Ülkemizde son dönemde yaşanan ekonomik dengesizlikler ve sektörel dalgalanmalar ile küresel piyasalardaki değişimler, iş dünyasını her zaman olduğundan daha fazla etkilemektedir. Özellikle çalışan maliyetlerindeki artış ihracatta rekabet gücünü oldukça kısıtlamaktadır. Bu bağlamda, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan iş gücü girdi endeksleri verilerindeki; sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörlerindeki saatlik iş gücü maliyetlerinde gerçekleşen yüzde 113,7’lik artış, işletmelerin sürdürülebilirliği ve büyüme hedefleri üzerinde ciddi bir baskı oluşturmaktadır. Alt kırılımlar incelendiğinde endeks; sanayi sektöründe yüzde 111,8; inşaat sektöründe yüzde 111,7 ve ticaret-hizmet sektörlerinde yüzde 116,6 artış göstermiştir.
Bu çarpıcı yukarı yönlü ivme işletmelerin mali yapılarını ciddi şekilde etkilemekte ve sanayicileri bir dizi zorlukla karşı karşıya bırakmaktadır: İş gücü maliyetlerinde gerçekleşen büyük yükseliş, üretim maliyetlerini artırmakta ve kar marjlarını sıkıştırarak işletmelerin gelir-gider dengesini bozmaktadır. Yüksek üretim maliyetleri nedeniyle, yurt içi ve yurt dışında rakiplerle rekabet etmek daha da zorlaşmaktadır. İşletmeler, artan maliyetler nedeniyle yeni yatırımlarını ve büyüme projelerini ertelemek zorunda kalabilmekte bu da uzun vadede ekonomik büyümeyi olumsuz etkilemektedir. İşletmeler, artan maliyetleri dengelemek amacıyla ürün ve hizmet fiyatlarını artırabilecek ancak bu durum, enflasyon baskılarını artırarak tüketici harcamalarını olumsuz etkileyecektir. İş gücü maliyetlerindeki yükseliş, bazı işletmelerin istihdamı azaltmasına veya yeni personel alımını durdurmasına yol açabilecek bu da işsizlik oranlarının artmasına neden olabilecektir.
Türkiye’nin ilk altı aylık iş gücü istatistiklerine göre; istihdam edilenlerin sayısı 2023 yılı ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre 151 bin kişi artarak 31 milyon 513 bin kişi, istihdam oranı ise 0,1 puanlık artış ile yüzde 48,2 olarak gerçekleşmiştir. Mevsim etkisinden arındırılmış istihdam edilenlerin sayısı 2023 yılı ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre sanayi sektöründe 8 bin kişi azalırken, tarım sektöründe 10 bin kişi, inşaat sektöründe 28 bin kişi, hizmet sektöründe 121 bin kişi artmıştır. İstihdam edilenlerin yüzde 14,7'si tarım, yüzde 21,7'si sanayi, yüzde 6,3'ü inşaat, yüzde 57,4'ü ise hizmet sektöründe yer almıştır. Sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörleri toplamında saatlik kazanç dışı iş gücü maliyeti endeksi, 2023 yılı ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 144,4 oranında yükselmiştir. Alt sektörler incelendiğinde, endeks; sanayi sektöründe yüzde 147,2, inşaat sektöründe yüzde 124 ticaret-hizmet sektörlerinde yüzde 146,7 artmıştır.
Sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörlerindeki işgücü maliyetlerindeki bu büyük artış, işletmelerin gelecekleri üzerinde belirsizlikler oluşturmaktadır. Sanayiciler, bu zorluklarla mücadele etmek ve sürdürülebilirliği sağlamak için zorlu bir süreçten geçmektedir. Çözüme ulaşmak için, hükümet ve ilgili paydaşlar da iş dünyasının yanında durarak destek mekanizmalarını güçlendirmelidir. Bu sayede, işletmelerin büyümeye devam edebilmesi ve ekonominin istikrarını koruyabilmesi mümkün olacaktır.
Gelecek hafta verilerin açıklanacağı takvimden önemli olanları aşağıda paylaşıyorum.
Ekonomik veri takvimi
28 Ağustos 2023, Pazartesi OECD GSYH (Dönemsel-Yıllık)
29 Ağustos 2023, Salı Türkiye Dış Ticaret Dengesi (Final)
29 Ağustos 2023, Salı Türkiye Ekonomik Güven Endeksi
30 Ağustos 2023, Çarşamba Almanya TÜFE (Yıllık)
30 Ağustos 2023, Çarşamba Euro Bölgesi Ekoonomik Görünüm Endeksi
30 Ağustos 2023, Çarşamba ABD Tüketici Harcamaları
31 Ağustos 2023, Perşembe Çin İmalat- Hizmet PMI
31 Ağustos 2023, Perşembe Türkiye GSYH (Yıllık)
31 Ağustos 2023, Perşembe Euro Bölgesi İşsizlik Oranı
01 Eylül 2023, Cuma Çin İmalat Sektörü PMI
01 Eylül 2023, Cuma Almanya İmalat PMI
01 Eylül 2023, Cuma Euro Bölgesi İmalat PMI
Ekonomi ve finans sözlüğü
Sanayi üretim endeksi: Ekonomide meydana gelen gelişmelerin ve uygulanan ekonomik politikaların, kısa dönemde olumlu veya olumsuz etkilerinin ölçülebilmesi için aylık olarak hesaplanan bir endekstir.
Konut fiyat endeksi: Türkiye konut piyasasındaki fiyat değişimlerini takip etmek amacıyla oluşturulan endekslerdir. Konut fiyat endekslerinin hesaplanmasında, satışa konu olan tüm konutlara ilişkin fiyat verileri kullanılır.