gösterir. Üretimin yüzde 7,3, otomobil üretiminin yüzde 19, ihracat adedinin yüzde 12 gerilemesi ciddi bir uyarıdır. İhracat gelirinin 27,2 milyar dolara çıkmasında kur hareketleri, araç fiyatlarındaki yükseliş, ürün karmasının değişmesi ve daha yüksek katma değerli araçların payı etkili olabilir. Ancak fabrikalar daha az üretirken bunu kalıcı bir başarı olarak görmek yanıltıcıdır. Asıl mesele üretim hacmini, rekabet gücünü ve kapasite kullanımını yeniden artırabilmektir. Türkiye otomotivde güçlü bir üretim ülkesi olma iddiasını koruyacaksa maliyet, finansman, yatırım ve ihracat pazarlarında rekabet sorunlarını hızla çözmek zorundadır” dedi.

‘FABRİKALAR YARIM GAZDA’

Kapasite kullanımının yüzde 59’a gerilemesinin birkaç sebebi olduğunun altını çizen Torun, “Tek bir nedeni yok, birkaç baskı aynı anda sektörü zorluyor. İç pazarda yüksek faiz ve krediye erişim sorunu talebi sınırlarken, Avrupa başta olmak üzere ihracat pazarlarındaki yavaşlama da siparişleri azaltıyor. Bunun yanında enerji, işçilik, finansman ve hammadde maliyetlerindeki artış Türkiye’nin üretim avantajını zayıflatıyor. Kur seviyesinin maliyet artışlarını yeterince telafi etmemesi de ihracatçının rekabet gücünü aşağı çekiyor. Fabrikalar sipariş kadar üretim yapıyor. Kapasiteyi yeniden yükseltmek için finansman koşullarının iyileşmesi, maliyet baskısının azalması ve dış talebin güçlenmesi gerekiyor. Bu tablo yatırım iştahını ciddi biçimde zayıflatıyor” diye konuştu.

SİPARİŞLER AZALIYOR

Ana sanayideki üretim kaybının İzmir’deki yan sanayiye doğrudan yansıdığına vurgu yapan Torun, “Siparişler azalıyor, üretim planları daralıyor, tahsilat süreleri uzuyor ve işletme sermayesi ihtiyacı büyüyor. Özellikle metal, plastik, kalıp, makine ve yedek parça üreten KOBİ’ler hem iç pazardaki yavaşlamadan hem de ihracat siparişlerindeki düşüşten etkileniyor. Bugün birçok sanayici yeni kapasite yatırımı yapmaktan çok mevcut kapasitesini korumaya, çalışanını kaybetmemeye ve nakit akışını yönetmeye odaklanmış durumda. Çünkü yüksek faiz ortamında yeni makine yatırımı yapmak son derece maliyetli. Buna enerji, işçilik ve hammadde giderleri de eklenince yatırım iştahı zayıflıyor. İzmir sanayisinin üretim kabiliyeti güçlü ancak bu gücün korunabilmesi için siparişlerin canlanması, finansmana erişimin kolaylaşması ve öngörülebilir bir maliyet ortamının oluşması gerekiyor” şeklinde konuştu.

TALEP BAŞKA ÜRETİM BAŞKA

Yerli otomobil payının yüzde 35’te kalmasının yalnızca maliyet meselesiyle açıklanabilmesinin pek yeterli olmayacağını belirten Torun, “Türkiye’de tüketicinin tercih ettiği SUV, hibrit, elektrikli ve üst donanımlı araç segmentlerinde ithal modellerin ağırlığı oldukça yüksek. Yerli üretimde ise model çeşitliliği aynı ölçüde geniş değil. Dolayısıyla tüketici talebi ile Türkiye’de üretilen araçların ürün gamı arasında belirgin bir uyumsuzluk oluşuyor. Bir diğer önemli unsur, küresel markaların Türkiye’yi önemli bir satış pazarı olarak görmesi ve çok sayıda modeli ithalat yoluyla pazara sunmasıdır. Vergi sistemi de motor hacmi, fiyat ve teknoloji tercihlerinde pazarın yönünü etkiliyor. Yerli payını artırmak için yalnızca mevcut modelleri daha fazla üretmek yetmez. Türkiye’de yeni nesil araçların, özellikle elektrikli, hibrit ve yüksek talep gören gövde tiplerinin üretimini çoğaltmak gerekiyor. Tüketici hangi aracı istiyorsa onu Türkiye’de üretebilir hale gelmeliyiz” ifadelerini kullandı.

YATIRIM RAFA KALKIYOR

Bugünkü faiz düzeyinde otomotiv sanayisinde yatırım kararı almanın çok daha zor hale geldiğini dile getiren Torun, “Yeni bir üretim hattı, robotik sistem ya da teknoloji yatırımı kısa sürede geri dönen harcamalar değil. Sanayici önce sermayenin maliyetine, ardından yatırımın geri dönüş süresine bakıyor. Kredi pahalı olduğunda birçok proje fizibilite aşamasında rafa kalkıyor. Bu durum sadece bugünkü üretimi değil, gelecek yıllardaki rekabet gücümüzü de etkiliyor. Küresel otomotiv yatırımları ülkeler arasında yarış halinde. Türkiye finansman, teşvik ve yatırım ortamında avantaj üretemezse yeni projelerin Doğu Avrupa, Asya veya Kuzey Afrika gibi alternatif üretim merkezlerine kayması ciddi bir risk haline gelir” değerlendirmesinde bulundu.

DÖNÜŞEMEYEN KAYBEDECEK

Elektrikli araçlara dönüşümün ertelenemeyecek nitelikte bugünün önemli bir konusu olduğunu belirten Torun, “Türkiye’nin özellikle güçlü olduğu metal işleme, kalıp, plastik, kablo, elektronik ve makine alanları bu dönüşüm için önemli bir altyapı sağlıyor. İzmir de bu açıdan ciddi bir tedarik gücüne sahip. Ancak mevcut kabiliyetleri korumak yeterli değil; batarya teknolojileri, güç elektroniği, sensörler, yazılım, hafif malzemeler ve akıllı üretim sistemlerine hızla yatırım yapılması gerekiyor. Çünkü elektrikli araç, geleneksel içten yanmalı motorlu araçtan çok farklı bir tedarik zinciri oluşturuyor. Bugün dönüşemeyen firmalar beş yıl sonra ana üreticilerin tedarik listelerinde yer bulmakta zorlanabilir. Buradaki en büyük risk pazarın tamamen kaybedilmesi değil, katma değeri yüksek yeni nesil parçaların başka ülkelerde üretilmesidir. İzmir sanayisinin bu yarışta kalabilmesi için teknoloji yatırımı, nitelikli iş gücü ve Ar-Ge desteği birlikte ilerlemelidir” dedi.

ÜÇ HAMLE ŞART

Gelecek açısından en büyük endişesinin sorunların birbirini besleyen bir zincire dönüşmesi olduğunu dile getiren Torun, “Üretim düşerse kapasite atıl kalır, ihracat pazarlarında pay kaybı başlar, ardından yeni yatırımlar başka ülkelere yönelir. Bunun devamında yan sanayide şirket kapanmaları ve istihdam kayıpları kaçınılmaz hale gelebilir. Bu nedenle bugünden önlem alınmalı. Birincisi, sanayiciye uzun vadeli ve erişilebilir yatırım finansmanı sağlanmalı. İkincisi, otomotivde enerji, vergi ve üretim maliyetlerini azaltacak rekabetçi bir sanayi politikası uygulanmalı. Üçüncüsü ise elektrikli araç, batarya, yazılım ve ileri teknoloji yatırımlarına güçlü ve uzun vadeli teşvikler verilmelidir. Otomotiv sektörü günü kurtaran değil, en az beş-on yıllık perspektifle yönetilmesi gereken stratejik bir alandır” ifadelerini kullandı.

Öncelikle kontrollü av turizmi ile kaçak avcılık arasındaki ayrımı yapmak gerekiyor. Kontrollü av turizmi; belirli türler, bölgeler, dönemler ve sayısal kotalar çerçevesinde, yetkili kurumların verdiği belgelerle gerçekleştiriliyor. Kaçak avcılık ise koruma altındaki türleri, üreme dönemlerini ve avlanma sınırlarını dikkate almayan yasa dışı bir faaliyet. Bununla birlikte bir avın yasal olması, onun bilimsel, etik ve sürdürülebilir olduğu anlamına kendiliğinden gelmiyor. Tartışmanın düğümlendiği nokta da burada ortaya çıkıyor.

MİLYARLARCA DOLARLIK EKONOMİK AĞ

Av turizminin dünya genelindeki büyüklüğünü tek bir rakamla ifade etmek kolay değil. Bazı araştırmalar yalnızca rehberli av turlarını hesaplarken bazıları ulaşım, konaklama, silah ve ekipman, arazi kiralama, ruhsat ve işleme hizmetlerini de kapsıyor.

Bir ticari pazar araştırmasına göre küresel yaban hayatı av turizmi pazarının 2024 yılında yaklaşık 23,9 milyar dolarlık büyüklüğe ulaştığı tahmin ediliyor. Aynı araştırma, pazarın 2030’da 35,5 milyar doları aşabileceğini öngörüyor. Ancak bu rakamlar büyük av hayvanlarından kuş avcılığına, yerli ziyaretçilerden uluslararası av turlarına kadar oldukça geniş bir alanı kapsıyor.

Ulusal veriler sektörün ekonomik çevresini daha somut biçimde gösteriyor. ABD Balık ve Yaban Hayatı Servisinin araştırmasına göre 2022 yılında ülkede 14,4 milyon kişi avcılık yaptı. Avcıların seyahat, ekipman, ruhsat ve diğer kalemlerdeki toplam harcaması 45,2 milyar dolara ulaştı. Bunun 12,3 milyar dolarlık bölümü doğrudan seyahat bağlantılı harcamalardan oluştu.

Avrupa’da ise yaklaşık 7 milyon avcı bulunduğu belirtiliyor. Bununla birlikte Avrupa için açıklanan ekonomik rakamlar çoğu zaman av turizminin yanında sportif atıcılığı, silah ve mühimmat üretimini ve bağlantılı hizmetleri de kapsıyor. Bu nedenle söz konusu verileri doğrudan 'av turizmi cirosu' şeklinde yorumlamamak gerekiyor. Avcılıkta, avcı ile avlanan hayvan arasında gerçekleşen bir faaliyetin yanı sıraotelcilik, ulaşım, rehberlik, kırsal yeme içme işletmeleri, ekipman satışı, arazi yönetimi ve et işleme gibi birçok alanı etkileyen geniş bir ekonomik ağ söz konusu.

KORUMA İÇİN EKONOMİK KAYNAK OLABİLİR Mİ?

Av turizmini savunanlara göre doğru yönetilen bir sistem, yaban hayatına ekonomik değer kazandırarak yaşam alanlarının korunmasına yardımcı olabilir. Avcıların ödediği kota, ruhsat, rehberlik, ulaşım ve konaklama ücretleri kırsal bölgelerde gelir oluşturabilir. Elde edilen kaynağın habitatların iyileştirilmesi, bilimsel izleme ve kaçak avcılıkla mücadele için kullanılması da modelin temel gerekçeleri arasında gösteriliyor.

Fakat sistemin gerçekten korumaya hizmet edebilmesi için hayvan popülasyonlarının düzenli ve güvenilir biçimde sayılması gerekiyor. Kotaların ticari beklentilerle değil bilimsel verilerle belirlenmesi, denetim sonuçlarının açıklanması ve gelirin yerel topluluklara adil şekilde ulaşması da temel koşullar arasında.

Dünyada en fazla anılan örneklerden biri Namibya. Ülkedeki topluluk koruma alanlarında avlanma kotaları, yıllık hayvan sayımları dikkate alınarak kamu otoritesi tarafından belirleniyor. Av gelirlerinin bir bölümü korucuların ücretlerine, kaçak avcılıkla mücadeleye ve yerel ihtiyaçlara aktarılıyor. Namibya hükümetinin verilerine göre ülkede 86 kayıtlı topluluk koruma alanı bulunuyor ve bunlar ülke yüzölçümünün yaklaşık yüzde 20’sini kapsıyor.

Zimbabwe’deki CAMPFIRE programında da av turizminden sağlanan gelirlerin bir bölümünün okul, klinik, su hattı ve kuyu gibi ortak ihtiyaçlarda kullanıldığı belirtiliyor. Ancak bu örnekler kusursuz değil. Gelirin adil dağıtılmaması, mali şeffaflık eksikliği ve kırsal toplulukların avcılık gelirine bağımlı kalması sistemin başlıca risklerini oluşturuyor.

Afrika’daki sektörün büyüklüğüne ilişkin en fazla atıf alan akademik çalışmalardan biri, Sahra Altı Afrika’daki av turizminin yılda en az 201 milyon dolar brüt gelir meydana getirdiğini ve yaklaşık 1,4 milyon kilometrekarelik alanda yürütüldüğünü hesaplamıştı. Ancak bu araştırmanın 2007’de yayımlandığını, dolayısıyla güncel cirodan çok sektörün coğrafi etkisini gösterdiğini unutmamak gerekiyor.

ETİK VE EKOLOJİK ELEŞTİRİLER

Av turizmine yönelik eleştirilerin başında, bir hayvanın eğlence veya hatıra amacıyla öldürülmesinin etik açıdan kabul edilemeyeceği düşüncesi geliyor. Yanlış belirlenen kotaların ve özellikle iri, sağlıklı erkek bireylerin sürekli seçilmesinin popülasyonların genetik ve sosyal yapısını bozabileceği de belirtiliyor.

Yolsuzluk, yetersiz denetim, gelirin yerel halka ulaşmaması ve 'doğa koruma' söyleminin ticari avcılığa gerekçe yapılması diğer önemli itirazlar arasında. Bilimsel literatür de av turizminin hangi koşullarda adil ve sürdürülebilir sonuçlar verdiğini kesin biçimde gösterecek ekonomik ve toplumsal verilerin hâlâ sınırlı olduğuna dikkat çekiyor.

Uluslararası Doğayı Koruma Birliği IUCN, iyi yönetilen av turizminin bazı koşullarda türlerin ve yaşam alanlarının korunmasına kaynak sağlayabileceğini kabul ediyor. Ancak bu yaklaşım koşulsuz bir destek anlamına gelmiyor. Bilimsel kota, etkin denetim, şeffaf gelir paylaşımı ve yerel toplumun karar süreçlerine katılması vazgeçilmez ölçütler olarak sıralanıyor.

TÜRKİYE’DE AV TURİZMİ

Türkiye’de av turizmi, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde yürütülüyor. Yabancı avcıların geçici avcılık belgesi edinmesi, tur düzenleyen seyahat acentelerinin ise gerekli izinlere sahip olması gerekiyor. Doğa Koruma ve Millî Parklar Genel Müdürlüğü belirlenen sahalar ve türler için kota tahsisleri ile ihaleler gerçekleştiriyor.

Son yıllarda yayımlanan resmî ilanlarda yaban keçisi ve kızıl geyik öne çıkıyor. Adana, Mersin, Kayseri, Hatay, Niğde, Hakkâri, Van, Bitlis, Eskişehir ve Muğla gibi farklı illerde av turizmi kotaları duyuruluyor. Bu ilanlarda avlanacak tür, saha, kota miktarı ve ücret gibi bilgiler yer alıyor.

Türkiye'de tartışılan en önemli konu ise kotaların kaç liraya satıldığı ve bu satıştan elde edilen gelirin ne kadarının doğa koruma çalışmalarına ve yöre halkına aktarıldığı. Popülasyon sayımları hangi yöntemlerle yapılıyor? Avlanan bireylerin yaş ve cinsiyet dağılımı nasıl belirleniyor? Bağımsız bilim insanları, yerel halk ve doğa koruma kuruluşları karar süreçlerine ne ölçüde katılıyor?

Av turizmi, doğa koruma ile ekonomik kullanım arasındaki en keskin tartışma alanlarından biri. Başarı ölçüsü yalnızca satılan kota veya elde edilen gelir olmamalı. Avlanan türün uzun vadeli durumu, habitatın korunması, bilimsel denetim ve yöre halkının aldığı adil pay da hesaba katılmalı. Yaban hayatı ekonomik değeri bulunan bir kaynak olmanın yanı sıra, gelecek kuşaklara karşı taşıdığımız ortak bir sorumluluk olarak düşünülmeli.

Alzheimer hastalığının yaşlanmanın doğal bir parçası olmadığını ve ilerleyici bir beyin hastalığı olduğunu belirten Medicana International Samsun Hastanesi doktorlarından Nöroloji Uzmanı Uzm. Dr. Adem Akkurt, hastalığın erken dönem belirtilerine ilişkin açıklamalarda bulundu. Hastalığın kesin nedeninin henüz tam olarak ortaya konulamadığını ifade eden Akkurt, beyinde amiloid ve tau adı verilen proteinlerin anormal birikmesiyle birlikte sinir hücrelerinde meydana gelen hasarın hastalığın gelişiminde önemli rol oynadığını söyledi. Genetik ve çevresel birçok faktörün de sürece katkıda bulunabildiğini belirtti.

ALZHEİMER RİSKİNİ ARTIRAN FAKTÖRLER

İleri yaşın yanı sıra çeşitli faktörlerin de Alzaymır gelişme riskiyle ilişkilendirildiğini belirten Uzm. Dr. Akkurt, "İleri yaşın yanı sıra ailede Alzaymır öyküsü bulunması, yüksek tansiyon, diyabet, kolesterol yüksekliği, obezite, sigara kullanımı, hareketsiz yaşam, işitme kaybı ve düşük sosyal-zihinsel aktivite gibi faktörler de riskin artmasıyla ilişkilendirilmektedir" dedi.

"AKLA SADECE UNUTKANLIK GELMEMELİ"

Toplumda Alzaymır denildiğinde ilk olarak unutkanlığın akla geldiğini belirten Akkurt, hastalığın başlangıcında farklı belirtilerin de ortaya çıkabileceğini söyledi. Uzm. Dr. Akkurt, "En erken ve sinsi belirtilerden biri kelime bulmakta zorlanma olabilir. Kişi çok iyi bildiği bir nesnenin adını hatırlamayabilir, bunun yerine ‘şu', ‘o şey' gibi ifadeleri kullanmaya başlayabilir. Bu durum sıklaşıyor ve kişinin günlük konuşmasını etkilemeye başlıyorsa mutlaka dikkate alınmalıdır. Bunun yanı sıra aynı soruların tekrar tekrar sorulması, yakın zamanda yaşanan olayların unutulması, randevuların karıştırılması, günlük işleri planlamakta zorlanma, yön bulmada güçlük ve kişilik ya da davranış değişiklikleri de değerlendirilmesi gereken belirtiler arasındadır. Bu tür değişiklikler kişinin kendisi kadar yakınları tarafından da fark edilebilir" diye konuştu.

BU YANIGIYA DİKKAT!

Toplumda yaygın olarak kullanılan "Bu yaşta unutkanlık normaldir" yaklaşımının tanının gecikmesine neden olabileceğini ifade eden Akkurt, yaşla birlikte bazı unutkanlıkların görülebileceğini ancak günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyen bilişsel değişikliklerin değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Erken tanının hastalığın yönetimi açısından önem taşıdığını belirten Akkurt, erken dönemde hastanın ayrıntılı değerlendirilmesi, uygun tedavi seçeneklerinin belirlenmesi ve risk faktörlerinin kontrol altına alınmasının mümkün olabileceğini ifade etti. Akkurt, "Erken tanı, hastalığın yönetimi açısından büyük önem taşıyor. Erken dönemde hastanın ayrıntılı değerlendirilmesi, uygun tedavi seçeneklerinin belirlenmesi ve risk faktörlerinin kontrol altına alınması mümkün olabiliyor. Bu nedenle kişinin hafızasında, konuşmasında, davranışlarında veya günlük yaşam becerilerinde belirgin bir değişiklik fark edildiğinde bunun yaşlanmanın doğal sonucu olduğu düşünülmemeli ve nöroloji uzmanına başvurulmalıdır" şeklinde konuştu.

KESİN TEDAVİ BULUNUYOR MU?

Alzaymır hastalığını tamamen ortadan kaldıran kesin bir tedavinin bulunmadığını belirten Uzm. Dr. Adem Akkurt, buna karşın hastalığın belirtilerini yönetmeye yönelik tedavilerin uygulandığını söyledi. Akkurt, uygun hastalarda hastalığın biyolojik seyrini yavaşlatmayı hedefleyen yeni nesil tedavi yaklaşımlarının da gündemde olduğunu belirtti. Tedavinin hastanın hastalık evresi, genel sağlık durumu ve uygunluk kriterlerine göre kişiselleştirildiğini ifade etti.İlaç tedavisinin yanında düzenli egzersiz, dengeli beslenme, kaliteli uyku, zihinsel aktiviteler ve sosyal yaşamın desteklenmesinin de tedavi sürecinin önemli parçaları olduğunu belirten Akkurt, Alzaymır konusunda en önemli mesajın erken farkındalık olduğunu söyledi. Uzm. Dr. Akkurt ayrıca, "Unutkanlık dışında ortaya çıkan değişiklikleri de göz ardı etmemek gerekiyor. Özellikle kelime bulma güçlüğü, günlük işleri planlamada zorlanma veya yakın zamanda yaşanan olayların unutulması gibi belirtiler tekrarlamaya başladıysa değerlendirme için bir nöroloji uzmanına başvurulması önemlidir."

YENİ NESİL TEDAVİ YAKLAŞIMLARI

Uzm. Dr. Adem Akkurt, hastalığın belirtilerini yönetmeye yönelik tedavilerin yanı sıra uygun hastalarda hastalığın biyolojik seyrini yavaşlatmayı hedefleyen yeni nesil tedavi yaklaşımlarından TMS ve TPS'nin de gündemde olduğunu sözlerine ekledi.

HER ZAMAN KALP HASTALIĞINI GÖSTERMİYOR

Her göğüs ağrısı veya çarpıntı yaşayan çocukta kalp hastalığından şüphelenilmemesi gerektiğini ifade eden Sönmez, "Göğüs ağrısı çocuklarda sık görülür ve kalp hastalığı açısından nadiren kalp hastalığı ortaya çıkar. Daha çok göğüs ağrısına sebep olan diğer sebepler örneğin kas iskelet sistemi ağrıları, akciğer patolojileri, mide bağırsak hastalıkları ya da stres sebep olabilir. Fakat sebepsiz ani hızlanması ve ani sonlanması olası bir aritmi açısından değerlendirmeyi gerektirir." diye konuştu.

AİLEDEKİ ANİ ÖLÜM ÖYKÜSÜ DEĞERLENDİRİLMELİ

Sönmez, ailede genç yaşta açıklanamayan ani ölüm öyküsünün de dikkate alınması gereken önemli bulgulardan biri olduğunu vurguladı. Bazı kalp hastalıklarının herhangi bir belirti vermeden ilerleyebildiğini ve çocuğun bu durumu fark etmeyebileceğini belirten Sönmez, ailelerin bazı belirtilere karşı dikkatli olması gerektiğini ifade etti.

BU BULGULARA DİKKAT

Sönmez, çocuklarda görülen belirtilerin tek başına kalp hastalığı anlamına gelmediğini belirterek, "Bu bulguların hiçbiri tek başına kalp hastalığı anlamına gelmiyor. Özellikle dudaklarda ve dilde olan morarma önemli bir kalp hastalığı bulgusu olabilir. Fakat küçük çocuklarda aşırı terlemeyle beraber hızlı soluma ve kilo alamama gibi durumlar söz konusuysa bu ciddi kalp hastalığı bulgusu olabilir. Daha büyük çocuklarda da çabuk, çok aşırı terlemeyle beraber nefes darlığı, göğüs ağrısı gibi durumlar kalp hastalığı bulgusu olabilir" dedi.

EFOR SIRASINDAKİ BAYILMALAR HAFİFE ALINMAMALI

Ailelere özellikle efor sırasında yaşanan bayılmaları önemsemeleri çağrısında bulunan Sönmez, "Eforla beraber olan sporla çocuk oynarken, spor yaparken, koşarken olan bayılmaları basit bir yorgunluk bulgusu olarak görmemeliler. Her zaman kalp hastalığı olmasa da bu tür bulgular önemli, ciddi aritmiler veya kalp kas hastalıklarının ilk bulgusu olabilir." diye aktardı.

PİRENLİK BÖLGESİNE HİZMET VERMEYECEK

ESHOT tarafından yapılan duyuruya göre 353 No’lu Gaziemir - Tınaztepe hattı, çalışma süresince Pirenlik bölgesine hizmet veremeyecek. Hat, belirtilen saatlerde Sosyal Konutlar durağında son durak yapacak. Bu nedenle Pirenlik bölgesine ulaşım sağlayan yolcuların geçici düzenlemeyi dikkate alması gerekecek.

5 DURAK HİZMET DIŞI KALACAK

İZMİRGAZ çalışmaları nedeniyle Pirenlik bölgesindeki Pirenlik Çayır, Pirenlik Orman, Pirenlik Tepe, Pirenlik Park ve Pirenlik Depo durakları geçici olarak hizmet dışı kalacak. Söz konusu duraklarda çalışma saatleri boyunca otobüs hizmeti verilmeyecek. ESHOT Genel Müdürlüğü, güzergah düzenlemesine ilişkin ayrıntılı bilginin kurumun resmi internet sitesinden takip edilebileceğini bildirdi.

5 HATTA GÜZERGAH DEĞİŞECEK

ESHOT Genel Müdürlüğü sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı duyuruda, düzenlemenin 15 Eylül 2026 Salı gününden itibaren geçerli olacağını bildirdi. İZBETON tarafından gerçekleştirilecek asfalt serim çalışmaları nedeniyle 77 No'lu Nafiz Gürman - Halkapınar Metro 2, 196 No'lu Nafiz Gürman - Karşıyaka İskele, 197 No'lu Nafiz Gürman - Karşıyaka, 335 No'lu Doğançay - Halkapınar Metro 2 ve 477 No'lu Nafiz Gürman - Halkapınar Metro 2 hatlarının gidiş ve dönüş yönlerinde güzergah değişikliği yapılacak.

5 DURAK HİZMET DIŞI KALACAK

Çalışmalar kapsamında bazı duraklarda da geçici düzenleme uygulanacak. ESHOT'un açıklamasına göre Muhtar, Emek, Gümüşpala Kahveler, Çam ve Gümüşpala Merkez durakları geçici olarak hizmet dışı kalacak. ESHOT Genel Müdürlüğü, güzergah değişikliğine ilişkin detaylı bilginin kurumun resmi internet sitesi üzerinden takip edilebileceğini belirtti.

AKDENİZ'DE DENİZ SEZONU DEVAM EDİYOR

Eylül ayında denize girmek açısından en avantajlı bölgelerin başında Akdeniz kıyıları geliyor. Antalya başta olmak üzere bölgedeki sahillerde deniz suyu sıcaklığı yaz aylarının ardından da yüzmeye elverişli seviyelerde kalabiliyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün uzun dönemli verileri de Akdeniz'de deniz suyu sıcaklığının eylül ayında yüksek seviyelerde seyrettiğini ortaya koyuyor. MGM'nin verilerine göre 1970-2025 döneminde Akdeniz'de eylül ayı ortalama deniz suyu sıcaklığı 23,3 derece olarak hesaplandı. Meteoroloji Genel Müdürlüğü 2025 yılında ise eylül ayındaki ortalama deniz suyu sıcaklığı 24,1 derece olarak ölçüldü.

EGE'DE DE EYLÜL TATİLİ SÜRÜYOR

Ege kıyılarında da eylül ayı deniz tatili için tercih edilen dönemlerden biri olmaya devam ediyor. Özellikle Bodrum gibi turizm merkezlerinde yaz aylarının yoğunluğu azalırken deniz sezonu sürüyor. Bodrum'da 2026 eylülüne ilişkin güncel değerlendirmelerde de bölgenin yaz kalabalığından uzaklaşarak deniz sezonunu sürdürdüğü belirtiliyor. Eylül ayında tatil yapanların bir bölümü, yüksek yaz sezonundaki yoğunluğun azalması nedeniyle bu dönemi tercih ediyor. Ege kıyılarında denize girme imkânı ise hava ve rüzgâr koşullarına göre bölgeden bölgeye değişebiliyor.

HANGİ BÖLGELER ÖNE ÇIKIYOR?

Eylül ayında denize girmek isteyenlerin tercih edebileceği başlıca kıyılar arasında Antalya, Mersin, Muğla ve İzmir çevresindeki sahiller bulunuyor. Özellikle Akdeniz'in daha güneyde kalan kıyılarında deniz sezonunun daha uzun sürmesi beklenirken, Ege'de ise hava ve rüzgâr şartlarının günlük olarak takip edilmesi önem taşıyor. Sonuç olarak Eylül ayında denize girilir. Ancak deniz keyfi için en uygun bölgeyi belirlerken yalnızca hava sıcaklığına değil, deniz suyu sıcaklığı, rüzgâr ve günlük yağış tahminlerine de bakmak gerekiyor.

Doç. Dr. Uysal, kan şekeri ve tansiyonun kontrol altında tutulması, düzenli hareket, kaliteli uyku ve dengeli beslenmenin beyin dokusunun korunmasına katkı sağladığını ifade etti.

'TİP 3 DİYABET' RESMİ BİR TANI DEĞİL

Alzheimer ile insülin direnci ve diyabet arasındaki ilişkinin son yıllarda bilimsel araştırmalara konu olduğunu belirten Uysal, kamuoyunda kullanılan "Tip 3 diyabet" ifadesine de açıklık getirdi. Uysal, bu kavramın Alzheimer hastalığının resmi tıbbi adı veya tanısı olmadığını belirterek, beyindeki insülin sinyallemesi ve metabolik bozukluklarla Alzheimer arasındaki ilişkiye dikkat çekmek amacıyla kullanıldığını söyledi. Diyabet hastası olmanın doğrudan Alzheimer olunacağı anlamına gelmediğini vurgulayan Uysal, bu yönde kesin bir çıkarım yapılmasının doğru olmadığını kaydetti.

YÜKSEK KAN ŞEKERİ BEYİN DAMARLARINI ETKİLİYOR

Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri ve insülin direncinin beyni besleyen hassas kılcal damarları da olumsuz etkileyebildiğini belirten Uysal, damar hasarı, yüksek tansiyon, obezite ve diğer metabolik sorunların bir araya gelmesinin sağlıklı beyin yaşlanmasını zorlaştırabileceğini ifade etti.

"Beyni vücudun geri kalanından ayrı düşünemeyiz" diyen Uysal, kalp, damar ve metabolik sağlığı korumaya yönelik adımların aynı zamanda beyin sağlığına da katkı sunduğunu söyledi.

UYKU VE BESLENME DE BAKIMIN PARÇASI OLMALI

Alzheimer hastalarına bakım verenlerin çoğunlukla unutkanlık ve günlük yaşam becerilerindeki kayıplara odaklandığını belirten Uysal, bu süreçte genel sağlık kontrollerinin ihmal edilmemesi gerektiğini vurguladı.

Düzenli egzersiz, kaliteli uyku ve lif açısından zengin beslenmenin Alzheimer bakımının bir parçası olması gerektiğini ifade eden Uysal, hastaların hareket etmesinin desteklenmesi, kan şekeri ve tansiyonlarının takip edilmesi gerektiğini söyledi.

Uysal, Alzheimer bakımında yalnızca kaybedilen hafızanın geri kazanılmasına odaklanmak yerine, hastanın mevcut sağlık durumunun korunmasının da önemli olduğunu belirtti.

BURUN TIKANIKLIĞI HORLAMAYI ARTIRABİLİR

Burundan rahat nefes alınamaması da horlamayı tetikleyen faktörlerden biri olabiliyor. Özellikle soğuk algınlığı, alerji veya burun tıkanıklığı bulunan kişilerde gece boyunca ağızdan nefes alma horlamayı artırabiliyor. Burun tıkanıklığı yaşayan kişiler, uygun şekilde kullanılan serum fizyolojik burun spreyi veya burun yıkama yöntemlerinden yararlanabilir. Alerji kaynaklı tıkanıklıklarda ise alerjeni belirlemek ve mümkün olduğunca uzak durmak önem taşıyor.

YATMADAN ÖNCE ALKOLDEN UZAK DURUN

Alkol, uyku sırasında boğaz çevresindeki kasların daha fazla gevşemesine neden olarak horlamanın artmasına yol açabiliyor. Bu nedenle özellikle horlama problemi yaşayan kişilerin uyumadan birkaç saat önce alkol tüketmemesi horlamanın azalmasına yardımcı olabilir.

UYKUSUZ KALMAK HORLAMAYI ARTIRABİLİR

Düzensiz uyku ve aşırı yorgunluk da horlamayı artırabilecek faktörler arasında yer alıyor. Yeterince uyumamak, uyku sırasında kasların daha fazla gevşemesine neden olabilir. Bu nedenle her gün mümkün olduğunca benzer saatlerde uyumak ve yeterli süre dinlenmek horlamayı azaltmaya yardımcı olabilecek alışkanlıklar arasında bulunuyor.

FAZLA KİLO DA ETKİLİ OLABİLİYOR

Boyun çevresindeki fazla yağ dokusu, uyku sırasında hava yolunun daralmasına katkıda bulunabiliyor. Bu nedenle fazla kilosu bulunan kişilerde kilo vermek, bazı durumlarda horlama şikayetinin azalmasını sağlayabiliyor. Sigara kullanımı da hava yollarında tahriş ve şişmeye yol açarak horlamayı artırabiliyor. Sigaranın bırakılması veya azaltılması bu açıdan da fayda sağlayabilir.

HER HORLAMA BASİT BİR SORUN OLMAYABİLİR

Horlama zaman zaman ortaya çıkabilse de bazı belirtiler daha ciddi bir durumun habercisi olabilir. Özellikle kişinin uykuda nefesinin kesilmesi, boğulur gibi uyanması, sabahları baş ağrısı veya ağız kuruluğu yaşaması ve gün içerisinde belirgin uyku hali bulunması halinde değerlendirme yapılması gerekiyor. Bu belirtiler uyku apnesi ile ilişkili olabilir. Böyle bir durumda yalnızca evde uygulanabilecek yöntemlere güvenmek yerine sağlık kuruluşuna başvurmak önem taşıyor. Kısacası horlamayı azaltmak için uyku pozisyonunu değiştirmek, burun tıkanıklığını gidermek, yatmadan önce alkolden kaçınmak, düzenli uyumak ve gerekiyorsa kilo vermek denenebilecek yöntemler arasında bulunuyor. Horlamaya nefes durması gibi belirtiler eşlik ediyorsa ise doktor değerlendirmesi gerekiyor.

“UZUN SÜRE AYNI POZİSYONDA KALMAYIN”

Yaz aylarında yüzme ve yürüyüş gibi aktivitelerle vücudun daha fazla hareket ettirildiğini belirten Atlığ, okul ve iş hayatının başlamasıyla birlikte uzun saatler masa başında oturmanın omurga sağlığını olumsuz etkileyebileceğini ifade etti. Atlığ, bu nedenle günlük yaşamda düzenli bir egzersiz rutini oluşturulması gerektiğini belirterek, "Yazın hepimiz yüzme ve yürüyüş gibi egzersizlerle vücudumuzu hareketli hale getiriyoruz. Ancak okulun ve iş hayatının başlamasıyla birlikte uzun saatler masa başında oturmak omurga sağlığımızı olumsuz etkileyen önemli alışkanlıklardan biri. Bu nedenle mutlaka bir egzersiz rutini oluşturmak gerekiyor" diye konuştu.

MASA BAŞINDA ERGONOMİK KURALLARA DİKKAT

Omurga sağlığını tehdit eden en önemli alışkanlığın uzun süre hareketsiz kalmak olduğunu vurgulayan Atlığ, masa başında çalışanların çalışma düzenlerinde bazı ergonomik kurallara dikkat etmesi gerektiğini söyledi. Bilgisayar ekranının göz hizasında ve yaklaşık 50-60 santimetre uzaklıkta bulunması gerektiğini belirten Atlığ, kolçaklı sandalye kullanılmasının ve bel desteğinin de önemli olduğunu ifade etti. Atlığ, hareket etmeyi hatırlatması için telefona alarm kurulmasını önererek, "Bilgisayar ekranının göz hizasında ve yaklaşık 50-60 santimetre uzaklıkta olması gerekir. Kolçaklı sandalye ve bel desteği de önemli. Telefonunuza hareket alarmı kurun. Bu alarm sizi 15-20 dakikada bir hareket etmeye teşvik etsin. Çok küçük boyun hareketleri yapmanız ya da ofisin içinde kısa bir yürüyüşe çıkmanız bile omurga sağlığınız için faydalı olacaktır" diye aktardı.

YOĞUN EGZERSİZE BİRDEN BAŞLAMAYIN

Tatil döneminde spora ara veren kişilerin sonbaharla birlikte yoğun egzersize bir anda başlamasının kas ve bağ yaralanmalarına neden olabileceği belirtildi. Atlığ, uzun süre spor yapmayanların öncelikle yürüyüş veya bisiklet gibi aerobik egzersizlerle vücutlarını hazırlaması, ardından daha yoğun egzersizlere geçmesi gerektiğini söyledi. Atlığ, "Uzun süre spora ara verip birden yoğun egzersize başlamak kas yırtıkları ve bağ yaralanmalarına neden olabilir. Önce yürüyüş veya bisiklet gibi aerobik egzersizlerle vücudu hazırlamak, ardından daha yoğun egzersizlere geçmek gerekir" dedi.

KISA HAREKET MOLALARI OMURGA SAĞLIĞINI DESTEKLİYOR

Gün içerisinde verilen kısa hareket molalarının da omurga sağlığı açısından önemli olduğunu belirten Atlığ, masa başında çalışanların uzun süre aynı pozisyonda kalmaması gerektiğini vurguladı. Boyun hareketleri yapmanın, ofis içinde kısa yürüyüşlere çıkmanın, kolları hareket ettirmenin ve otur-kalk egzersizleri yapmanın hareketliliği artırabileceğini belirten Atlığ, "Boyun hareketleri yapmak, ofis içinde kısa yürüyüşler, kolları hareket ettirmek ya da otur-kalk egzersizleri Ne yaparsak yapalım, önemli olan çok uzun süre aynı pozisyonda kalmamak" diye konuştu.

OKUL ÇANTALARININ NASIL TAŞINDIĞINA DİKKAT EDİLMELİ

Okulların açılmasıyla birlikte çocukların kullandığı çantaların da omurga sağlığı açısından önem taşıdığına dikkat çeken Atlığ, ağır yükün tek omuzda taşınmasının uzun vadede postür bozuklukları ve omuz ağrılarına yol açabileceğini söyledi. Çocukların mümkün olduğunca ağır kitap taşımaması gerektiğini belirten Atlığ, zorunlu durumlarda kalın askılı, sırtı destekleyen ve iki omuza birden takılan çantaların tercih edilmesini önerdi. Atlığ, küçük çocuklarda tekerlekli çantaların da kullanılabileceğini belirterek, "Ağır yük tek omuzda taşındığında uzun vadede postür bozuklukları ve omuz ağrılarına neden olabilir. Çocukların mümkün olduğunca ağır kitap taşımamasını istiyoruz. Taşımaları gerektiğinde ise kalın askılı, sırtı destekleyen ve iki omuza birden takılan çantalar tercih edilmeli. Küçük çocuklarda tekerlekli çantalar da uygun bir seçenek olabilir" ifadelerini kullandı.

Lenfoma, vücudun farklı bölgelerinde bulunan lenfatik sistem hücrelerinin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla ortaya çıkabilen bir hastalık grubu olarak tanımlanıyor. Boyun, koltuk altı ve kasık bölgesinde geçmeyen şişlikler, açıklanamayan yüksek ateş, yoğun gece terlemeleri ve istemsiz kilo kaybı hastalığın dikkat edilmesi gereken belirtileri arasında yer alıyor. 15 Eylül Dünya Lenfoma Farkındalık Günü kapsamında açıklamalarda bulunan Liv Hospital Vadi İstanbul Hematoloji Uzmanı Prof. Dr. Itır Şirinoğlu Demiriz, özellikle ağrısız ve giderek büyüyen kitlelerin ihmal edilmemesi gerektiğini söyledi.

VÜCUDUN VERDİĞİ SİNYALLER ÖNEM TAŞIYOR

Lenfatik sistemin lenf bezleri, dalak ve kemik iliği gibi farklı noktalarda bulunduğunu belirten Prof. Dr. Itır Şirinoğlu Demiriz, lenfomanın lenfatik ve immün sistem hücrelerinin kontrolsüzce ve gereklilik dışı çoğalmasıyla ortaya çıktığını ifade etti. Prof. Dr. Demiriz, vücudun doğal immün mekanizmalarıyla karışabilen süreçte dikkat edilmesi gereken belirtileri şöyle sıraladı:

B semptomları: Tek başına bakıldığında non-spesifik olabilen ancak bazı kriterleri bir araya getirdiğinde kırmızı bayrak işareti kabul edilen bu semptomlar şunlardır; açıklanamayan yüksek ateş, çamaşır ve çarşaf değiştirmeyi gerektirecek derecede şiddetli gece terlemeleri ve son 6 ayda vücut ağırlığının yüzde 10'undan fazlasının diyet yapmadan istemsizce kaybedilmesi.

B semptomlarının yalnızca lenfoma hastalarında görülmediğini belirten Demiriz, ayırıcı tanı kapsamında bazı otoimmün hastalıklar, tiroid hastalıkları ve enfeksiyonlar gibi kategorilerin ayrımı için uzman doktor görüşü alınması gerektiğini söyledi.

BU BELİRTİLERE DİKKAT!

Vücutta elle tespit edilebilen lenf bezlerinin bulunduğu boyun, koltuk altı ve kasık bölgelerinde giderek büyüyen veya küçülmeyen lenf nodu şişliklerinin de uyarıcı olabileceği belirtildi. Prof. Dr. Demiriz, bunun yanı sıra yaygın ve geçmeyen cilt kaşıntısı, kronik yorgunluk, nefes darlığı ve yemek sırasında veya yemekten bağımsız sürekli dolgunluk hissinin de sebat eden belirtiler arasında yer aldığını ifade etti.

"HER LENF BEZİ BÜYÜMESİ KANSER DEĞİL"

Fark edilen her lenf bezi büyümesinin kanser anlamına gelmediğini belirten Demiriz, lenf düğümlerinin doğal immün sistemin bir parçası olması nedeniyle daha sıklıkla enfeksiyonlara yanıt olarak büyüdüğünü söyledi. Reaktif lenfadenopati olarak adlandırılan bu duruma en sık diş ve ağız içi enfeksiyonların neden olduğu boyun bölgesindeki lenfadenopatilerin örnek gösterilebileceğini belirten Demiriz, bazı özelliklerin ise klinik açıdan alarm verici olduğunu kaydetti. Demiriz, "2-3 haftadan uzun süren ve tedaviye rağmen küçülme eğilimi göstermeyen şişlikler. Dokunulduğunda sert, lastik kıvamında, ağrısız ve çevre dokulara yapışık hareketsiz kitleler. Boyun, koltuk altı gibi bölgelerde çapı 1,5 cm, kasıklarda ise 2 cm'nin üzerine çıkan veya zamanla istikrarlı şekilde büyümeye devam eden lenf nodları. Bu gibi durumlarda mutlaka bir hematoloji uzmanı görüşü alınmalıdır'' diye konuştu.

"BU DÜŞÜNCE YANILTICI

Lenf nodu büyümelerinin ağrısız olmasının önemsenmemesine neden olabileceğini belirten Prof. Dr. Demiriz, bu yaklaşımın tanıda gecikmelere yol açabileceğini söyledi. Prof. Dr. Demiriz, sözlerine şöyle devam etti: "Kitabi bilgiler lenfoma gibi malign hastalıklardaki lenf nodu büyümesinin ağrısız olması yönünde olsa da bu düşünce son derece yanıltıcıdır ve tanıda gecikmelerin en sık nedenlerinden biridir. Enfeksiyona bağlı lenf bezi büyümeleri genellikle hassas ve ağrılı olurken, lenfomadaki lenf bezi büyümeleri de bazen ağrılı olabilir. Bunun sebebi tümör hücresinin çoğalma hızı başta olmak üzere araya girebilen enfeksiyonların etkisi ile lenfomanın lenfadenopatileri de bazen ağrılı olabilir. Ağrının olmaması da bir hastalığın bulunmadığı anlamına gelmez; aksine ağrısız, yavaş büyüyen kitleler hematolojik maligniteler açısından daha yüksek risk taşır.

HER YAŞ GRUBUNDA GÖRÜLEBİLİYOR

Lenfomanın tek bir hastalık olmadığını, geniş bir hastalık grubunu kapsadığını belirten Prof. Dr. Demiriz, hastalığın farklı yaş gruplarında görülebildiğini ifade etti. Hodgkin Lenfoma: Özellikle 15-35 yaş arası genç yetişkinlerde ve 55 yaş üstü bireylerde olmak üzere bimodal bir yaş dağılımı gösteriyor. Non-Hodgkin Lenfomalar: Yaşla birlikte görülme sıklığı artıyor ve genellikle ileri yaş grubunda daha sık teşhis ediliyor.

BU YANILGIYA DÜŞMEYİN

Klinik pratikte tanıyı geciktirebilen bazı yanlış algılara da dikkat çekildi. Bunlar arasında "Ağrımıyorsa tehlikesizdir" algısı, "Kan tahlillerim temizse kanser değilimdir" düşüncesi ve "Alternatif/bitkisel ürünlerle lenf bezi küçültülebilir" inancı yer alıyor. Ağrısız kitlelerin önemsenmeden takipsiz bırakılmaması gerektiği belirtilirken, rutin kan sayımlarının lenfomayı tanıyacak şekilde her zaman bir gösterge olmadığı ifade edildi. Ayrıca kulaktan duyma bilgilerle bilimsel geçerliliği olmayan alternatif veya bitkisel yöntemlerle zaman kaybedilmesinin hasta açısından olumsuz sonuçlara yol açabileceği belirtildi.

KESİN TANI DOKU BİYOPSİSİYLE KONULUYOR

Lenfoma tanısının yalnızca kan testleriyle konulamayacağını belirten Prof. Dr. Demiriz, şüpheli bir bulgu olması halinde hastanın öncelikle hematoloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Hastanın öyküsünün alınması, fiziki muayene ve kan tetkikleriyle başlayan süreçte ayırıcı tanıya yönelik ultrasonografi ve BT gibi görüntüleme yöntemlerinin de kullanılabileceği aktarıldı. Prof. Dr. Demiriz, kesin tanının şüpheli lenf bezinden ya da hastalık tarafından tutulduğu düşünülen organdaki kitleden doku biyopsisi ile patolojik değerlendirme sonucunda konulduğunu belirtti. Tanının ardından evreleme ve hastaya uygun tedavi planlaması yapılıyor.

TEDAVİ BAŞARISININ YÜKSEK OLDUĞU TÜRLERDEN BİRİ

Lenfomada tedavi başarısının yüksek olduğunu belirten Prof. Dr. Demiriz, "Günümüzde lenfoma, modern tıbbın en başarılı olduğu ve kür (tam iyileşme) oranlarının en yüksek olduğu kanser türlerinden biridir. Rehberlere istinaden hastalığın alt grubu ve evrelemesi ile birlikte sitogenetik olarak belirlenen risk gruplarına göre standart kemo-immünoterapiler ve/veya hedefe yönelik ajanlarla kişiselleştirilmiş tedavi seçenekleri sayesinde sağlıklı dokular korunarak doğrudan kanserli hücreler hedef alınacak şekilde protokoller belirlenmektedir.Hücresel Tedaviler (CAR-T Hücre Tedavileri): Dirençli veya nüks vakalarda çığır açan sonuçlar sağlamaktadır. Erken evrede teşhis edilen lenfoma hastalarında tedaviye yanıt oranı belirgin şekilde artar ve tam şifa sağlama ihtimali yükselir. Seçilmiş hasta gruplarında daha az yoğun tedavi protokolleriyle başarılı sonuçlar alınabilmektedir. Tedaviye bağlı gelişebilecek uzun dönem yan etkiler ve organ hasarı riski minimuma indirilir'' şeklinde konuştu.

SİRİ ARTIK EKRANDAKİ İÇERİĞİ DE ANLAYACAK

Apple Intelligence tarafından desteklenen yeni Siri AI; iPhone, iPad, Mac, Apple Watch ve Apple Vision Pro’ya entegre edildi. Daha doğal bir konuşma deneyimi hedefleyen sistem, kişisel bağlamı anlayabilecek, kullanıcının ekranında bulunan içerikleri algılayabilecek ve sistem genelindeki uygulamalarda işlem yapabilecek. Yeni Siri’nin İngilizce beta sürümü kullanıma sunulurken Fransızca, Japonca, Korece, Portekizce ve İspanyolca desteğinin ekim ayında gelmesi planlanıyor. Siri AI, mesajlar, e-postalar ve fotoğraflardaki bilgilerden yararlanarak kullanıcıların aradığı içerikleri bulmasına yardımcı olabilecek. Ayrıca ekrandaki içeriklerle ilgili soruları yanıtlayabilecek ve güncel bilgi gerektiğinde internette arama yapabilecek.

KAMERA VE VISION INTELLIGENCE İLE YENİ DENEYİM

iPhone’un Kamera uygulamasına eklenen “Siri modu” sayesinde kullanıcılar kamerayla gördükleri nesneler hakkında bilgi alabilecek ve bu nesnelerle ilgili işlemler gerçekleştirebilecek. Örneğin bir hesabı kişiler arasında bölüştürmek veya Wallet uygulamasına özel bir kart eklemek mümkün olacak. Visual Intelligence ise iPhone, iPad ve Mac kullanıcılarının ekranda gördükleri içerikler hakkında Siri’ye soru sormasına imkan tanıyacak. Vision Pro kullanıcıları da çevrelerindeki nesnelere bakarak bilgi isteyebilecek veya işlem başlatabilecek.

SİRİ KONUŞMALARI CİHAZLAR ARASINDA DEVAM EDECEK

“Write with Siri” özelliğiyle kullanıcılar oluşturmak istedikleri metni tarif ederek taslak hazırlayabilecek veya mevcut metinlerini geliştirebilecek. Bağımsız Siri uygulaması, konuşma geçmişini iCloud üzerinden Apple cihazları arasında eşitleyecek. Böylece iPhone’da başlatılan bir görüşme Mac, iPad, Apple Watch veya Vision Pro üzerinden sürdürülebilecek. Apple, bu eşitlemenin kullanıcı gizliliği korunarak gerçekleştirileceğini belirtiyor.

FOTOĞRAFLAR VE SAFARİ YAPAY ZEKA İLE GELİŞİYOR

Apple Intelligence ile Fotoğraflar uygulamasına Spatial Reframing, Extend ve yenilenen Clean Up araçları eklendi. Kullanıcılar bu özelliklerle görüntünün özgün yapısını koruyarak kadrajı değiştirebilecek, fotoğrafları genişletebilecek ve istenmeyen nesneleri temizleyebilecek. Image Playground ise fotogerçekçi seçenekler de dahil olmak üzere farklı tarzlarda görseller oluşturabilecek. Yapay zekayla üretilen veya düzenlenen görseller, dosya bilgileri ve ilerleyen dönemde desteklenecek SynthID standardı aracılığıyla ayırt edilebilecek.

Safari’de açılan sekmeler yapay zeka yardımıyla konu başlıklarına göre otomatik olarak düzenlenebilecek. Kullanıcılar ürünlerin yeniden stoklanması veya fiyatların düşmesi gibi internet sitelerindeki değişiklikler hakkında bildirim alabilecek. Safari ayrıca yazılı bir tarif üzerinden özel uzantılar oluşturulmasına imkan sağlayacak.

Call Context özelliği ise bir işletme aranırken doğrulama kodu veya rezervasyon numarası gibi ilgili bilgileri otomatik şekilde ekrana getirecek.

ÇOCUK HESAPLARINA DAHA KAPSAMLI KONTROL

Yeni güncellemelerle çocuk hesaplarının kurulum süreci de değişiyor. Ebeveynler, cihaz ilk kez kurulurken çocukların hangi uygulamalara erişebileceğini belirleyebilecek ve daha sonra listeye yeni uygulamalar ekleyebilecek. “Ask to Browse” özelliği sayesinde çocuklar Safari’de yeni bir internet sitesine girmeden önce ebeveynlerinden izin isteyebilecek. Ebeveynler ayrıca çocuklarının iletişim kuracağı kişileri ayrı ayrı onaylayabilecek. Communication Safety özelliği ise cinsel içeriklerin yanı sıra paylaşılan fotoğraf ve videolardaki kanlı veya şiddet içeren görüntüleri de algılayarak engelleyebilecek.

Yenilenen Ekran Süresi bölümü, çocukların ortalama cihaz kullanımını ve en fazla zaman geçirdikleri uygulamaları tek ekranda gösterecek. Eğlence, oyun ve sosyal medya uygulamaları için günlük toplam kullanım sınırı belirlenebilecek ve farklı saatlerde erişilebilecek uygulamalar seçilebilecek.

UYGULAMALAR VE DOSYA TRANSFERLERİ HIZLANACAK

Apple’ın verdiği bilgilere göre yeni güncellemelerle iPhone ve iPad’de uygulamalar yüzde 30’a kadar daha hızlı açılacak. Fotoğrafların yüklenme süresinin yüzde 70’e, AirDrop aktarımlarının ise yüzde 80’e kadar hızlanacağı belirtildi.

iPad’de harici USB belleklere dosya aktarımı beş kata kadar hızlanacak. Pencere kapatma, uygulamalar arasında geçiş ve çoklu görev sırasında pencereleri taşıma işlemleri de daha akıcı hale gelecek.

Mac’lerde AirDrop ve iCloud Fotoğraflar performansı artırılırken Mission Control ve masaüstleri arasındaki geçişler de daha akıcı olacak. Apple Vision Pro’nun açılış ve Wi-Fi bağlantı hızının ise üç kata kadar artacağı ifade edildi.

Mesajlar uygulamasında düşük bağlantı hızında büyük fotoğraf veya video gönderilirken sonraki mesajların beklemesine yol açan sorun da giderilecek.

LIQUID GLASS TASARIMI KİŞİSELLEŞTİRİLEBİLECEK

Liquid Glass tasarımına yeni kişiselleştirme seçenekleri eklendi. Ayarlar bölümündeki kaydırma çubuğu sayesinde arayüzün görünümü son derece şeffaf ile tamamen renkli seçenekler arasında ayarlanabilecek. Uygulama simgeleri de daha keskin ve belirgin bir görünüme kavuşacak.

DİĞER YENİLİKLER DE KULLANICILARA SUNULDU

Yeni işletim sistemi güncellemeleriyle birlikte farklı platformlarda çok sayıda yeni özellik de kullanıma açılıyor:

iCloud Paylaşılan Albümler’de fotoğraf ve videolar tam çözünürlükte paylaşılabilecek. Android ve Windows kullanıcılarının albümlere katılması kolaylaşacak.

Sağlık uygulamasındaki Döngü Takibi bölümüne perimenopoz ve menopoz desteği eklenecek.

AirPods kullanıcıları kişiselleştirilebilir ekolayzır ayarlarından yararlanabilecek.

Apple Haritalar’daki Flyover özelliği, hava görüntülerini yapay zekayla birleştirerek daha ayrıntılı görseller sunacak.

Apple Watch’ta Smart Stack önerileri geliştirilecek ve bileği tek elle hareket ettirerek araç takımı açılabilecek.

Vision Pro kullanıcıları panoramik fotoğrafları derinlikli uzamsal sahnelere dönüştürebilecek.

Apple TV’ye Apple Music için yüksek çözünürlüklü kayıpsız ses desteği, yenilenen Podcast uygulaması ve daha kapsamlı metin boyutu seçenekleri gelecek.

120 KİLOLUK SAHNE KOSTÜMÜ

Seda Sayan’ın konser için tercih ettiği sahne kostümü de dikkat çekti. Taşlarla hazırlanan elbisenin 120 kilogram ağırlığında olduğunu belirten Sayan, kostüm nedeniyle sahnede hareket etmenin kolay olmadığını esprili sözlerle anlattı. Sayan, sahne kostümüyle ilgili “Ben öyle sahnede falan yatamam. Elbisem zaten çok ağır, tam 120 kilo! Şurada bir yatsam beni kimse kaldıramaz, ancak buradan vinçle kaldırırsınız” şeklinde konuştu.

“3-0, 4-0 KAZANABİLİRDİK”

Greenwood, kaçan fırsatlara dikkat çekerek "Çok fazla şans yarattık ama golü atamadığımız için kazanamadık. Bu maçı 3-0 ve ya 4-0 kazanabilirdik ama bir sonraki maç bunların gol olacağını düşünüyorum" ifadelerini kullandı.

“ÇOK KÖTÜ OLDUĞUMUZU SÖYLEYEMEM”

İngiliz futbolcu, Fenerbahçe’nin ligdeki performansına ilişkin ise "Sonuçlarla alakalı bir şey bu... Şampiyonlar Ligi ve Süper Lig ile alakalı konuşacak olursak, ligde çok kötü olduğumuzu söyleyemem. Şanslar yarattık ama gol olmadı. Şanslar yaratmaya devam edeceğiz" değerlendirmesini yaptı.

“BANA ORYANTASYON YAPILMADI”

Hande Soral, oğlunun öğretmeninin elinden tutarak sınıfa girdiğini belirterek yaşadığı duygusal anları "Sabah tuttu öğretmeninin elinden girdi sınıfa, ben bahçede biraz ağladım. Sonra ilkokullar İstiklal Marşı okudu, saygı duruşuna kalktım yine biraz ağladım. Bekliyorum sabahtan beri ve yine ara ara ağlıyorum. Bana oryantasyon yapılmadı, keşke yapılsaydı" şeklinde anlattı.

ÜNLÜ İSİMLERDEN OKUL PAYLAŞIMLARI

Yeni eğitim-öğretim döneminin başlamasıyla birlikte ünlü isimler de çocuklarının okul heyecanını sosyal medya hesaplarından takipçileriyle paylaştı. Oyuncu Sezgi Sena Akay, oğlu Ali Kerim’in okula başladığı anları paylaşarak, "Tanıştırayım, 1-C sınıfından Ali Kerim" ifadelerini kullandı.

ANIL ALTAN KIZLARINI OKULA BIRAKTI

Anıl Altan da kızları Alin ve Lina’yı okula bıraktığı anları sosyal medya hesabından paylaştı. Altan paylaşımında, "Tüm öğrencilere, velilere, öğretmenlerimize sorunsuz, keyifli ve hayırlı eğitim-öğretim yılları dileriz" notuna yer verdi.

ECE SEÇKİN’DEN EYMEN PAYLAŞIMI

Ece Seçkin de oğlu Eymen ile okul önünden fotoğrafını paylaştı. Seçkin, paylaşımında "2026-2027 Eğitim-Öğretim Yılı'nın tüm öğretmenlerimize ve öğrencilerimize hayırlı olmasını diliyorum. Benim Eymen'den daha mutlu olmam peki?" ifadelerini kullandı.

ÇAĞLA BOZ’A EV HAPSİ KARARI

Gözaltına alınan Çağla Boz’un evinde yapılan aramada hassas terazi ele geçirildi. Oyuncu hakkında yapılan değerlendirme sonucunda ev hapsi şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanmasına karar verildi. Soruşturma kapsamında şüphelilerden M.Y.Z.’nin adresinde de arama gerçekleştirildi. Aramada 9 milimetrelik tabanca ile 334 fişek bulundu.

5 ŞÜPHELİ GÖZALTINA ALINMIŞTI

Soruşturma kapsamında daha önce toplam 5 şüpheli gözaltına alınmıştı. Şehir dışında bulunan M.Y.Z. ile firari durumdaki bir şüpheli hakkındaki işlemlerin ise sürdüğü belirtildi.

İKİ ŞÜPHELİ CEZAEVİNE GÖNDERİLDİ

Emek Emre ve Ünal Demir’in tutuklanmasıyla birlikte soruşturma kapsamında adli süreçte iki şüpheli cezaevine gönderilmiş oldu. Çağla Boz ise ev hapsi şeklindeki adli kontrol tedbiriyle serbest bırakıldı.

SENARİSTLERE KOZİNOĞLU SORUSU

Kurtlar Vadisi Pusu’nun senarist ekibinin ifadelerindeki ayrıntılar ilk kez tv100’de yayınlandı. Millet Haber Ajansı Genel Yayın Yönetmeni ve tv100 yorumcusu gazeteci Sinan Burhan, televizyon ekranlarında senaristlerin ifadelerinden detayları aktardı. Burhan’ın aktardığı bilgilere göre senaristlere, “Kozinoğlu ile ilgili senaryo nasıl yazıldı? Herhangi bir kişi veya kurumdan etkilendiniz mi, size bir senaryo dayatması yapıldı mı?” sorusu yöneltildi.

Senaristlerin bu soruya verdiği yanıt ise "Hayır, bize herhangi bir kişi ve kurumdan bir dayatma söz konusu değil. Bizim metnimiz doğal akışında ilerleyen bir metindir. Tesadüfen denk gelmiştir. Herhangi bir kasıt yoktur" oldu.

‘KAŞİFOĞLU’ KARAKTERİ YENİDEN GÜNDEMDE

Kurtlar Vadisi Pusu dizisinde Kaşif Kozinoğlu’ndan ilham alınarak yazıldığı iddia edilen ‘Kaşifoğlu’ karakteri, soruşturmayla birlikte yeniden gündeme geldi. Oyuncu Sedat Savtak’ın canlandırdığı Kazım Kaşifoğlu, dizinin 123. bölümünde eski bir istihbaratçı olarak hikâyeye dahil oldu. Karakterin dizideki ölümü de Kozinoğlu’nun gerçek hayattaki ölümüyle ilgili tartışmaların odağında yer aldı.

DİZİDEKİ ÖLÜM SAHNESİ DİKKAT ÇEKMİŞTİ

Kurtlar Vadisi Pusu’nun 10 Kasım 2011’de yayımlanan 136. bölümünde Kazım Kaşifoğlu’nun bir hücrede tutulduğu ve Polat Alemdar tarafından Yaşar Ağa’ya teslim edildiği görüldü. Bu bölümde Kaşifoğlu darbedilirken, İlhan karakteri kendisine “Kaşifoğlu! Azrailin benim, Kaşifoğlu seni ben öldüreceğim” ifadelerini kullandı. Söz konusu bölümün yayınlanmasından iki gün sonra, 12 Kasım 2011’de gerçek hayatta Kaşif Kozinoğlu Silivri Cezaevi’nde yaşamını yitirdi.

KAŞİFOĞLU KARAKTERİ DİZİDE DE ÖLDÜRÜLDÜ

Kozinoğlu’nun ölümünün ardından dizideki Kaşifoğlu karakterinin akıbeti de yeniden gündeme geldi. 8 Aralık 2011’de yayımlanan 139. bölümde Kazım Kaşifoğlu’nun spor yaptıktan sonra nabzının yüksek olduğunu söylediği, ardından duş aldığı görüldü. Sahnenin devamında ‘Kara’ karakteri, Kaşifoğlu’nun koluna şırıngayla hava enjekte ederek karakterin ölümüne neden oldu.

KEREM VURDU, TOP DİREKTEN DÖNDÜ

İkinci yarının 46. dakikasında Fenerbahçe atağında Guendouzi’nin pasıyla topla buluşan Kerem Aktürkoğlu, ceza sahası içerisine ara pası gönderdi. Brown’ın yaptığı vuruşta meşin yuvarlak dışarı çıktı.

53.dakikada Lukaku’nun ara pasıyla ceza sahasına sarkan Guendouzi’nin vuruşunu savunma uzaklaştırdı. Ceza sahası dışına açılan topa Kerem Aktürkoğlu’nun yaptığı vuruşta meşin yuvarlak direkten döndü.

56.dakikada Kante’nin pasıyla sağ kanattan ceza sahasına giren Greenwood, rakibini çalımladıktan sonra şutunu çekti. Yerden gönderdiği top yandan az farkla auta çıktı.

BROWN KALECİYİ GEÇEMEDİ

67.dakikada ceza sahasının solunda topla buluşan Vedat Muric, penaltı noktasına doğru yerden pasını gönderdi. Brown’ın tek vuruşunda top kaleci Tobiasz’da kaldı.

İRFAN CAN KALECİYE TAKILDI

72.dakikada ceza yayı gerisinde topla buluşan İrfan Can Kahveci, sert bir şut çıkardı. Kaleci meşin yuvarlağı kontrol ederek gole izin vermedi.

87. DAKİKADA DİREK ENGELİ

Karşılaşmanın 87. dakikasında Greenwood’un ceza yayı gerisinden kullandığı serbest vuruşta top üst direkten döndü. Maçın kalan bölümünde de gol olmayınca Gaziantep FK ile Fenerbahçe arasındaki karşılaşma 0-0 beraberlikle tamamlandı.

SUÇLAMALAR TEK TEK SIRALANDI

Şüphelilerin sanal medya hesapları üzerinden yaptıkları paylaşımlarla 'müstehcenlik', 'fuhşa teşvik, aracılık etmek veya yer temin etmek' ile ‘uyuşturucu madde bulundurmak veya satın almak’ suçlarını işledikleri değerlendirildi. Bu kapsamda polis ekipleri tarafından dün operasyon düzenlendi ve 6 şüpheli gözaltına alındı.

ADRESLERDE DİJİTAL MATERYAL ARAMASI

Operasyon kapsamında şüphelilerin adreslerinde arama yapıldı. Aramalarda çok sayıda dijital materyale el konuldu. Polis ekipleri ayrıca Kuşadası’ndaki gece mekanlarında da arama ve kimlik kontrolleri gerçekleştirdi.

5 ŞÜPHELİ TUTUKLANDI

Emniyetteki işlemleri tamamlanan 6 şüpheli adliyeye sevk edildi. Şüphelilerden A. T., savcılıkta ifadesi alındıktan sonra serbest bırakıldı. Hakim karşısına çıkan şüpheliler tutuklandı.

YELKENLİ TEKNE TAKİBE ALINDI

Bölgeye ulaşan ekipler, düzensiz göçmenlerin bulunduğu belirtilen yelkenli tekneyi takibe aldı. Sahil Güvenlik ekiplerinin müdahalesiyle tekne kısa süre içerisinde durduruldu. Teknede yapılan aramada 11 düzensiz göçmen ile 2 göçmen kaçakçısı yakalandı. Yakalanan 11 düzensiz göçmenin uyrukları da belirlendi. Teknede 5 Filistin, 3 Afganistan, 1 Suriye, 1 Yemen ve 1 Irak uyruklu olmak üzere toplam 11 düzensiz göçmen bulunduğu tespit edildi.

GÖÇMENLER İL GÖÇ İDARESİ’NE SEVK EDİLDİ

Karaya çıkarılan düzensiz göçmenler, işlemlerinin tamamlanmasının ardından İl Göç İdaresi Müdürlüğüne sevk edildi. Teknede yakalanan 2 göçmen kaçakçısı hakkında ise adli işlem başlatıldı.

Televizyon almak isteyenler için de farklı seçenekler bulunuyor. Hi-Level 65 inç Frameless 4K UHD webOS Smart QLED TV 29.999 TL fiyatla listelenirken, Philips’in 50 inç 4K UHD LED Smart TV modeli 24.999 TL, 55 inç modeli ise 30.999 TL olarak satışa sunuluyor. Onvo 32 inç Frameless HD QLED TV’nin fiyatı ise 8.999 TL.

YAZICI VE AKSESUARLARDA DİKKAT ÇEKEN FİYATLAR

Katalogda ev ve ofis kullanımı için çeşitli teknolojik ürünler de yer alıyor. Canon G3430 tanklı yazıcı 6.499 TL fiyatla satışa çıkıyor.

Bunun yanında MIPO S16 akıllı saat 899 TL, Philips TAH2209 kafaüstü kulaklık 999 TL, General Home ikili yaka mikrofonu 649 TL ve Piranha masaüstü telefon/tablet standı 129 TL olarak listeleniyor. Aprilla şarjlı vidalama ise 599 TL’den raflardaki yerini alıyor.

Erciyes Üniversitesi’nde yapılan araştırmada siyah havuçtaki antosiyaninlerin kolon ve karaciğer kanseri hücrelerinin çoğalmasını baskıladığı, şalgam suyundan izole edilen bazı bakterilerin ise kanser hücrelerini azaltıcı etki gösterdiği belirlendi. İşte şalgamın bilinmeyen etkisi...

Çukurova’da erkenci limonda hasat dönemi başladı. Yaklaşık 215 bin dönüm alanda üretimi yapılan limonda Adana genelinde sezon boyunca 700 bin ton civarında rekolte bekleniyor. Ancak yüksek üretim miktarına rağmen çiftçinin yaşadığı en büyük sorunlardan biri, ürününü istediği fiyattan satamamak.

Kahvaltı sofralarının vazgeçilmezi, hamur işlerinin gizli lezzet dokunuşu ve yemeklerin vazgeçilmez yardımcılarından biri… Tereyağı, mutfakta küçük bir miktarıyla bile büyük fark yaratıyor. Hal böyle olunca market raflarında seçim yaparken “En sarı olan kesin daha iyidir” düşüncesi de oldukça yaygınlaşıyor. Oysa tereyağının rengi, sanıldığı kadar kesin bir kalite göstergesi değil. Ürünün rengi hayvanın beslenmesinden mevsimsel koşullara kadar çeşitli faktörlerden etkilenebiliyor. Bu nedenle tereyağı alırken yalnızca rengine bakmak yerine başka ayrıntıları da kontrol etmek gerekiyor.

Pil ısınırsa ne olur? Piller patlar mı? Pil akmışsa zararlı mı? Pil ne zaman patlar? Pilin bittiği nasıl anlaşılır? Piller nasıl atılır? Piller hakkında bilmeniz gereken ve dikkat etmeniz gereken noktları sizler için tek tek derledik.