Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen "Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Çalışması" kapsamında Çorum'da saha çalışmaları başladı. Uzman ekipler, Türk-İslam dönemine ait tarihi mezar taşları ve kitabeleri inceleyerek dijital ortama aktaracak.
ÇALIŞMALAR BAŞLADI
Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Oktay Gündoğdu'nun öncülüğünde oluşturulan 9 kişilik uzman ekip, ilk etapta Hıdırlık ve Ulu Mezarlık bölgesinde çalışmalara başladı.
Ekipler, geçmiş medeniyetlerden günümüze ulaşan mezar taşları ve kitabeler üzerindeki Osmanlıca ve Arapça metinleri okuyarak kayıt altına alıyor. Çalışmalar kapsamında eserlerin fotoğrafları çekiliyor, ölçümleri yapılıyor ve GPS ile koordinat bilgileri sisteme işleniyor.
Yaklaşık iki yıl sürmesi planlanan proje kapsamında Çorum genelinde ortalama 2 bin ile 3 bin arasında kitabenin okunması hedefleniyor.
TÜM İLÇE VE KÖYLERDE ÇALIŞMA YAPILACAK
Kent merkezinde başlayan envanter çalışmasının ilerleyen süreçte tüm ilçe ve köy mezarlıklarını kapsayacak şekilde sürdürüleceği bildirildi.
Projeyle birlikte tarihi mezar taşlarında yer alan bilgiler kayıt altına alınarak kentin kültürel hafızasının korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması amaçlanıyor.
"ECDADIMIZIN BİZE BIRAKMIŞ OLDUKLARI BU DEĞERLERİ OKUYABİLECEK, ANLAYABİLECEK"
Yapılan mezar ve kitabe okuma çalışmalarının gelecek nesillere aktarılması açısından önemli olduğunu belirten Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Oktay Gündoğdu: "Türkiye çapında devam eden Türk İslam eserleri dönemine tarihlendirilebilecek kitabe ve mezar taşları ulusal envanter projesi kapsamında Çorum ayrılan bütçenin bir paydaşı olarak yer alıyor. Bu anlamda da ilk önce Hıdırlık ve Ulu Mezarlık mevkiinde çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Türk İslam döneminde tarihlendirilen mezar taşlarının içerisinde öncelikle kitabi bilgiler, envanter niteliğindeki verilerin yapılması, fotoğraf çalışması, ölçülmesi, GPS ile koordinatlarının alınması ve bunların Ulusal Envanter Projesi olan bakanlığımız tarafından alt yazılımı oluşturulmuş programa entegrasyonu noktasında çalışmalar yürütüyoruz. Bu Çorum'un tamamında ilçeler ve köyler dahil olmak üzere yürütülecek bir proje inşallah. Proje bittiği zaman bakanlığımız bunların ülkemizin tamamındaki mezar taşlarını kendi sayfasından ilan edecek ve vatandaşlarımız ecdadımızın bize bırakmış oldukları bu değerleri okuyabilecek, anlayabilecek ve günümüz Türkçesiyle değerlendirebilecekler inşallah" dedi.
"YAKLAŞIK 2 BİN İLE 3 BİN CİVARINDA KİTABI OKUYACAĞIMIZI DEĞERLENDİRİYORUZ"
Projenin kapsamına ilişkin bilgi veren Doç. Dr. Oktay Gündoğdu: "Çalışmamıza ilk başta 9 kişilik bir ekiple başladık. Bakanlığımızın vermiş olduğu ruhsatlar neticesinde gelecekte yapacağımız çalışmalarla da artırılacak gibi gözlemleniyor. Bu proje Çorum'un tamamında bütün kitabeler okununcaya kadar devam ettirilecek. Yaklaşık 2 bin ile 3 bin civarında kitabı okuyacağımızı değerlendiriyoruz. Bunların tamamının yaklaşık 2 yıl içerisinde tamamlanmasını şimdiden öngörüyoruz. Osmanlı Dönemi içerisinde vatandaşların hangi sınıfa mensup oldukları, hangi seyri Süluk'un içerisinde oldukları, hangi yolun İçerisinde olduklarını gözlemleyebiliriz. Bununla birlikte vatandaşların cinsiyetleri anlamında da kadın mı erkek mi olduğuna dair verileri de okuyabiliriz" diye konuştu.
MEZAR TAŞLARINDAKİ SEMBOLLERİN ANLAMLARI İNCELENİYOR
Mezar taşlarının üzerindeki şekil ve işlemelerin önemli bilgiler içerdiğini ifade eden Doç. Dr. Oktay Gündoğdu: "Hiç okuma yazma bilmeyen bir kişinin Osmanlı mezar taşlarına baktığı zaman başlıklar üzerinden kadın veya erkek olduğunu anlaması mümkündür. Eğer bir buket varsa başlığında o hanımefendinin zarafetini nezaketini temsilen oraya konulmuştur. Bir fes, sarık, ulema türünden, kallavi, kavuk türünden bir başlıkla karşılaşmış isek o da devlet ricalinde veya ulema sınıfı içerisinde bir meslek grubuna ait olduğunu bizlere anlatır. Genel olarak baktığımızda da cinsiyet olarak da erkek olduğunu bizlere ifade eder. Başlıktan hemen sonra serlevha gelir. Allah'ın baki olduğu, daim olduğunu, ölümsüz olduğunu ifade eden ve Allah Teala'ya oradan ihtiramın nakşedildiği güzel hat yazılarıyla, çerçeve içerisine alınan hat yazılarıyla başlatılır. Ardından kişinin kimlik bilgileri, bu hangi meslek grubu içerisinde yer aldığı, yine hangi unvanı taşıdığı, hangi soy ve lakabı taşıdığı yani kimlik bilgileri sırasıyla nakledilir. Daha sonra Sonra da Allahü Teala'dan dua ister. Alt bölümünde de kitabe kartuşu bulunur. Burada da kişinin veladeti ve vefatına dair tarihler nakşedilir. Daha sonra da alt bölümlere doğru bitkisel tasarımlarla da kişinin mekanının cennet olması anlamında çeşitli kabartmalarla da mezar taşlarının süslendiğini bezendiğini gözlemleyebiliriz" şeklinde ifade etti.
