Değer artış payının ödenmesinde nasıl bir usul izlenir?
Değer artış payı, Hazine ve Maliye Bakanlığınca yetkilendirilen bankalara ve/veya ilgili muhasebe birimine ödenir. Değer artış payı taksitlerinin ödemesi tamamlanmadan, imar planı değişikliği yapılan taşınmaz için satış, devir, bağış, talep üzerine arazi ve arsa düzenleme işlemleri yapılamaz, ruhsata esas belge ve yapı ruhsatı düzenlenemez.
Değer artış payı peşin veya taksitle ödenebilir.
Değer artış payının peşin ödenmesi durumunda %10 indirim uygulanır ve en geç tahakkukun oluştuğu tarihi takip eden bir ay içerisinde ödenir.
Değer artış payının taksitle ödenmesi halinde toplamda dört taksit olmak üzere; ilk taksit ödemesi en geç tahakkukun oluştuğu tarihi takip eden bir ay içerisinde faizsiz olarak, sonraki taksit ödemeleri ise son açıklanan aylık tüketici fiyat endeksi (TÜFE) dikkate alınarak; ilk ödemeden sonraki altıncı ayda ödenecek taksite 6 aylık, on ikinci ayda ödenecek taksite 12 aylık, on sekizinci ayda ödenecek taksite 18 aylık TÜFE artışları toplamında artırılarak yapılır.
Taksitlerin veya tahakkukun kalan kısmının erken ödenmesi durumunda; TÜFE artışları, ödeme tarihinden önce son açıklanan TÜFE aylık değişim oranı dâhil edilecek şekilde hesaplanır.
Taşınmaz maliki tarafından tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içerisinde ödeme yönteminin bildirilmemesi veya süresi içerisinde peşin veya taksitle ödeme yapılmaması durumunda; %10 indirim uygulanmaksızın, ödeme yapılmayan miktar üzerine ödeme yapılan tarihe kadar olan TÜFE aylık değişim oranlarında artış uygulanır. TÜFE artışları; tahakkuk tarihinden itibaren her ay açıklanan TÜFE aylık değişim oranları ile ödeme tarihinden önce son açıklanan TÜFE aylık değişim oranı dikkate alınarak yapılır. Bu fıkradaki ödemeye ilişkin hükümler, komisyonca değer artışının belirlenerek değer artış payı sistemine girilmesini müteakip sistem üzerinden otomatik olarak gerçekleşir.
Tahakkuk ettirilen değer artış payının ödenmesine başlanılmadan ilgilisince değişiklik öncesi uygulama imar planına dönülmesinin talep edilmesi durumunda; idarece yapılan masraflar ilgilisinden tahsil edilerek değişiklik öncesi plana dönüş için gerekli iş ve işlemlere başlanabilir. Değişiklik öncesi uygulama imar planına dönüş yapıldıktan sonra tapuya verilen değer artış payına ilişkin şerh ilgili idaresince kaldırılır.
Ödenen değer artış payının iadesine ilişkin açılan davalarda verilen iptal kararlarının uygulanmasında, her idare, 3194 sayılı Kanununda belirlenmiş şekliyle sorumludur.
DAĞILIM NASIL YAPILIR?
Başvuru sahibi tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığınca yetkilendirilen bankalara ve/veya ilgili muhasebe birimine yatırılan değer artış payının;
1. Büyükşehir belediyesinin olduğu illerde; yüzde 25’i büyükşehir belediyesinin ilgili hesabına, yüzde 25’i ilgili ilçe belediyesinin ilgili hesabına, yüzde 25’i 6306 sayılı Kanun kapsamında oluşturulan dönüşüm projeleri özel hesabına aktarılır, yüzde 25’i genel bütçeye gelir kaydedilir.
2. Büyükşehir belediyesi olmayan illerde; yüzde 40’ı imar planı değişikliğini onaylayan idarede açılacak ilgili hesaba, yüzde 30’u 6306 sayılı Kanun kapsamında oluşturulan dönüşüm projeleri özel hesabına aktarılır, yüzde 30’u genel bütçeye gelir kaydedilir.
3. Bakanlıkça onaylanan imar planı değişikliklerinde; yüzde 75’i 6306 sayılı Kanun kapsamında oluşturulan dönüşüm projeleri özel hesabına, kalan değer artış payının;
· büyükşehir belediyesinin olduğu illerde yüzde 15’i büyükşehir belediyesinin ilgili hesabına, yüzde 10’u ilgili ilçe belediyesinin ilgili hesabına;
· büyükşehir belediyesi olmayan yerlerde ise Bakanlık payının dışındaki kalan değer artış payının tamamı plan değişikliğinin yapıldığı yerdeki ilgili idarenin açılacak ilgili hesabına aktarılır.
4. İmar planı değişikliğinin diğer genel bütçeli idareler tarafından onaylanması durumunda ise değer artış payının tamamı genel bütçeye gelir kaydedilir.
Yukarıda sözü edilen aktarma ve gelir kaydetme işlemleri, ilgili defterdarlıklar tarafından 5 iş günü içerisinde tamamlanır.
Arabulucu Avukat - Nurdan HERİS