Bilindiği üzere 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 175. Maddesi ile tedbir nafakası düzenlenmiş olup, dava kesinleştikten sonra ise “yoksulluk nafakası” adıyla süren ve mevcut yasaya göre, durumun özelliğine göre ömür boyu sürebilecek olan bir nafaka türü bulunmakta idi. Geçtiğimiz günlerde Anayasa Mahkemesi tarafından verilen bir karar ile nafaka değil ancak süresiz olma kısmı iptal edildi. İptal hükmü dokuz ay sonra yürürlüğe girecek olup bu süre içinde ise boşluk oluşmaması açısından yeni düzenleme yapılması beklenmektedir. Bu kavramı daha iyi anlayabilmek için nafakanın ne olduğu ve türleri ile ilgili bir açıklama yapılmasının uygun olacağı kanaatindeyim.
NAFAKA NEDİR?
Nafaka, kişinin ya da kişilerin yaşamını sürdürebilmesi için asgari düzeyde gerekli olan yeme içme, bakım ve eğitim gideri gibi zorunlu giderleri ifade etmektedir. 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu ile toplum içinde bireylerin birbirlerine karşı sorumluluklarını ifade eden parasal katkı olarak düzenlenmiştir.
NAFAKA TÜRLERİ NELERDİR?
Hukukumuzda dört çeşit nafaka türü öngörülmüştür. Türleri aşağıda yer alan nafakalara ilişkin düzenlemeleri birer birer özet olarak kısaca inceleyebiliriz.
1. Tedbir Nafakası,
2. Yoksulluk Nafakası,
3. İştirak Nafakası ve
4. Yardım Nafakası
YARDIM NAFAKASI:
TMK m. 328 ve 364 ile düzenlenen YARDIM NAFAKASI: Kişilerin üstsoy-altsoy ve kardeşleri arasındaki ekonomik destek olma konusuna ilişkin nafaka türüdür.
“Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyuna, altsoyuna ve kardeşlerine, gücü oranında yardım etmekle yükümlüdür.” Bu hüküm doğrultusunda, ekonomik açıdan zor durumda olan anne, baba, çocuk veya kardeşler, maddi durumu daha iyi olan yakın akrabalarından yardım nafakası talep edebilir.
Türk Medeni Kanunumuzun 328. Maddesinin 2. Fıkrasına Göre: "Çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdürler." Buradaki ifade, çocukların 18 yaş öncesi eğitimleri süresince ve eğitim devam ediyorsa 25 yaş sonuna kadar ebeveynlerin bakım yükümlülüğüne ilişkindir. Bu düzenlemeden yalnızca çocuklar yararlanmaktadır.
Türk Medeni Kanunumuzun 364. Maddesine Göre: "Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür. Kardeşlerin nafaka yükümlülükleri, refah içinde bulunmalarına bağlıdır. Eş ile ana ve babanın bakım borçlarına ilişkin hükümler saklıdır." Buradaki ifade ile ise çocukların 18 yaş sonrasında eğitimleri eğitim devam etmese bile ebeveynlerin bakım yükümlülüğüne ilişkindir. İki düzenleme arasındaki buradan kaynaklanmaktadır. Bu maddeden ise anne, baba, büyükanne, büyükbaba, çocuklar, torunlar ve onların çocukları ile kardeşler de yararlanabilmektedirler. Hatta, nafaka alacaklısına bakmakta olan resmi veya kamuya yararlı kurumlar var ise onlar dahi bu düzenlemeye dayanarak dava açabilmektedirler.
Arabulucu Avukat - NURDAN HERİS