İradece yapılmış olan plan değişikliğinin onaylanması sonrasında, askı işlemleri öncesinde değer artış payı kesinleştirilmiş olur. Onaylanan plan değişikliğine göre kıymet takdir komisyonlarınca belirlenen değer artışı ve değer artış payı, ilgilisine tebliğ edilir.
Tebliğ tarihinden itibaren taşınmaz maliki, belirlenen bedele itiraz edebilir veya kabul ederek ödeme taahhüdünde bulunabilir. Bunun için, belirlenen bedele itirazını ve/veya değer artış payını peşin/taksitle ödeyeceğine dair 7 gün içerisinde ilgili idaresine yazılı bildirimde bulunur.
ALTERNATİFLERE GÖRE
Bu işlemden sonra, maliklerin tercihlerine ve beyanlarına göre aşağıdaki alternatiflere göre uygulama yapılacaktır.
1. Taşınmaz maliklerince değer artış payının ödenmeyeceğinin bildirilmesi durumunda, plan değişikliği öncesindeki plana dönüş işlemlerine başlanır.
2. Taşınmaz malikinin değer artış payını ödeme şeklini bildirmesi sonrasında tahakkuk oluşturulur ve plan değişikliği askı işlemleri başlatılır. Eş zamanlı olarak ilgili tapu müdürlüğüne plan değişikliğine konu alandaki taşınmazlarla ilgili olarak şerh işlemi tesis edilmesi gerektiği konusu bildirilir.
3. Taşınmaz malikinin bedele itiraz etmesi durumunda ise kıymet takdir komisyonu tarafından söz konusu itiraz 7 gün içinde değerlendirilerek değerlendirme sonucunda belirlenen nihai değer artışı ve değer artış payı ilgilisine bildirilir. İlgilisinin nihai değer artış payını kabul etmesi halinde yukarıda yer alan iki maddeden birine göre işlem yapılır.
DEĞİŞİKLİK OLURSA
İdarece yapılan plan değişikliği işleminin askı sürecinde itiraz olması ve bu itiraza yönelik idarece değişiklik yapılması durumunda, değer artışı ve değer artış payı belirleme işlemlerine konu olan değerleme raporları, komisyon kararları ve tahakkuk bedeli, bu değişikliğe göre revize edilir.
Bu durumda, idare tarafından iki yetkili kuruluştan alınan değerleme raporu kıymet takdir komisyonuna iletilir ve komisyonca değer artış payı belirleme çalışmalarına başlanır. Komisyon tarafından uygulama imar planı değişikliğine konu alanda ve etrafında yapılan inceleme sonucunda, iki yetkili kuruluştan alınan değerleme raporları kullanılır. Plan değişikliğinin neden olabileceği değer artışı, gerekçelerinin de açıklandığı bir rapor ile en geç 15 gün içinde belirlenir. İradece gerek görülen durumlarda ise bu süre idare tarafından 15 gün uzatılabilir. Revize edilen raporlardan herhangi bir ücret talep edilmez.
Nihai değer artış payına göre tahakkuk oluşturulmasından sonra, kıymet takdir komisyonlarınca yapılan kontroller kapsamında değer artışı belirlenirken, fazladan parselin/alanın hesaba dâhil edilerek değer artışının hesaplandığının ve/veya değer artışının sisteme hatalı girildiğine dair maddi hataların tespit edilmesi durumunda, nihai değer artış payına ilişkin tahakkuk iptal edilerek, yeni duruma göre tahakkuk oluşturulur.
Böylece realiteye uygun işlem tesis edilmiş olur.
Arabulucu - Avukat NURDAN HERİS