Hızlı kilo verme amacıyla uygulanan kontrolsüz ve aşırı kısıtlayıcı diyetler, yalnızca vücut ağırlığını değil hormonal dengeyi de etkileyebiliyor. Büyük Anadolu Samsun Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Dyt. Elanur Yılmaz Akay, bilinçsiz beslenme programlarının metabolizma, kan şekeri, üreme sağlığı ve uyku düzeni üzerinde çeşitli olumsuzluklara yol açabileceğini belirtti.
DÜŞÜK KALORİLİ DİYETLER PEK ÇOK SİSTEMİ ETKİLEYEBİLİYOR
Dyt. Elanur Yılmaz Akay, çok düşük kalorili beslenme programları, tek tip diyetler, uzun süreli açlık ve dengesiz beslenme alışkanlıklarının vücudun normal çalışma düzenini bozabileceğini ifade etti. Akay, bu tür uygulamaların metabolizmadan üreme sağlığına kadar birçok sistemi etkileyebileceğini söyledi.
"KİLO VERMENİZ ZORLAŞABİLİR"
"Kontrolsüz diyetler hormonları nasıl etkiliyor?" sorusunu yanıtlayan Dyt. Elanur Yılmaz Akay: "Vücut yeterli enerjiyi alamadığında bunu bir ‘kıtlık dönemi’ olarak algılar ve kendini korumaya alır. Bu süreçte metabolizma yavaşlar, enerji harcaması azalır ve kilo verme hızı düşer. Metabolizmayı düzenleyen tiroit hormonlarının azalması; halsizlik, üşüme, dikkat dağınıklığı ve performans kaybı gibi belirtilere neden olabilir. Bu nedenle uzun süreli düşük kalorili diyetler, hedeflenenin aksine kilo vermeyi zorlaştırabilir. Kontrolsüz diyetler, iştahı düzenleyen hormonları da etkiler. Tokluk hissi sağlayan leptin hormonu azalırken, açlık hissini artıran ghrelin hormonu yükselir. Bunun sonucunda kişi sürekli açlık hissedebilir, diyeti sürdürmekte zorlanabilir ve verilen kiloları geri alma riski artabilir" şeklinde konuştu.
"TÜM VÜCUDU ETKİLİYOR"
Yetersiz ve dengesiz beslenmenin stres hormonu olarak bilinen kortizol seviyesini yükseltebileceğini belirten Dyt. Akay: "Uzun süre yüksek seyreden kortizol, kas kaybını hızlandırabilir, bağışıklık sistemini olumsuz etkileyebilir ve özellikle karın bölgesinde yağ depolanmasını artırabilir. Aynı zamanda uyku düzenini bozarak vücudun toparlanma sürecini de olumsuz etkileyebilir. Hormonal değişiklikler üreme sağlığını da etkileyebilir. Kadınlarda aşırı kilo kaybı ve düşük yağ alımı östrojen ve progesteron dengesini bozarak adet düzensizliklerine, yumurtlama sorunlarına ve doğurganlıkta azalmaya yol açabilir. Erkeklerde ise testosteron seviyesinin düşmesi kas gücünde azalma, enerji kaybı ve cinsel istekte azalma gibi sorunlara neden olabilir" diye konuştu.
Karbonhidratın tamamen kesildiği veya düzensiz öğünlerle sürdürülen diyetlerin insülin hormonunun normal işleyişini bozabileceğini ifade eden Dyt. Elanur Yılmaz Akay, "Bunun sonucunda kan şekeri dalgalanmaları, ani açlık krizleri, tatlı isteği ve enerji düşüklüğü görülebilir. Uzun vadede bu durum insülin direnci gelişme riskini de artırabilir. Sağlıklı kilo vermenin temelinde hormonları zorlayan geçici çözümler değil, sürdürülebilir ve dengeli beslenme yer alır. Yaş, cinsiyet, sağlık durumu ve yaşam tarzına uygun planlanan yeterli ve dengeli bir beslenme düzeni, hem hormonal dengeyi korur hem de kalıcı kilo kontrolüne katkı sağlar. Sağlıklı kilo kaybı yalnızca tartıdaki rakamın azalması değil, kas kütlesinin korunması, hormonların dengede kalması ve genel sağlığın desteklenmesiyle mümkündür." ifadelerini kullandı.