Son yıllarda Türkiye'de kültür ve sanat etkinlikleri de siyasi tartışmaların ayrılmaz bir parçası haline geldi. Bir konser programı açıklanıyor, sosyal medya ikiye bölünüyor. Bir festival düzenleniyor, etkinliğin içeriğinden çok sahneye çıkacak isim konuşuluyor. Kimi zaman sanatçılar hedef gösteriliyor, kimi zaman organizasyonlar iptal ediliyor. Günün sonunda ise müziğin, tiyatronun ya da sanatın kendisi geri planda kalıyor.
Bugünlerde Çorum'da Manifest grubu üzerinden yaşanan tartışma da bu tablonun son örneklerinden biri oldu. Belediye Başkanı'nın 'Manifest bu şehre adım atamaz' açıklaması kısa sürede ülke gündemine taşındı. Destekleyenler de oldu, eleştirenler de. Ancak tartışılması gereken şey bir müzik grubunun Çorum'da konser verip vermemesi değil, olmamalı.
Dikkat çeken nokta, Türkiye'de kutuplaşmanın artık yalnızca seçim dönemlerinde ya da siyasi tartışmalarda karşımıza çıkmıyor olması. Günlük hayatın en sıradan alanları bile bu iklimden etkileniyor. Dinlediğimiz müzik, izlediğimiz film, takip ettiğimiz sanatçı ya da gittiğimiz konser, bir anda siyasi kimliklerin konuşulduğu başlıklara dönüşebiliyor.
İnsanlar artık çoğu zaman sanatçının ortaya koyduğu üretimi değil, kimler tarafından desteklendiğini ya da eleştirildiğini konuşuyor. Böyle olunca kültür ve sanat da insanları aynı salonda buluşturan ortak bir değer olmaktan uzaklaşıyor.
İşin bir başka boyutu ise siyasetin bu tartışmaların tam merkezine yerleşmesi. Özellikle sosyal medyanın hayatımızdaki ağırlığının artmasıyla birlikte yöneticiler de anlık tepkileri daha yakından takip ediyor. Birkaç saat içinde açılan etiketler, binlerce yorum ya da organize edilen kampanyalar, zaman zaman toplumun tamamının ortak görüşüymüş gibi bir algı oluşturabiliyor.
Siyaset de çoğu zaman bu yüksek sesli gündemin dışında kalmak istemiyor. Çünkü artık yapılan bir açıklamanın ne kadar doğru olduğu kadar, sosyal medyada ne kadar alkış aldığı da önemseniyor.
Tam da bu nedenle popüler isimler üzerinden yürüyen tartışmalar her geçen gün daha fazla karşımıza çıkıyor. Bir sanatçı, bir oyuncu, bir sporcu ya da bir sosyal medya fenomeni yalnızca yaptığı işle değil, temsil ettiği düşünülen kimlikle değerlendiriliyor. Bir kesimin beğendiği isim, diğer kesimin eleştirdiği kişi haline geliyor. Üstelik bu durum yalnızca siyaseti değil, toplumun birbirine bakışını da değiştiriyor. Farklı düşünen insanların aynı etkinlikte bir araya gelmesi bile tartışma konusu olabiliyor.
YEREL YÖNETİMLER
Yerelde yaptıklarıyla, yapamadıklarıyla halkın gerçek gündeminde, yaşamlarının tam merkezinde yer alan yerel yönetimler birçok tartışmanın belirleyicisi durumunda. Belediye başkanları elbette vatandaşın taleplerini dinlemek zorunda. Ancak belediye başkanlığı makamı, yalnızca belirli bir kesimin değil, o şehirde yaşayan herkesin temsil edildiği bir makam. Kültür ve sanat etkinlikleri planlanırken de bu anlayışın korunması gerekiyor. Çünkü şehirlerin ortak yaşam kültürü, insanların farklı tercihlerine rağmen aynı meydanı, aynı festivali ya da aynı konser alanını paylaşabilmesiyle güçleniyor.
Son yıllarda dünyanın birçok kentinde kültür ve sanat organizasyonları şehirlerin tanıtımı için en önemli araçlardan biri haline geldi. Festivaller düzenleniyor, uluslararası etkinliklere ev sahipliği yapılıyor, konserler sayesinde hem ekonomik hareketlilik sağlanıyor hem de şehirlerin marka değeri güçleniyor. Biz ise çoğu zaman etkinliğin şehre sağlayacağı katkıyı konuşmaktan çok, sahneye çıkacak kişinin kimliği üzerinden tartışma yürütüyoruz. Böyle olunca kültür politikaları da günü kurtaran polemiklerin gölgesinde kalıyor.
Sosyal medyada en yüksek sesle konuşan grubun gerçekten toplumun tamamını temsil edip etmediği de tartışılan konulardan biri. Dijital dünyanın dinamikleri çoğu zaman farklı işliyor. Birkaç bin paylaşımın oluşturduğu gündem, milyonlarca insanın ortak düşüncesi gibi sunulabiliyor. Ancak sessiz kalan, tartışmaya katılmayan ya da yalnızca izlemekle yetinen çok daha geniş bir kesim var. Kamu yöneticilerinin kararlarını verirken bu dengeyi gözetmesi, günübirlik tartışmaların ötesine bakabilmesi gerekiyor.
Bu arada toplumda seküler, muhafazakar, genç, yaşlı, erkek, kadın onlarca bambaşka profilde insanın, gencin Manifest'in peşinden gitmesini, popüler bir kültürel ögeye dönüşmüş olmasını anlamaya, toplumun neden hoşlandığını fark etmeye çalışmak yerel yöneticiler için iyi bir adım olabilir.
Bugün Manifest tartışılıyor. Geçmişte başka sanatçılar, başka konserler, başka festivaller tartışıldı. Büyük ihtimalle önümüzdeki aylarda da farklı isimler üzerinden benzer polemikler yaşanacak. İsimler değişecek, gündem değişecek ama tartışmaların ortak noktası aynı kalacak.
Çünkü Türkiye'de kutuplaşma artık yalnızca siyasi partiler arasında yaşanmıyor; popüler kültür üzerinden de kendine yeni alanlar açıyor. Birilerine hoş görünme çabası, toplumun tamamını kucaklama sorumluluğunun önüne geçtiğinde ise kaybeden yalnızca bir sanatçı ya da bir organizasyon olmuyor. Kaybeden, farklı düşüncelerin aynı şehirde, aynı meydanda ve aynı sahnede bir arada var olabilme kültürü oluyor.