ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze’deki soykırımı sona erdirmek amacıyla duyurduğu yeni plan, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun açık itirazıyla karşılaştı. Financial Times (FT), Netanyahu’nun pazar günü kabine toplantısı öncesinde yaptığı açıklamada ABD destekli 15 maddelik Gazze planını reddettiğini yazdı. Trump yönetiminin hazırladığı yol haritasının merkezinde Hamas’ın silahlarını aşamalı olarak teslim etmesi ve buna paralel olarak İsrail ordusunun Gazze’den çekilmesi bulunuyor. Netanyahu ise bu iki sürecin aynı anda yürütülmesine karşı çıkıyor.
“15 MADDELİ BELGEYİ KABUL ETMİYORUZ”
Netanyahu, İsrail’in plana ilişkin tutumunu açık şekilde ortaya koyarak 15 maddelik belgeyi kabul etmediklerini söyledi. İsrail Başbakanı, Hamas’ın yalnızca ağır silahlarının değil, hafif silahlar da dahil olmak üzere bütün askeri kapasitesinin ortadan kaldırılması gerektiğini savundu. Netanyahu’ya göre İsrail ordusunun Gazze’den çekilmeye başlaması için Hamas’ın tamamen silahsızlandırılması gerekiyor. Netanyahu ayrıca Washington ile görüşmelerin sürdüğünü, ancak ABD tarafından sunulan önerilerin tamamının İsrail tarafından kabul edilmesinin zorunlu olmadığını vurguladı.
TRUMP KADEMELİ ÇEKİLME ÖNGÖRÜYOR
Trump, geçen ay açıkladığı Gazze planını savaşın sona erdirilmesini sağlayabilecek önemli bir diplomatik ilerleme olarak duyurmuştu. ABD yönetiminin planına göre Hamas ve Gazze’deki diğer silahlı gruplar silahlarını aşamalı olarak bırakacak. Buna karşılık İsrail ordusu da silahsızlanma sürecindeki ilerlemeye paralel olarak bölgeden çekilecek. Plan kapsamında Gazze’nin güvenliğinin yeni kurulacak bir Filistin polis gücü ile uluslararası istikrar gücü tarafından sağlanması öngörülüyor. Bölgenin yönetiminin ise Filistinli teknokratlardan oluşacak yeni bir yapıya devredilmesi planlanıyor. Trump, Hamas’ın silahsızlanmayı kabul ettiğini açıklamış ve bunu “kritik bir adım” olarak nitelendirmişti. Ancak tarafların silahsızlanma ve İsrail ordusunun çekilmesinin hangi sırayla gerçekleşeceği konusunda farklı görüşlere sahip olduğu ortaya çıktı.
İSRAİL’İN TÜRKİYE VE KATAR İTİRAZI
Financial Times’ın haberinde İsrail’in Trump’ın planına yönelik başka itirazlarının da bulunduğu belirtildi. Görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir kaynağa göre İsrail yönetimi, Hamas’ın elindeki silahların yeni oluşturulacak Filistin polis gücüne teslim edilmesi fikrine karşı çıkıyor. Aynı kaynak, İsrail’in Türkiye ve Katar’ın savaş sonrasında Gazze’de sahip olabileceği etkiden de endişe duyduğunu aktardı. Türkiye, Katar ve Mısır, Hamas ile yürütülen silahsızlanma görüşmelerinde arabuluculuk yapan ülkeler arasında yer alıyor. Trump’ın geçen ay açıkladığı çerçevenin oluşturulmasında da bu ülkelerin yürüttüğü müzakerelerin önemli rol oynadığı belirtildi.
FİLİSTİN DEVLETİ MADDESİ
Financial Times’a göre İsrail’in karşı çıktığı başlıklardan biri de planın ilerleyen aşamalarında Filistin devletine giden siyasi bir yol oluşturulmasını öngörmesi. Trump’ın planında ayrıca Hamas’ın kontrolündeki bölgelerde İsrail saldırılarının durdurulması da yer alıyor. Filistin devletine yönelik siyasi süreç ile İsrail saldırılarının sona erdirilmesi, Netanyahu hükümetinin özellikle aşırı sağ kanadının uzun süredir karşı çıktığı başlıklar arasında bulunuyor. Trump’ın daha önce ortaya koyduğu Gazze planında da bölgenin yeniden inşa edilmesi ve Filistin yönetiminin reforme edilmesi halinde Filistinlilerin kendi kaderini tayin etmesi ve devletleşmesine yönelik bir yolun açılabileceği belirtilmişti.
HAMAS’TAN İSRAİL’E ÇAĞRI
Hamas ise yeni yol haritasına bağlılığını sürdürüyor. Hamas Siyasi Büro üyesi Basem Naim, örgütün yaklaşık 10 gün önce Kahire’de üzerinde anlaşmaya varılan yol haritasına bağlı olduğunu söyledi. Ancak Hamas, uygulamanın başlaması için İsrail’in daha önce üstlendiği yükümlülükleri yerine getirmesini talep ediyor. Hamas’ın talepleri arasında Gazze’ye insani yardım girişinin artırılması, İsrail saldırılarının sona ermesi ve İsrail askerlerinin geçen yılki ateşkes sırasında belirlenen mevzilere çekilmesi bulunuyor. Hamas, “silahsızlanma” ifadesini kullanmaktan kaçınırken silahlarını ABD destekli Filistinli teknokrat yönetimin denetiminde depolanmak üzere teslim etmeyi kabul ettiğini belirtiyor.
İSRAİL’DE SEÇİM TAKVİMİ DE GÜNDEMDE
Financial Times, Netanyahu’nun Gazze planına yönelik sert tutumunun İsrail iç siyasetindeki gelişmelerden bağımsız olmadığını da belirtti. İsrail’de parlamento seçimlerinin 27 Ekim’de yapılması planlanıyor. Netanyahu’nun koalisyonu ise kamuoyu yoklamalarında muhalefetin gerisinde bulunuyor. Netanyahu bir taraftan Gazze konusunda taviz verilmesine karşı çıkan aşırı sağcı koalisyon ortaklarının, diğer taraftan savaşın sona ermesini isteyen Trump yönetiminin baskısıyla karşı karşıya bulunuyor.
SMOTRICH’TEN NETANYAHU’YA DESTEK
İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich de Netanyahu’nun tutumuna destek verdi. Smotrich, İsrail ordusunun Hamas tamamen ortadan kaldırılmadan Gazze’den çekilmemesi gerektiğini savundu. Böylece Trump yönetiminin Gazze için hazırladığı 15 maddelik yol haritasında Hamas’ın silahsızlandırılması ile İsrail ordusunun çekilmesinin nasıl ve hangi sırayla uygulanacağı konusunda Washington ile İsrail hükümeti arasındaki görüş ayrılığı gündeme taşındı.