4447 Sayılı Kanunla Kademeli emeklilik geçişleri hayata geçirilmiş, 40 ila 50 yıl sosyal güvenliğin matematiksel yapısı bozulmayacak diye vaatler verilmiştir. EYT ile birlikte 2 ila 4 milyon sigortalı emekli olmuş,emekli olanlar çalışmaya devam ediyor.
Reform düzenlemeler ne hikmetse ilerliye dönük projeksiyon tutma adına şimdilerde yeni kademeli emeklilik sistemlerini konuşur hale geldiğimiz gibi popülizm ''Sosyal Güvenlik''sistemini çıkmaz sokağa doğru sürüklüyor.
2000 yıllarda aslında ''Tek Çatı'' temelleri atılması yönünde Bakanlık ve Maliye Bürokratları çalışmaya başlamış idi.
Hedef olarak primli/primsiz yapıların hangi kurumlar bünyesinde hayata geçmesi ve bunun kurumlar arasında paylaştırılması, Sosyal Güvenliğin yapısal ve idari kadrolarının oluşturulması için çalışmalara da hız verildi.
Tek çatı ana fikrinde primli idari yapının oluşturulması ''Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'', Primsiz ödemelere de ise ''Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'' olmak üzere sistem tasarlandı.(Geçtiğimiz yıllarda iki bakanlığın birleştirilmesi eleştirilmiş kısa zaman da eski düzene dönülmüştür.)
Reform yasal düzenlemede 5502 sayılı Kanunla SGK ana hatları düzenlenmiş, bir çok maddesi ise 2/7/2018-KHK-703/88 md mülga edilmiştir.
Günümüzde tartışmaları ve düzenlenmiş haliyle yapısal reformu anlatmaya çalışılan, bazı ülkelere örnek olarak gösterilen 5510 sayılı SS ve GSS Kanunu 19 yaşında olup, ana hatlarıyla 17 yıldır hayatımızda.
SGK çatısında birleştirilmeye çalışılan farklı Sosyal Güvenlik Kanunları hedefe ulaşmış mı yoksa halen yapısal düzenlemelerle birlikte akademik anlamda tartışmalara açık mı?
Norm ve standart birlikteliği oluşturma çabaları.
5510 sayılı Kanun karma kanunların birleştirilmesiyle külliyat açısından işçi-esnaf-memur-tarım sigortaları ve hizmet birleştirme olmak üzere tüm maddelerin toplamı bin 39 olduğunu görüyoruz.
5510 SAYILI KANUN
5510 Sayılı SS ve GSS Kanun19 yaşına girse de, genel ana hatlarıyla Ekim 2008 itibaren hayatımıza girdi. 2 yıl kadar kuvöz de kaldı. 109 Madde, 23 Ek Madde,109 geçici maddesiyle günümüze kadar uzandı, ilerleyen yıllarda yapısal değişikliklerle ek ve geçici madde sayıları değişecektir.
5565 sayılı Kanun (1.1.2007 yılında ilk düzenleme), 5754 sayılı Kanunla anayasa aykırı maddeleri kısmen düzeltilmiş oldu.1.1.2007 ila 24.07.2025 arasında 18 yıldır Kanun maddeleri revize edildi edilmeye devam ediliyor. Akademisyenler üç tür farklı kurumun tek çatısını halen tartışıyor. Tebliğler, yönetmelikler, genelgeler ile birlikte örümcek ağı sistemi, maddeler arasındaki atıfları, olmak üzere kanun 17 yaşında ergen çocuk olmak üzere (2 yıl saymıyoruz) bugünlerde eğrisi doğrusuyla tartışma konusu olmaya devam ediyor. Bu kanun hızlı savunucuları ve eleştirmenleri arasında kıyasıya düello devam ediyor. Bardağın dolu ve boş tarafı denilerek hesaplaşmalar sürüyor. Sistemin sadelikten uzak olması, teşvik ve diğer düzenlemeler karşısında danışman şirketler, uzmanlar bu konuda hızla artarak büyümesi 17 yılda sektör anlamında yapısal ekonomik kavram gelişmeye ,büyümeye devam ediyor.
Dernekleşmelerle birlikte yapısal reform karşısında SGK çalışanlarının sorunları da gün yüzüne çıktı.
ANA HATLARIYLA
Kanunun amacı sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortası bakımından kişileri güvence altına almak; bu sigortalardan yararlanacak kişileri ve sağlanacak hakları, bu haklardan yararlanma şartları ile finansman ve karşılanma yöntemlerini belirlemek; sosyal sigortaların ve genel sağlık sigortasının işleyişi ile ilgili usûl ve esasları düzenlemektir. Bu durum da sigortalıların anayasal haklarını ele almalı ve düzenlenmelidir. Reform kademeli olarak 58 ila 65 yaşa doğru gidiyor. Emekli olanların ise destekleme primi ile çalışması önleniyor. İlk defa bu kanun çatısında olanların Mayıs 2008 ibaresi, Ekim başından itibaren 2008 yer verilmiştir. Bazı durumlarda şans, bazı durumlarda şansızlık mı var soruları, emekli maaşları bağlanma oranları, engelli emeklilikte vergi indirim yazıları olmak üzere, GSS ayrı ele alınması, anlaşmalı boşanmalar, borçlanmalar, isteğe bağlı sigortalılık türleri, 4-a ve 4-b-c emeklilikte 7 bin 200 ila 9 bin, 4 bin 600 ila 5 bin 400 prim gününe göre yapısal kısmı emeklilikler, kolay sigortalılık ve diğer düzenlemeleri görebiliyoruz. Fiili hizmet zamları ve emeklilikte aranan yaşlara etkisi, emekli bağlanma oranlarına yansıtılması, engelli çocuğu olan annelere erken emeklilik, doğum borçlanmasında üç çocuk kavramı gibi. Kanun ana düzenlemesi, kısa-uzun vadeli sigorta kolları, GSS, primler, idari para cezaları, teşvikler olmak üzere. Kanun düzenleme şekli ile 4-a-b-c primli matrah sistemi ve tek çatı altında, emekli aylıkları, sağlık düzenlemesi gündeme gelirken 4-c statünde olanlara 5434 yapısal düzenlemelerin 5510 4-c kapsar şekilde hayata geçirilmesi de bazı düzenlemelerde yamalı yapıyı andırıyor. İşin özü her yapısal düzenlemenin boş ve dolu taraflarını gördüğümüzde terazi kefesi gibi hangi tarafın ağır bastığını da tespit etmek zor gibi. 2007-2025 arasında 18 yıl içinde 5510 sayılı Kanun’da yapılan yoğun düzenlemeler karşısında kanun kalbi delik hasta gibi onarım, damarları ise stent ile bypass yapılıyor. Kanun koyucu bu alanda problemleri çözerken, diğer taraftan problemli alanlar mı yaratıyor sorusu gündeme düşüyor. Milenyum çağında yapısal reform adına tarafların görüşleri alınarak kanun revize edilmesi gerekmez mi? İstikrarlı bir kanun mu yapılmalı yoksa çok parçalı bypass sistemle idare edilmeli mi? Kanun tekniği ile günümüz şartları, geleceği kucaklayan sistemin matematiksel yapısını bozmayan yasal düzenleme adil olacak gibi görünüyor.